De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) heeft bekendgemaakt dat de Regio van de Amerika’s haar status als mazelenvrije regio heeft verloren. De organisatie concludeert dat in Canada opnieuw sprake is van endemische mazelenoverdracht, waardoor de regio niet langer als vrij van mazelen kan worden beschouwd. Alle andere landen in de regio behouden vooralsnog hun eliminatiestatus.
De beslissing volgt op de vergadering van de PAHO Measles, Rubella, and Congenital Rubella Syndrome Elimination Regional Monitoring and Re-Verification Commission, die van 4 tot en met 7 november 2025 in Mexico-Stad bijeenkwam om de epidemiologische situatie in de regio te beoordelen.
PAHO-directeur Jarbas Barbosa spreekt van “een terugslag, maar geen definitieve nederlaag”. Zolang mazelen wereldwijd niet is uitgeroeid, blijft de regio kwetsbaar voor herintroductie en verspreiding van het virus onder on- of ondergevaccineerde groepen, benadrukt hij. “Met politieke wil, regionale samenwerking en volgehouden vaccinatie-inspanningen kunnen we de overdracht opnieuw onderbreken en deze collectieve prestatie terugwinnen,” aldus Barbosa.
Sterke stijging aantal gevallen
Tot en met 7 november 2025 zijn in tien landen van de Amerika’s 12.593 bevestigde mazelengevallen gemeld. Ongeveer 95 procent daarvan komt uit Canada, Mexico en de Verenigde Staten. Dat is een dertigvoudige toename ten opzichte van 2024. In totaal zijn 28 overlijdens geregistreerd: 23 in Mexico, 3 in de VS en 2 in Canada.
Actieve uitbraken doen zich momenteel voor in Canada, Mexico, de Verenigde Staten, Bolivia, Brazilië, Paraguay en Belize, meestal naar aanleiding van geïmporteerde gevallen. De uitbraken treffen vooral ondergevaccineerde gemeenschappen: 89 procent van alle gevallen betreft mensen die niet gevaccineerd zijn of van wie de vaccinatiestatus onbekend is. Vooral kinderen jonger dan één jaar zijn getroffen, gevolgd door kinderen tussen één en vier jaar.
De Canadese uitbraak begon in oktober 2024 in de provincie New Brunswick en heeft zich sindsdien over het hele land verspreid. Inmiddels zijn meer dan 5000 bevestigde gevallen gemeld. Hoewel het aantal nieuwe besmettingen afneemt, is er nog steeds transmissie in onder meer Alberta, British Columbia, Manitoba en Saskatchewan.
Belang van vaccinatie
Mazelen is een zeer besmettelijke ziekte: één geïnfecteerd persoon kan tot wel 18 anderen besmetten. Mogelijke complicaties zijn longontsteking, hersenontsteking, blindheid en overlijden. Uitbraken zorgen bovendien voor verstoring van het dagelijks leven en extra druk op gezondheidssystemen.
Vaccinatie blijft volgens PAHO het krachtigste middel tegen mazelen. In de afgelopen 25 jaar heeft de mazelenvaccinatie meer dan zes miljoen sterfgevallen in de Amerika’s voorkomen, en naar schatting zo’n vijftien miljoen in de afgelopen vijftig jaar. Toch bedroeg de regionale vaccinatiegraad voor de tweede dosis van het mazelen-bof-rodehondvaccin (MMR2) in 2024 gemiddeld slechts 79 procent – ruim onder de 95 procent die nodig is om uitbraken te voorkomen. Slechts 31 procent van de landen behaalde 95 procent of meer dekking voor de eerste dosis, en slechts 20 procent voor de tweede dosis.
Reactie en aanbevelingen van PAHO
PAHO ondersteunt landen in de regio bij het versterken van surveillance, laboratoriumdiagnostiek, uitbraakrespons en vaccinatiecampagnes. Deskundigen zijn uitgezonden naar onder meer Mexico, Argentinië en Bolivia, terwijl de risico’s in Belize, Brazilië en Paraguay nauwlettend worden gevolgd.
Barbosa benadrukt dat elke voorkomen besmetting telt. “Elke case die we voorkomen en elke uitbraak die we stoppen, redt levens en beschermt gezinnen. In plaats van te treuren om het verlies van een status, roepen we alle landen op om hun inspanningen te verdubbelen: verhoog de vaccinatiegraad, versterk de surveillance en reageer snel op verdachte gevallen, tot in elke uithoek van de Amerika’s. We hebben mazelen twee keer geëlimineerd; een derde keer is mogelijk.”
De regionale commissie (RVC) dringt er bij landen onder meer op aan om:
- surveillance, vaccinatie en snelle uitbraakrespons voor elke verdachte case te versterken;
- elektronische vaccinatieregisters uit te breiden en te consolideren volgens PAHO-richtlijnen;
- duurzame laboratoriumsurveillance te waarborgen met voldoende financiële en personele middelen;
- bij verdachte gevallen met klinische en epidemiologische risico’s en een negatieve IgM-test (binnen 0–3 dagen na het ontstaan van huiduitslag) PCR-onderzoek in te zetten;
- alle aanbevelingen ook op lokaal niveau te implementeren;
- het formele sluiten van uitbraken te documenteren volgens het regionale raamwerk.
Weg terug naar eliminatie
De regio kende eerder tegenslagen, zoals het tijdelijk verlies van de mazelen-eliminatiestatus in Venezuela (2018) en Brazilië (2019). In 2024 werd de eliminatie door gecoördineerde regionale actie opnieuw bevestigd.
Om de eliminatiestatus terug te krijgen, moet een land aantonen dat de endemische transmissie gedurende minstens twaalf opeenvolgende maanden is onderbroken, onderbouwd met gegevens over vaccinatie, surveillance en uitbraakrespons. Canada zal nu, binnen het regionale kader van PAHO, een actieplan uitvoeren gericht op het verhogen van de vaccinatiegraad, het versterken van de surveillance en het snel indammen van uitbraken.
“Coöperatie, solidariteit en wetenschap zijn sterker dan welk virus ook,” besluit Barbosa. “Als we samenwerken, beschermen we de gezondheid en het leven van alle mensen in de Amerika’s.”
