Mensenrechtencomité VN stelt Suriname vragen over kwestie Pikin Saron

Een delegatie onder leiding van minister Kenneth Amoksi van Justitie en Politie, heeft in een antwoord daarop laten weten dat er daar misdrijven zijn gepleegd dat twee politieagenten zijn verwond en twee verdachten zijn omgekomen tijdens schermutselingen onder die omstandigheden.

Dat staat onder meer in de samenvatting van vergaderingen van de VN die zijn afgerond. Het comité heeft donderdag de behandeling afgerond van het vierde periodiek rapport van Suriname over de wijze waarop het land de bepalingen van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten ten uitvoer legt.

Advocaten van de zes mannen die worden vervolgd voor meerdere strafbare feiten, gepleegd tijdens de rellen van 2 mei 2023 te Pikin Saron en omgeving, hebben vrijdag onderstreept hoeveel internationale aandacht er is voor deze zaak. Ze maakten ook bekend dat de Mensenrechtencommissie van de Organisatie van Amerikaanse Staten een geheime procedure tegen Suriname is gestart, omdat er verkeerde informatie over de zaak Pikin Saron zou zijn gepresenteerd.

De delegatie van Suriname bestond uit vertegenwoordigers van het Ministerie van Justitie en Politie, het Ministerie van Buitenlandse Zaken, het Ministerie van Binnenlandse Zaken, het Kabinet van de President en de Permanente Vertegenwoordiging van Suriname bij het Bureau van de Verenigde Naties in Genève (Zwitserland). Deskundigen van het comité prezen de staat voor zijn inzet voor onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Ze stelden tegelijkertijd vragen over het Nationaal Instituut voor de Mensenrechten van Suriname en de inspanningen om de rechten van stammen en inheemse volken te waarborgen.

Een deskundige van het comité vroeg wat voor soort structuur en bestuur de staatspartij voor ogen had voor het Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens. Hoe bepaalde het voorstel de benoeming van mandaathouders en de werving van personeel? Hoe werd de operationele onafhankelijkheid van het Instituut gewaarborgd? Hoe waren maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers van tribale groepen betrokken bij de ontwikkeling van dit Instituut? Zou het Instituut in staat zijn om onderzoeken uit te voeren en aanbevelingen te doen? Wat waren de belangrijkste uitdagingen voor het Instituut met betrekking tot zijn goede werking?

Een andere expert vroeg of er informatie kon worden verstrekt over de gebeurtenissen die plaatsvonden met de inheemse bevolking in mei 2023, waarbij twee mensen omkwamen. Waren de omstandigheden rond deze gebeurtenissen onderzocht? Hoe waren tribale en inheemse volkeren vertegenwoordigd in besluitvormende functies in het land? Konden er voorbeelden worden gegeven van de succesvolle incorporatie van de standpunten van tribale of inheemse volkeren in politieke beslissingen?

Met betrekking tot het Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens zei de delegatie dat Suriname ernaar streefde een wetsontwerp in te voeren dat voldeed aan de Parijse Principes. Het was belangrijk om rekening te houden met de financiële onafhankelijkheid van het instituut, de selectie van de leden en hun opleiding en kwalificaties. De wet was in een ontwerpstaat en in de Nationale Assemblee; de ​​Parijse Principes voor het Instituut zouden in acht worden genomen. Inheemse volkeren en tribale gemeenschappen kregen de gelegenheid om commentaar te leveren op de wetsontwerpen en hun opmerkingen werden in overweging genomen.

Met betrekking tot de zaak van de inheemse personen in mei 2023 zei de delegatie dat de gepleegde handelingen misdrijven waren. Er is ook aangegeven dat er op twee politieagenten was geschoten, het bureau was in brand gestoken en dat er ook mensen waren gegijzeld. Er was, aldus de delegatie, gelegenheid om ontevredenheid te uiten over wat de regering deed. Het plegen van misdaden behoren niet tot die mogelijkheden. De delegatie vermeldde ook dat de zaak inmiddels bij de rechter ligt en dat de regering de rechtelijke instantie de gelegenheid zou geven om daarover te beslissen.

Over maatregelen die werden genomen om te zorgen voor een effectieve vertegenwoordiging van tribale en inheemse volkeren bij besluitvormingsbeslissingen, antwoordde de Surinaamse delegatie dat er geen voorzieningen konden worden getroffen, aangezien het huidig beleid aangaf dat kandidaten door hun eigen organisaties moesten worden genomineerd.

Minister Amoksi zei bij de introductie van het rapport dat de minister van Justitie en Politie in januari 2022 een commissie had gevormd om wetgeving op te stellen voor het Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens, die momenteel werd herzien. Als onderdeel van de operationalisering van het Instituut hield het Ministerie van Justitie en Politie stakeholder bijeenkomsten met een breed scala aan actoren uit het maatschappelijk middenveld. Deze informatiesessies verzamelden input die vervolgens werden verwerkt in het wetsontwerp.
In zijn afsluitende opmerkingen bedankte Amoksi de commissie voor een open en eerlijke dialoog, die zeer leerzaam was geweest.

Tania María Abdo Rocholl, voorzitter van het comité, bedankte de deelnemers aan de dialoog. Het comité had veel verschillende kwesties besproken met betrekking tot de rechten die in het verdrag zijn vastgelegd. Ze zei daarbij dat het comité toegewijd was om ervoor te zorgen dat het hoogste niveau van burgerlijke en politieke rechten in Suriname werd bereikt.