In ontspannen sfeer zitten enkele klanten een drankje te pakken op het terras van Bar Zuid aan de Van Sommelsdijckstraat. De bar/restaurant die vrolijk is versierd met kerstverlichting is voor een zaterdagavond niet zo vol als normaal. Eduard van Leeuwen, eigenaar-manager van Bar Zuid kijkt als alle horecahouder in Suriname hoe hij munt zal slaan met de feestdagen met de pandemie die al bijna 2 jaar de wereld op zijn kop heeft gezet. Vooral de horecasector heeft grote klappen moeten incasseren van de pandemie. “Anderen proberen het hoofd boven water te houden en je hebt weer anderen die echt aan het einde zijn met hun spaargelden”, merkt Van Leeuwen op.
Het is nog onzeker, als hij kijkt naar hoe de pandemie zich ontwikkelt, of het echt druk zal worden met de feestdagen. In elk geval is hij zich al zowat aan het voorbereiden. “We hopen dat het straks met de kerstvakantie wat drukker wordt, vandaag op een zaterdag in de tweede week van december is het toch niet zo druk.” Waarom hij de drukte toch nog verwacht voor de feestdagen is, omdat volgens Van Leeuwen de mens vooral tijdens de feestdagen op zoek gaat naar gezelligheid. “Ik denk dat als we het netjes doen volgens de protocollen het wel zal lukken.”
Bij het binnenstappen van Bar Zuid staat er bij de buitenkeuken een ‘gastenboek’ waar bezoekers hun naam en contactgegevens in moeten schrijven. Op de lijst staat er ook of men kan aangeven of men is gevaccineerd of niet. Echter, er wordt niet echt gevraagd naar een vaccinatiekaartje om te verifiëren of dat werkelijk zo is of niet. “Mijn mensen zijn niet opgeleid als controleur. Hoe weten we of het authentiek is?”, merkt de Bar Zuid-eigenaar op. Maar alle andere protocollen proberen de medewerkers zo goed als het kan na te leven. “We zien dat de meeste mensen zich ook niet mengen met de anderen, daar wordt wel op gelet. Iedereen heeft een mondneuskapje op, maar ik geef toe dat naarmate de avond vordert, mensen zich wat minder daaraan houden”, zegt Van Leeuwen.
Geen makkelijke periode
Aan de overkant van Bar Zuid staat het restaurant van Henk van Dijk, Mighty Racks. Ook allemaal versierd en helemaal in de sfeer van de feestdagen. Bij de deur staat er een ontsmettingspomp en ook nog een medewerker die de nodige gegevens noteert. Dat zijn restaurant niet op volle capaciteit draait, merk je wel aan de tafels en lege stoelen die verspreid zijn op zijn terras. “We doen wat we kunnen om wat geld te verdienen”, zegt Van Dijk, die toegeeft dat het voor horecahouders geen makkelijke periode is geweest. Veel geld kan er niet gemaakt worden met de partiële lockdown die is ingesteld, maar liever wat geld verdienen dan helemaal niet, is Van Dijk zijn beredenering.
Gelukkig wat animo
Ter voorbereiding op de feestdagen biedt Van Dijk leuke kerstmenu’s aan. Gelukkig merkt hij wel dat er animo daarvoor is. “Op bepaalde dagen zijn we al ‘volgeboekt’ op de maximale capaciteit die we kunnen hebben met de Covid-19-maatregelen.” De horecahouder heeft gelukkig geen last gehad van moeilijke cliënten die niet mee willen werken aan de protocollen. “Men weet dat we ons zoveel als mogelijk hieraan proberen te houden. Als jij je er niet aan wilt houden dan kun je elders gaan”, maakt Van Dijk duidelijk.
Winkeliers anticiperen
Behalve de restaurants maken ook de winkeliers zich op voor de komende feestdagen. “We verwachten wel een drukte, want onze mensen willen met de feestdagen altijd wat meer inkopen doen”, zegt Gratl Wolfram, voorzitter van de Winkeliers en Ondernemers Vereniging in Suriname (WOVS). Met de drukte verwacht Wolfram voor de winkeliers ook een toename van het aantal diefstallen. “Vooral tijdens de feestmaand is het altijd wat meer dan de andere maanden”, houdt Wolfram voor.
Schappen vullen
Meer dan camera’s plaatsen kunnen vooral de Chinese winkeliers niet doen. Maar dat lijkt soms ook niet te helpen, want er zijn gevallen geweest waar een klant gestolen heeft en schade heeft aangericht aan de winkelier zijn security systeem. “Soms hebben ze het gevoel dat ze niet serieus worden genomen door de politie. De winkelier kan niet veel doen. Ze moeten eigenlijk gewoon voorzichtig zijn.” Desondanks zullen de winkeliers zoveel als mogelijk de schappen goed vullen, ondanks de financiële situatie in ons land. “Men weet dat mensen in december vooral inkopen gaan doen. Sommige mensen zetten soms hun spaarcenten in om voor de feestdagen in te slaan. Alleen weet ik niet in hoeverre men de schappen zal kunnen vullen.”
Verwachtingen in de winkels
Ook dat mensen zich in de winkels niet houden aan de protocollen is iets wat de winkeliers en ondernemers verwachten. “Het kan dan ook weer zijn dat er een andere golf zal uitbreken. Als de winkelier de klanten attendeert op de maatregelen, wordt de klant meestal boos.” De financiële situatie in combinatie met de pandemie heeft ervoor gezorgd dat veel ondernemers en winkeliers het niet hebben gehaald, zegt Wolfram. Ze schat op basis van het aantal leden dat er een enorme terugval is en ze schat dat meer dan 100 zaken zijn gesloten. “Het gaat om bouwmaterialenzaken en supermarkten. Als ik kijk naar het aantal broodbakkerijen hadden we in ons ledenbestand 96 bakkerijen, dit aantal is teruggevallen naar 55”, zegt Wolfram.
Hoge kosten
De ondernemers en winkeliers houden het volgens de WOVS-voorzitter jammer genoeg niet meer vol met de verhoogde nutsvoorzieningen, prijzen van producten en ook de verhoogde benzineprijzen. “Los daarvan is de huur vaak dicht bij de USD 10.000 met de huidige koers betaalt de winkelier alleen aan huur meer dan SRD 200.000. Vergelijk dat met het inkopenpatroon van de klanten. Men koopt echt alleen de nodige basisgoederen. Men komt zelf ook moeilijk uit. Met de dalende koopkracht kunnen de winkeliers de huur niet voldoen.”
Wolfram merkt ook op dat veel Chinese winkeliers wegtrekken door de economische situatie in het land. Binnen haar ledenbestand zijn er leden die terug willen gaan naar hun land van herkomst. “Dus wat ze nog hebben in de winkels proberen ze in de uitverkoop te doen.” Behalve teruggaan naar China wijken de winkeliers ook uit naar onze buurlanden. Veel ondernemers, onder wie Chinezen, zoeken nu een bestaan in Frans-Guyana, aldus Wolfram.
