Zo af en toe – het overkomt elk van ons wel een keer – komen we in situaties, van waaruit op geen enkele manier schade en verwondingen voorkomen kunnen worden. Bijvoorbeeld: je zit in de lucht in een vliegtuigje, waar er een felle brand uitbreekt. Je kan aan de vlammenzee ontsnappen door te springen, maar het dringt tot je door dat je op een hoogte van 2000 meter boven het aardoppervlak zit. Wat je ook besluit, je gaat verliezen.

Zo zal het waarschijnlijk een beetje aanvoelen voor Chan, zijn regering en in het bijzonder zijn VHP, op weg naar 25 mei. Precies zoals het vrijwel elke keer gebeurde in het verleden, komt de zittende regering, in de maanden en weken voor de verkiezingen, plotseling met financiële presentjes.

Scholieren zijn massaal gesprongen op de 800 SRD studietoelage, die niet zo lang geleden door het kabinet is toegezegd. Volgens kritische geluiden een schaamteloze poging van de regeringspartijen om in het bijzonder de stem van de jongste kiezers, de first-voters te “kopen”.

Ook de duizenden ambtenaren krijgen, ongevraagd, extra geld: SRD 1500. Maar ook dit wordt niet als een cadeau gezien door de meeste kiezers. Chan en zijn regering worden ook hierin ervan beschuldigd dat ze staatsfinanciën gebruiken voor verkiezingswinst. “Waarom is er nu plotseling wel geld voor dit soort meevallertjes”, klinkt de vraag van vooral veel “facebook-activisten”.

Anderen zijn stelliger: “Chan en zijn regering konden dit allang doen. Ze hebben het volk bewust laten lijden zodat ze, kort voor de verkiezingen, Sinterklaas kunnen spelen om kiezers te beïnvloeden”. Geen lofuitingen voor de regering, vanwege de presentjes, maar kritiek en scheldpartijen, vooral gericht op Chan en de VHP.

Om dan niet te spreken van de “ruis”, die is ontstaan rond drie grote, cruciale infrastructurele werken, die in opdracht van LVV en Openbare Werken – beiden VHP-ministeries – werden uitgevoerd, maar waar Chan nu op de rem heeft getrapt.

Ja, de regering vond het, volgens Chan, zo belangrijk om via deze projecten en nog voor de verkiezingen “terug te geven aan het volk” dat er “afwijkende procedures” (lees: geen aanbestedingen) gevolgd zijn. Bijna niemand geeft de president en zijn kabinet het voordeel van de twijfel: “Nepotisme”, “bevoordelen van familie en vrienden” en voor velen het “bewijs” dat deze regering altijd al corrupt was en dus geen tweede termijn verdient.

De eerste vraag die bij mij opkwam: “wie in de regering, of rond de president, dacht dat het een goed idee was om, zo kort voor de verkiezingen, te gaan koorddansen door regels te negeren?” Chan gaf de opdracht om, weliswaar na een uitspraak van de rechter en de ruis die is ontstaan, alle drie projecten voorlopig te staken.

Maar het zal voor hem nu bijna onmogelijk worden om genoeg kiezers ervan te overtuigen dat hij en zijn VHP-ministers niet fromu bezig waren of zijn. Wat hij nu ook doet of zegt, Chan en zijn partij lijken vrijwel zeker enorme kleerscheuren en ernstige schade hieraan over te zullen overhouden.

Dat hebben ook een paar van Chan’s meest loyale partijgenoten waarschijnlijk door. Zoals minister Mathoera (Defensie). Zij probeert zich uit alle macht te distantiëren van deze troep en zelfs van Chan, lijkt het. Ze ging erg ver door op haar Facebookpagina in een verklaring te stellen dat wat gebeurd is in de drie projecten, voor haar “een brug te ver” is. Moedig dat ze probeert haar integriteit te verdedigen, haar handen in onschuld te wassen en de zijde van kritische burgers te kiezen, door (indirect) zelfs haar president en partijvoorzitter voor de bus gooien.

Niet dat het echt geholpen heeft, tot nu toe. Ze was bijna vijf jaar lang deel van deze regering en kan zich, volgens kritiek van burgers en politieke tegenstanders, nu niet plotseling distantiëren van de bedenkelijke zaken nadat die een storm van narigheid veroorzaakten. Ook zij, lijkt het, kan moeilijk iets doen of zeggen om geloofwaardig te blijven en om grote deuken en diepe krassen te voorkomen.

En het is voor de VHP zo vreselijk belangrijk dat juist Mathoera haar integer imago behoud. In 2020 haalde zij meer dan 30.000 binnen voor de VHP in kiesdistrict Paramaribo. Dat was meer dan elke andere kandidaat, meer dan Desi Bouterse zelfs. Mathoera is het goudhaantje van haar partij dus. Maar het goudhaantje redden, door haar te laten springen uit het brandend vliegtuigje, is ook geen optie om schadelijke gevolgen te voorkomen.

Nergens zoveel hilariteit en vreugde als bij de NDP, die niets anders wensen dan de VHP op hun bek te zien gaan. Maar de NDP heeft zelf een paar dozijn lijken in de kast liggen, waarvan ze de geur, ondanks constante vingerwijzing naar anderen, niet hebben kunnen wegkrijgen. En dan is er nog die onsmakelijke discussie met het OKB om de plek, die is opengevallen, na het overlijden van hun DNA-kandidaat Edward Belfort. Die discussie begon nog voor de uitvaart van de overledene.

Vergeet alle juridische stellingname, als het gaat over het wel of niet invullen van de plek die, zo lijkt het, open zal blijven. Belangrijker en praktischer is de vraag: “was het niet onverantwoordelijk en zelfs immoreel van de NDP om een doodzieke man te plaatsen op een kandidatenlijst, alleen om nog te proberen alsnog stemmen uit hem te melken?”. Belfort trok meer dan 7000 stemmen in 2020 (toen voor de ABOP) en was voor de NDP dus uiterst waardevol.

Maar bij de NDP zullen ze natuurlijk ontkennen dat ze, in hun zoektocht naar stemmentrekkers, zich weinig hebben aangetrokken van Belfort’s gezondheidstoestand.

Ze kunnen natuurlijk zeggen dat ze Tigri Barba’s overlijden niet zagen aankomen. Maar ook dat antwoord helpt eigenlijk niet. Want als ze bij de NDP niet konden inschatten dat Belfort zo ziek was, dat er een aanzienlijke kans was dat hij 25 mei niet zou halen, wekt dat terecht de indruk dat ze bij de paarse partij niet vooruit kunnen kijken en inschatten.

En omdat een land besturen neerkomt op vooruitkijken en anticiperen, lijkt het dan ook niet verantwoordelijk om de NDP weer het bestuur van het land toe te vertrouwen. Vooral niet nadat ze al keer op keer bestuurlijke wanorde, economische chaos en algehele neergang veroorzaakten.

Linksom, of rechtsom, schade lijkt in bepaalde gevallen onvermijdelijk.