Abiamofo: US$ 500 miljoen nodig om loadshedding terug te dringen

Minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen heeft dinsdag in De Nationale Assemblee gewaarschuwd dat het stroomtekort Suriname niet met een snelle ingreep kan worden opgelost. Voor voldoende nieuwe opwekkingscapaciteit is naar zijn schatting ongeveer US$ 500 miljoen nodig. De uitvoering van de noodzakelijke projecten zal naar verwachting twee tot drie jaar vergen.

In het EPAR gebied loopt de elektriciteitsvraag tijdens piekuren inmiddels op tot ongeveer 280 megawatt. Daartegenover staat volgens Abiamofo momenteel ongeveer 254 megawatt aan beschikbare productiecapaciteit. Dat betekent dat op piekmomenten een tekort van circa 26 megawatt kan ontstaan, nog zonder rekening te houden met onverwachte storingen.

De druk neemt vooral toe in de droge periode. Door de warmte gebruiken huishoudens en bedrijven meer elektriciteit, onder meer voor koeling, terwijl tegelijkertijd voorzichtig moet worden omgegaan met het water in het stuwmeer. Dat water is nodig voor de hydro elektrische productie bij Afobaka.

Stroomtekort Suriname wordt voelbaar tijdens piekuren

Abiamofo maakte duidelijk dat Suriname technisch gezien tijdelijk meer elektriciteit uit waterkracht kan produceren. Daarmee zou loadshedding op bepaalde momenten kunnen worden verminderd of zelfs voorkomen. De regering kiest daar volgens hem bewust niet voor, omdat extra productie nu meer water uit het stuwmeer zou vragen.

Wanneer de verwachte regens later tegenvallen, kan daardoor aan het einde van het jaar of begin volgend jaar een groter probleem ontstaan. De regering wil daarom voldoende waterreserve behouden en streeft er volgens de minister naar om minimaal 110 megawatt aan hydro elektrische capaciteit beschikbaar te houden.

Meer stroom opwekken kan nu, maar kan later juist grotere tekorten veroorzaken.

Geen reserve maakt elektriciteitsnet kwetsbaar

Volgens Abiamofo is de elektriciteitsvraag in het EPAR gebied ten opzichte van 2025 met ongeveer 10 procent gestegen. Het centrale netwerk bedient onder meer Paramaribo, Wanica, Para, Commewijne en delen richting Saramacca. De groeiende vraag heeft het stroomtekort Suriname tijdens piekuren verder zichtbaar gemaakt.

Een belangrijk probleem is dat vrijwel geen reservecapaciteit beschikbaar is. In een gezond elektriciteitssysteem moet extra vermogen achter de hand zijn om een onverwachte storing of uitval van een productie eenheid op te vangen. Wanneer nu een installatie uitvalt, kan het tekort direct groter worden en moet EBS mogelijk extra gebieden afschakelen.

Ziekenhuizen en waterbronnen zoveel mogelijk ontzien

De loadshedding wordt volgens de minister momenteel vooral in het EPAR gebied toegepast. In andere districten verloopt de elektriciteitsvoorziening volgens hem normaal. Voor Nickerie zijn recent twee nieuwe Caterpillar generatoren aangeschaft om de lokale productiecapaciteit te versterken.

Bij noodzakelijke afschakelingen probeert EBS vitale voorzieningen zoveel mogelijk te ontzien. Abiamofo noemde onder meer ziekenhuizen en bronnenvelden van de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij waar geen reservegenerator beschikbaar is. Volledige bescherming kan echter moeilijker worden wanneer het tekort verder oploopt.

Vast loadshedding schema blijft moeilijk

Een betrouwbaar schema waarop burgers en bedrijven exact kunnen zien wanneer de stroom wordt uitgeschakeld, blijft volgens Abiamofo moeilijk uitvoerbaar. EBS maakt wel dagelijkse planningen, maar onverwachte storingen en veranderingen in het verbruik kunnen ertoe leiden dat op korte termijn andere lijnen moeten worden afgeschakeld.

Key News meldde eerder al dat loadshedding onvoorspelbaar kan blijven door de wisselende belasting op het EBS net. Daardoor kan een aangekondigde planning slechts een indicatie geven en niet altijd garanderen welke buurt op welk moment zonder stroom komt te zitten.

Onderhoud uitgesteld en samenleving gevraagd te besparen

De krappe capaciteit heeft ook gevolgen voor technisch onderhoud. Werkzaamheden worden waar mogelijk uitgesteld wanneer het uitschakelen van een installatie direct tot meer loadshedding zou leiden. Volgens de minister zijn de tijdelijke afschakelingen juist bedoeld om te voorkomen dat overbelasting leidt tot een grotere storing of uitval van het volledige netwerk.

Abiamofo riep huishoudens, bedrijven en overheidskantoren opnieuw op zuinig met elektriciteit om te gaan. Vooral tijdens piekuren kan vermindering van het verbruik helpen om het stroomtekort Suriname tijdelijk te beperken. Volgens hem had een soortgelijke oproep vorig jaar effect, maar is dit jaar nog onvoldoende daling in het verbruik zichtbaar.

US$ 500 miljoen nodig voor structurele uitbreiding

Voor een blijvende oplossing zijn volgens de minister veel grotere investeringen nodig. Zowel EBS als Staatsolie zal moeten investeren in nieuwe productiecapaciteit. Daarbij wordt gekeken naar energie uit zon, aanvullende thermische productie en noodvoorzieningen. Nieuwe installaties moeten echter eerst worden aangeschaft, aangevoerd, gebouwd en aangesloten op het bestaande netwerk.

Abiamofo schat dat ongeveer US$ 500 miljoen nodig is om de benodigde uitbreiding in de komende twee tot drie jaar te realiseren. EBS zou werken aan een aanbesteding voor energie uit zon, terwijl ook Staatsolie plannen heeft voor duurzame en thermische productie. Deze projecten kunnen het huidige stroomtekort Suriname dus niet onmiddellijk oplossen.

Energiesector moet van plannen naar uitvoering

De waarschuwing van Abiamofo sluit aan bij het standpunt van de Energie Autoriteit Suriname. De toezichthouder stelde recent dat de energiecrisis laat zien dat het Elektriciteit Sector Plan niet alleen een beleidsdocument mag blijven, maar moet worden vertaald naar concrete investeringen, normen voor leveringszekerheid en eisen voor voldoende productie en reserve.

Volgens Abiamofo ligt een deel van het probleem ook bij de financiële positie van EBS en SWM. De nutsbedrijven zijn volgens hem jarenlang niet in staat gesteld volledig marktconform en kostendekkend te werken. Daardoor ontbreekt voldoende eigen investeringsruimte en blijven grote projecten afhankelijk van financiering of steun vanuit de overheid.

Loadshedding blijft voorlopig reële mogelijkheid

Voor de korte termijn is de speelruimte klein. Extra productiecapaciteit kan niet binnen enkele weken worden toegevoegd en de regering wil het water in het stuwmeer niet te snel aanspreken. Zolang de vraag tijdens piekuren groter blijft dan wat veilig kan worden geleverd, kan EBS daarom terugvallen op tijdelijke afschakeling.

Het debat zal de komende periode vooral draaien om de vraag hoe snel financiering beschikbaar komt, welke projecten als eerste worden uitgevoerd en hoe de kosten worden verdeeld. Zonder tijdige investeringen dreigt het stroomtekort Suriname een terugkerend probleem te blijven voor huishoudens, bedrijven en vitale diensten.