VN-secretaris-generaal António Guterres heeft wereldleiders opgeroepen om internationale afspraken te maken over de ontwikkeling en het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI).
Tijdens zijn laatste toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties als secretaris-generaal waarschuwde hij dinsdag dat de snelle technologische ontwikkelingen nieuwe risico’s met zich meebrengen die niet door individuele landen alleen kunnen worden beheerst.
Guterres sprak tijdens de 81ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, waar bijna 130 wereldleiders bijeen zijn. Zijn tweede termijn als secretaris-generaal loopt op 31 december 2026 af, waarmee een periode van tien jaar aan het hoofd van de VN wordt afgesloten.
Volgens de VN-chef moeten landen die vooroplopen bij de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie meer informatie met elkaar delen over nieuwe veiligheidsrisico’s. Ook moeten zij samenwerken bij het testen en beoordelen van AI-systemen.
Guterres riep op tot gemeenschappelijke veiligheidsregels en een internationaal kader voor het beheersen van risico’s rond kunstmatige intelligentie.
Hij stelde dat er moet worden gewerkt aan “een multilateraal kader voor AI-risicobeheer”, ondersteund door geloofwaardig en onafhankelijk toezicht. Volgens hem moeten technologische ontwikkelingen verantwoord plaatsvinden en moeten aanvullende waarborgen worden ingevoerd naarmate AI-systemen krachtiger worden.
AI steeds hoger op internationale agenda
De secretaris-generaal pleit al langer voor internationale samenwerking rond kunstmatige intelligentie. In 2023 stelde de VN een adviesorgaan samen waarin onder anderen vertegenwoordigers van technologiebedrijven, overheden en de academische wereld zitting kregen.
Ook de VN-Veiligheidsraad heeft zich de afgelopen jaren nadrukkelijker met de risico’s van AI beziggehouden. Deze week zullen vertegenwoordigers uit de technologiesector de Veiligheidsraad opnieuw informeren over de gevolgen van kunstmatige intelligentie voor internationale vrede en veiligheid.
De discussie gaat onder meer over de mogelijke inzet van AI bij cyberaanvallen, militaire systemen, desinformatie en andere toepassingen die gevolgen kunnen hebben voor de nationale en internationale veiligheid.
Oorlogen en klimaatverandering
Guterres gebruikte zijn afscheidstoespraak niet alleen om aandacht te vragen voor kunstmatige intelligentie. Hij riep wereldleiders ook op om gewapende conflicten te beëindigen en meer actie te ondernemen tegen klimaatverandering.
Met betrekking tot de spanningen in het Midden-Oosten pleitte hij voor de-escalatie en dialoog. Ook benadrukte hij dat humanitaire hulp ongehinderd moet kunnen worden verleend en dat internationale regels voor de vrije scheepvaart moeten worden gerespecteerd.
Op klimaatgebied herhaalde Guterres zijn standpunt dat grote vervuilers meer verantwoordelijkheid moeten dragen voor de gevolgen van klimaatverandering.
Hervorming Verenigde Naties
De VN-chef stond daarnaast stil bij de manier waarop internationale instellingen functioneren. Volgens hem staan de mechanismen voor gezamenlijke internationale actie steeds meer onder druk.
Guterres zei dat veel mondiale instellingen nog altijd een machtsverdeling weerspiegelen die afkomstig is uit een inmiddels grotendeels vervlogen tijdperk. Hij pleitte daarom opnieuw voor hervormingen waardoor internationale instellingen beter aansluiten bij de huidige geopolitieke en economische verhoudingen.
Die discussie is ook relevant voor ontwikkelingslanden en kleine staten, die al langere tijd vragen om een grotere stem binnen internationale instellingen.
De Algemene Vergadering in New York wordt bijgewoond door delegaties uit vrijwel alle VN-lidstaten. Ook Suriname neemt deel aan de jaarlijkse bijeenkomst.
Guterres beëindigde zijn toespraak met de boodschap dat hij zich ook na zijn vertrek bij de VN zal blijven inzetten voor vrede en de uitgangspunten van het Handvest van de Verenigde Naties.
