Elisabeth Samson. Het levensverhaal van deze moedige vrouw uit de koloniale periode heeft ongetwijfeld indruk gemaakt op iedereen die de historische roman ‘De vrije negerin Elisabeth’ van Cynthia Mc Leod heeft gelezen. De Surinaamse geschiedenis kent echter ook vele andere succesverhalen van inspirerende vrouwen.
Op 17 februari heeft historisch letterkundige en publiciste Hilde Neus in een overvolle zaal van de Readytex Art Gallery de aanwezigen een kijkje gegeven in het leven van Caatje van Heijne uit de achttiende eeuw. “De geschiedenis van Caatje is een voorbeeld van hoe verregaand de gevolgen van de slavernij voor een vrouw konden zijn”, aldus Neus, die in 2003 een boek uitbracht over plantagehoudster Susanne du Plessis.
Neus, die jarenlang heeft gewerkt aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname en ook medeorganisator is geweest van de conferentie Legacy of Slavery and Indentured Labour in juni 2018, is momenteel bezig met haar promotieonderzoek naar Surinaamse vrouwen in de achttiende eeuw. Ze heeft archieven uitgebreid onderzocht en bestudeerd, waaruit blijkt dat vrouwen in die tijd vaak een veel sterkere positie innamen dan tot nu toe bekend is. Het levensverhaal van Caatje, die zich van slavin opwerkte tot een succesvolle positie in de koloniale maatschappij, is daar een voorbeeld van. Caatje kreeg drie kinderen van Jacob Frederik Heijne, de zoon van haar slavenmeester, en hij kocht hen allemaal vrij. Haar positie in de samenleving maakte het voor haar kinderen mogelijk om gerespecteerde leden van de gemeenschap te worden.
Na het overlijden van Jacob erfden Caatje en hun drie kinderen de koffieplantage Dwingelo. Met een erfenis doordrenkt van ondernemingszin, navigeerde Caatje meesterlijk door de zakenwereld, en haar vaardigheden brachten niet alleen welvaart, maar ook weelde voor haarzelf en haar nakomelingen. Deze erfenis manifesteerde zich in de verwerving van twee statige woningen, één in de Maagdenstraat en de andere in de Jodenbreestraat, gelegen nabij de huidige locatie van de Readytex Art Gallery. Neus is in een presentatie die langer dan 70 minuten duurde diepgaand ingegaan op de fascinerende reis van Caatje en hoe haar manumissie de koers van haar leven en dat van haar nakomelingen onherroepelijk heeft gevormd.
