Beperkte financiële ruimte bepaalt koers Ontwerpbegroting 2027

De gesprekken over de Ontwerpbegroting 2027 zijn vrijdag 21 augustus gestart. Minister Adelien Wijnerman van Financiën en Planning voert afzonderlijk overleg met haar collega ministers en vertegenwoordigers van staatsorganen. Ook directieteams en medewerkers van begrotings en financiële afdelingen nemen deel aan de gesprekken.

Tijdens deze bilaterale overleggen worden de voorgestelde inkomsten en uitgaven voor het dienstjaar 2027 naast elkaar gelegd. Daarbij wordt bekeken welke beleidsvoornemens financieel uitvoerbaar zijn en welke plannen mogelijk moeten worden aangepast of uitgesteld. Volgens het ministerie staat vooral de vraag centraal hoe de beschikbare middelen zo doelmatig mogelijk kunnen worden verdeeld.

De gesprekken zijn een belangrijke stap in de voorbereiding van de Ontwerpbegroting 2027. De verschillende ministeries krijgen daarbij de gelegenheid hun prioriteiten toe te lichten, terwijl Financiën beoordeelt hoeveel ruimte daarvoor beschikbaar is. De uitkomst van deze afstemming moet uiteindelijk worden verwerkt in het begrotingsvoorstel dat door de regering wordt vastgesteld en aan De Nationale Assemblée wordt aangeboden. In het parlement kan vervolgens worden gedebatteerd over de verdeling van middelen en over de vraag of de voorgestelde uitgaven voldoende aansluiten bij de maatschappelijke noden.

Ontwerpbegroting 2027 vraagt scherpe prioriteiten

De begrotingsbesprekingen vinden plaats in een periode waarin de regering herhaaldelijk heeft aangegeven dat de financiële ruimte beperkt is. Wijnerman benadrukte eerder dat begrotingsdiscipline noodzakelijk blijft om de overheidsfinanciën beheersbaar te houden. Dat betekent dat nieuwe beleidsplannen niet alleen op politieke en maatschappelijke wenselijkheid worden beoordeeld, maar ook op de vraag of de staat ze daadwerkelijk kan betalen.

Voor de verschillende ministeries kan dit betekenen dat zij keuzes moeten maken tussen lopende verplichtingen, nieuwe projecten en achterstallige investeringen. Uitgaven voor onder meer onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur, sociale ondersteuning en veiligheid concurreren om dezelfde beperkte middelen. De Ontwerpbegroting 2027 moet daarom duidelijk maken welke beleidsgebieden de regering als eerste wil financieren. Ook zal duidelijker moeten worden welke projecten naar een later moment worden verschoven wanneer de inkomsten achterblijven bij de ramingen.

Financiële druk speelt mee bij begrotingskeuzes

De gesprekken worden ook beïnvloed door bestaande uitgaven die zwaar op de staatskas drukken. Zo kost de brandstofcap de staat volgens recente mededelingen van Financiën ongeveer SRD 350 miljoen per maand. Tegelijkertijd lopen gesprekken met de vakbeweging over mogelijke loonmaatregelen voor ambtenaren en daaraan gelijkgestelden. Zulke besluiten kunnen rechtstreeks gevolgen hebben voor de ruimte die in 2027 beschikbaar is voor andere beleidsdoelen.

Daarnaast verstrekt de staat momenteel financiële ondersteuning aan de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij. Minister Wijnerman maakte recent bekend dat het om ongeveer USD 2 miljoen per maand gaat en dat Financiën deze steun in een formele leningsovereenkomst wil onderbrengen. Ook dergelijke verplichtingen zijn relevant bij het bepalen van de totale financiële ruimte waarbinnen de regering haar begroting moet opstellen. De optelsom van vaste lasten, subsidies, personeelskosten en beleidsinvesteringen bepaalt uiteindelijk hoeveel ruimte overblijft voor nieuwe initiatieven.

Elke nieuwe uitgave moet passen binnen de financiële ruimte van de staat.

Ministeries moeten plannen financieel onderbouwen

Bij de bilaterale gesprekken gaat het niet alleen om de hoogte van de bedragen die ministeries aanvragen. Financiën kijkt ook naar de onderbouwing van voorgenomen uitgaven, verwachte inkomsten, beleidsprioriteiten en de uitvoerbaarheid van programma’s. Daarmee probeert het ministerie te voorkomen dat plannen op de begroting worden opgenomen waarvoor onvoldoende financiering of uitvoeringscapaciteit beschikbaar is.

Volgens de regering moet de Ontwerpbegroting 2027 uiteindelijk een realistischer beeld geven van wat de overheid daadwerkelijk kan uitvoeren. Een te ruime begroting kan ertoe leiden dat projecten wel worden aangekondigd, maar gedurende het jaar niet of slechts gedeeltelijk worden uitgevoerd. De feitelijke uitvoering van de begroting is daarom net zo belangrijk als de bedragen die op papier worden opgenomen. Voor de Ontwerpbegroting 2027 zal daarom ook de uitvoerbaarheid van projecten een belangrijke toets moeten zijn.

Begrotingsdiscipline blijft belangrijk voor regering

Bij de behandeling van de staatsbegroting 2026 stelde Wijnerman al dat een solide financieel beleid en begrotingsdiscipline nodig zijn om de macro economische stabiliteit te behouden. De regering werkt daarnaast aan verdere uitvoering van de Comptabiliteitswet 2024, die strengere eisen stelt aan het beheer, de verantwoording en controle van publieke middelen.

Die aanpak moet ook zichtbaar worden in de voorbereiding van de Ontwerpbegroting 2027. De regering zegt te streven naar een transparant en verantwoord proces, waarbij niet alleen wordt gekeken naar wat ministeries willen uitgeven, maar ook naar de inkomsten die daar tegenover staan. Voor burgers en bedrijven is vooral van belang welke keuzes uiteindelijk gevolgen hebben voor belastingen, subsidies, dienstverlening en overheidsinvesteringen. De begroting raakt daarmee rechtstreeks aan de kwaliteit van publieke voorzieningen en aan de ruimte die de overheid heeft om economische en sociale problemen aan te pakken.

Begroting moet beleidsdoelen en inkomsten verbinden

De bilaterale gesprekken bieden Financiën de mogelijkheid om aanvragen van ministeries met elkaar te vergelijken en prioriteiten op regeringsniveau vast te stellen. Volgens het ministerie moet daarbij worden voorkomen dat beschikbare middelen versnipperd raken over te veel projecten. Een duidelijke rangorde kan helpen om geld eerst beschikbaar te stellen voor programma’s die als noodzakelijk of urgent worden beschouwd. Dat vraagt tegelijk om realistische inkomstenramingen, omdat overschatte inkomsten later kunnen leiden tot vertragingen, betalingsachterstanden of het schrappen van voorgenomen projecten.

Een eerder bericht van Key News over de beperkte begrotingsruimte liet al zien dat de regering weinig ruimte ziet voor ongeremde extra uitgaven. De recente druk door onder meer brandstofkosten, loononderhandelingen en steun aan staatsbedrijven maakt de afweging rond de Ontwerpbegroting 2027 des te belangrijker.

Definitieve keuzes volgen na verdere afstemming

Het ministerie van Financiën en Planning heeft nog niet bekendgemaakt wanneer alle bilaterale gesprekken worden afgerond of welke bedragen de afzonderlijke ministeries uiteindelijk toegewezen krijgen. De officiële mededeling over de start van de gesprekken is te vinden bij het ministerie van Financiën en Planning. Ook is eerder door het ministerie toegelicht dat de voorbereidingen voor de begroting van 2027 al waren begonnen.

Na de afstemming moet blijken welke beleidsvoornemens daadwerkelijk een plaats krijgen in de begroting en welke plannen wegens financiële beperkingen moeten worden aangepast. De behandeling van de Ontwerpbegroting 2027 zal daarmee niet alleen inzicht geven in de inkomsten en uitgaven van de staat, maar ook in de politieke prioriteiten die de regering voor het komende dienstjaar stelt.