De Environmental Crime Unit (ECU) heeft dinsdag 28 juli 2026 samen met de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) en het Bureau Openbare Gezondheidszorg (BOG) een goudwinningsoperatie bij Gunsi geïnspecteerd. Onderzocht wordt of de grootschalige vissterfte in de Saramaccarivier mogelijk verband houdt met activiteiten op deze locatie.
Bij de goudwinning wordt gebruikgemaakt van het zogenoemde heap-leachingproces. Daarbij worden chemische oplossingen ingezet om goud uit erts te winnen. De onderzoekers willen vaststellen of vanuit de operatie chemische stoffen in het milieu en uiteindelijk in de rivier terecht zijn gekomen.
De inspectie volgt ruim een maand nadat de NMA op 26 juni waarschuwde voor een omvangrijke vissterfte bij de Moeroekreek, in de bovenloop van de Saramaccarivier. Bewoners werd toen geadviseerd geen dode of zieke vissen te vangen, te eten of te verkopen. Ook het gebruik van rivierwater voor consumptie, voedselbereiding en huishoudelijke doeleinden werd afgeraden.
Uit de eerste analyses bleek dat in onderzochte vismonsters geen verhoogde concentraties kwik, lood en cadmium waren aangetroffen. Ook wezen de eerste watermonsters niet op verhoogde concentraties cyanide en kwik. Wel werden verhoogde waarden gemeten van onder meer ijzer, aluminium, mangaan, zwevende stoffen en de chemische zuurstofbehoefte. De NMA benadrukte dat deze resultaten nog integraal moesten worden beoordeeld en dat goudwinningsactiviteiten een van de onderzoekslijnen vormden.
Vermoedelijke veroorzaker in beeld
Minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu maakte dinsdag in De Nationale Assemblée bekend dat de vermoedelijke veroorzaker inmiddels in beeld is. Volgens hem wacht de ECU nog op de resultaten van de laatste monsters en het forensisch onderzoek om definitief vast te stellen wie verantwoordelijk is. Het eindrapport wordt binnen twee weken verwacht. Brunings wilde de naam van de vermoedelijke betrokkene, mogelijk een concessiehouder, vanwege het lopende onderzoek niet bekendmaken.
De minister zei eerder dat vismonsters voor forensisch onderzoek naar Frankrijk zijn gestuurd. Het onderzoek wordt gecoördineerd door het ministerie van Olie, Gas en Milieu, terwijl ook andere ministeries en instanties betrokken zijn vanwege de gevolgen voor de visstand, volksgezondheid en mogelijke strafbare feiten.
Kritiek op communicatie en milieutoezicht
De aanpak van de vissterfte heeft de afgelopen weken tot kritiek geleid. Bewoners van dorpen langs de rivier zeggen onvoldoende te zijn geïnformeerd en betrokken. Door het verbod op het gebruik van rivierwater en vis zijn dagelijkse activiteiten ontregeld. Gezinnen kunnen niet meer vissen voor eigen consumptie of verkoop, terwijl de rivier ook wordt gebruikt voor wassen, baden en andere huishoudelijke activiteiten.
De gemeenschap van Pikin Saron heeft compensatie en een structurele oplossing geëist. Bewoners wezen tijdens een krutu op de gevolgen voor hun voedselvoorziening en inkomen. Volgens hen zijn voedselpakketten en drinkwater in de noodsituatie welkom, maar bieden deze geen blijvende oplossing. Zij willen dat de schade wordt geregistreerd, verantwoordelijken worden aangepakt en maatregelen worden getroffen om herhaling te voorkomen. Er zal vandaag weer een krutu worden belegd en dan zal de president, Jennifer Simons ook aanwezig zijn.
Ook de Organisatie van Inheemsen in Suriname heeft aangedrongen op een onafhankelijk en transparant onderzoek. De organisatie wil dat eventuele verantwoordelijken strafrechtelijk en civielrechtelijk worden vervolgd. Daarnaast moet volgens de OIS strenger worden toegezien op goudconcessies en op de mogelijke illegale verhuur of overdracht daarvan tekortkomingen blootlegt in het milieutoezicht en de handhaving. De organisatie vindt dat Suriname te afhankelijk is van buitenlandse laboratoria en deskundigheid en dat de autoriteiten daardoor vooral reageren nadat milieuschade al is ontstaan.
De inspectie bij Gunsi moet meer duidelijkheid geven over de mogelijke herkomst van de verontreiniging. Zolang het forensisch onderzoek niet is afgerond, is niet officieel vastgesteld dat de onderzochte goudwinningsoperatie verantwoordelijk is voor de vissterfte. Het strafrechtelijke en milieutechnische onderzoek wordt voortgezet.
