Duistere transacties SPSB vielen onder ‘Special Purpose Vehicles’

Volgens de uitleg van Kromosoeto is er niets verkeerds aan wat hij uitlegt als ‘Special Purpose Vehicles’, bedoeld om transacties, zoals betalingen aan derden te vereenvoudigen. Het Openbaar Ministerie meent dat hij met deze ingewikkelde en misschien zelfs duistere constructies, in dienst heeft gestaan van een criminele organisatie en daarbij de Staat voor meer dan €1 miljoen heeft benadeeld.

Kantonrechter Daniëlle Karamatali heeft op de zitting van woensdag 31 mei 2023 een politiebrigadier, die een belangrijke rol had in het onderzoek, gehoord. Hij heeft een gedetailleerde uiteenzetting gegeven hoe Kromosoeto geld van het ministerie van Financiën kanaliseerde naar de rekening van een eigen stichting, zodat derden daarover konden beschikken. Met zijn handeling zou hij de Staat Suriname voor enorme bedragen hebben benadeeld.

De medeverdachten zouden elk op hun eigen manier een aandeel hebben gehad bij de benadeling van de Staat via deze en andere constructies. Naast Kromosoeto staan de volgende personen terecht: Gardelito Hew A Kee (gewezen ambassadeur, ex-president-commissaris Telesur, IT-consultant); Bryan Jurgens (zakenman); Joy ten Berge (medewerker Centrale Bank van Suriname); Robert Putter (consultant) en Akeem Sordjo (lid raad van commissaris SPSB). Kromosoeto, Hew A Kee en Jurgens zijn in verzekering gesteld en worden fysiek berecht. Ten Berge, Putter en Sordjo zijn voortvluchtig. Hun zaak wordt bij verstek behandeld.

Jurgens moet zich verdedigen tegen twee aanklachten, terwijl Hew A Kee voor vijf misdrijven is gedagvaard. Kromosoeto spant de kroon met elf aanklachten. De aanklachten variëren van valsheid in geschrifte tot verduistering en oplichting van de Staat tot overtreding van de anti-corruptiewet, deelneming aan een criminele organisatie en witwassen van geld uit het crimineel circuit.

Tijdens het onderzoek van de politie, bijgestaan door de Centrale Landsaccountantdienst (CLAD), is een aantal stichtingen onder het vergrootglas geplaatst. De bankrekeningen van deze rechtspersonen, waaronder New Vision International, Paramaribo Travel en Investment Partners, bleken een soort tussenhaven voor de overheidsgelden. De gelden werden naderhand van daaruit zonder ‘duidelijke’ omschrijving overgeschreven naar rekeningen van derden of in contanten bij de bank opgehaald. Niet alleen gingen deze geldstromen vanuit het ministerie om de comptabele regels van de overheid heen, maar ook de gebruikelijke controlemechanismen van de bank hadden er geen zicht op.

Kromosoeto was degene die als directeur de uitbetalingen fiatteerde. Meer dan €1 miljoen is op deze manier ‘uitbetaald’ aan personen, organisaties en bedrijven, zonder dat ergens opgetekend staat welke prestaties (producten en/of diensten) ze daarvoor hebben geleverd.

De verdachte Ten Berge is een van de personen die, om tot nog toe onduidelijke reden, bijna 3 jarenlang maandelijks geld kreeg uit een van de duistere rekeningen. Volgens Kromosoeto was deze medewerker van CBvS, na ruggenspraak met de toenmalige financiën minister Gillmore Hoefdraad, door de SPBS aangetrokken als consultant. Dat niemand in de top van de bank haar kende, is volgens hem niet vreemd, aangezien er was afgesproken dat ze niet ter plekke hoefde te verschijnen. Ze leverde haar prestaties daarom vanuit haar werkplek, de CBvS. Haar relatie met de SPBS is omschreven als ‘Enkele Diensten’.

Kromosoeto kon in de rechtszaal niet duidelijk maken welke diensten zij zoal heeft geleverd. De overschrijvingen naar Ten Berge roepen nog meer vraagtekens op met haar mededelingen in het vooronderzoek. Ze zou namelijk hebben verklaard nooit te hebben gewerkt voor de SPSB. Aangezien ze voortvluchtig is, konden zij en Kromosoeto niet op dit punt met elkaar worden geconfronteerd.

De verdachte probeerde de rechter te overtuigen dat de vrouw haast dagelijks verslag deed, maar dat die verslagen mondeling waren. Het kan bij de rechter moeilijk in dat, op het niveau van de bankdirecteur, er geen documentatie is over dergelijke belangwekkende zaken. ‘Zijn er ook geen verslagen op papier, geen e-mails en zelfs geen app berichten?’ vroeg de rechter. Die zijn er aldus de verdachte niet.

De stichtingen hadden als rechtspersonen privérekeningen bij de SPSB, en de verdachten Kromosoeto, Sordjo, Putter en Jurgens maakten deel uit daarvan. Ze hadden, in elk van de stichtingen, een andere functie. Dezelfde constructies pasten zij toe bij verschillende bedrijven. Deze stichtingen en bedrijven zijn als cliënten van de bank rijkelijk bevoordeeld, mede door tussenkomst van de ‘Special Purpose Vehicles’.

Een andere vorm van bevoordeling van derden in deze zaak, is het feit dat grote leningen werden verstrekt, waarna die werden afgevoerd. In het geval van Hew A Kee zijn er grote bedragen uitgekeerd zonder enige omschrijving. Hij vertelde een onsamenhangend verhaal over handel in het buitenland, waarbij cliënten de betalingen moesten voldoen op een rekening van Putter. Putter maakte de gelden vervolgens over naar een van de ‘Special Purpose Vehicles’ bij de SPSB, waarna hij kon ‘cashen’. De verdachte kon niet duidelijk maken wat, wanneer en aan wie hij verkocht. Ook bij hem is niets vastgelegd: geen verkoopcontracten, facturen of bestellingen. Er bestaat zelfs geen WhatsAppberichten of e-mails die zijn communicatie met cliënten of tussenpersonen kunnen staven.

De verdere behandeling van deze zaak is uitgesteld naar vrijdag 9 juni aanstaande. Op die dag zal er een aanvang worden gemaakt met het verhoren van de verdachten.