Het Nederlandse koninklijk paar, koning Willem-Alexander en koningin Máxima, heeft tijdens het staatsbezoek aan Suriname een bezoek gebracht aan het Hof van Justitie (HvJ). Fungerend president van het Hof, mr. Iwan Rasoelbaks, sprak Hunne Majesteiten toe en gaf een toelichting op de positie en werking van de Surinaamse rechtspraak.
Rasoelbaks benadrukte dat Suriname bij de onafhankelijkheid in 1975 bewust heeft gekozen voor een democratische rechtsstaat. Volgens hem wordt de rechtspraak uitgevoerd op basis van kernwaarden als onafhankelijkheid, onpartijdigheid, integriteit en openbaarheid. Tegelijkertijd wees hij op de druk waaronder de organisatie staat door een tekort aan rechters. Civiele en strafzaken worden momenteel behandeld door 31 rechters, ondersteund door ruim 270 gerechtsmedewerkers. Dit tekort zorgt voor achterstanden binnen de rechterlijke macht.
Om de capaciteit te vergroten, zijn RAIO-opleidingen gestart in samenwerking met Nederland. In het eerste kwartaal van 2026 worden 11 nieuwe rechters verwacht. Het streven is dat de rechterlijke macht in 2027 beschikt over 57 rechters. De rechtspraak in eerste aanleg is nu geconcentreerd in vier districten, terwijl de hoogste beroepsrechtspraak in Paramaribo plaatsvindt.
Verder gaf de hofpresident aan dat er behoefte is aan ruimere rechtsbescherming via cassatierechtspraak. Het Hof denkt hierover mee met andere staatsmachten en de rechtspraktijk. Daarbij wordt samengewerkt met verschillende juridische instituten, waaronder de Hoge Raad der Nederlanden, de rechtspraak in Nederland, het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Antillen en de Caribbean Court of Justice. In samenwerking met het Gemeenschappelijk Hof zijn ook digitale registratiesystemen en documentbeheersystemen ontwikkeld voor civiele en strafzaken.
Koning Willem-Alexander stond tijdens het bezoek stil bij het belang van onafhankelijke rechtspraak en merkte op dat deze in Suriname onder meer zichtbaar is geweest in het proces rond de Decembermoorden. De koning stelde daarnaast vragen over toegang tot het recht, zoals hoe gelijkwaardigheid wordt gewaarborgd tussen iemand die geen advocaat kan betalen en een partij die dat wel kan. Rasoelbaks antwoordde dat er kosteloze rechtsbijstand bestaat en dat in strafzaken altijd een advocaat aanwezig is.
Ook vroeg de koning naar digitale mogelijkheden voor gebieden waar geen rechtspraak is gevestigd. Volgens Rasoelbaks vinden procedures voor sommige districten nog vanuit Paramaribo plaats en zijn digitale oplossingen via satellietcommunicatie technisch en financieel uitdagend.
President Jennifer Simons gaf aan dat Rasoelbaks in grote lijnen heeft geschetst waar de rechterlijke macht voor staat en dat er gewerkt wordt aan verdere versterking, onder meer via cassatierechtspraak. “De gesprekken die al jaren eerder zijn gestart, zullen worden voortgezet, omdat in overleg ook de rechtspraak verder moet worden gesteld,” aldus het staatshoofd.
