De regering bereidt de afkondiging van de Wet Bescherming Woon- en Leefgebieden uit 2017 voor, met een aangepaste omvang van de gebieden na overleg met het Traditioneel Gezag. President Jennifer Simons kondigde dit woensdag 30 september aan tijdens haar jaarrede.
De Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) heeft de regering eerder juist gevraagd de wet niet af te kondigen, omdat deze volgens de organisatie onvoldoende bescherming biedt aan de volledige traditionele leefgebieden en collectieve rechten.
Volgens Simons maakt de voorgenomen afkondiging deel uit van de versnelde aanpak van het grondenrechtenvraagstuk voor Inheemse en Tribale Volken. De regering kiest daarbij voor dialoog op basis van het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC): vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming.
De president zei dat de omvang van de gebieden na overleg wordt aangepast. Welke begrenzingen worden voorgesteld en wanneer de afkondiging moet plaatsvinden, werd in de jaarrede niet toegelicht.
VIDS vindt beschermingszone te beperkt
VIDS overhandigde op 31 augustus haar collectieve resoluties over de wet aan het Kabinet van de President. De documenten werden ontvangen door Theresia Cirino, lid van de presidentiële werkgroep Grondenrechten en Decentralisatie. De organisatie vroeg daarin onder meer om af te zien van afkondiging en de volledige traditionele leefgebieden juridisch te beschermen.
De bestaande regeling moet gemeenschappen tijdelijk beschermen door nieuwe concessies voor onder meer houtkap, goudwinning, zandwinning, mijnbouw en grootschalige landbouw binnen een straal van vijf kilometer rond dorpskernen te verbieden.
Volgens VIDS is die zone ontoereikend. De traditionele woon- en leefgebieden reiken verder dan de directe omgeving van de dorpen. De vereniging vreest bovendien dat de tijdelijke regeling de definitieve erkenning van grondenrechten verder kan vertragen.
Collectieve rechten en bestaande concessies
Een fundamenteel bezwaar van VIDS is dat de regeling geen collectief eigendomsrecht erkent en de betrokken gebieden domeingrond blijven. De organisatie vraagt daarom om wettelijke erkenning van de collectieve rechten en bescherming van de volledige traditionele territoria.
Key News berichtte eerder ook over het bezwaar van VIDS dat bestaande rechten van derden worden beschermd, terwijl de collectieve rechten van Inheemse gemeenschappen niet worden erkend. Volgens de vereniging biedt bescherming van slechts een beperkte zone daardoor geen afdoende oplossing voor de conflicten rond grondgebruik.
VIDS verlangt daarnaast uitvoering van het Kali’na- en Lokono-vonnis van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens, respect voor FPIC en juridische erkenning van het Traditioneel Gezag. Ook vraagt de organisatie om concessieverlening binnen Inheemse territoria stop te zetten.
Aanpassing gebieden nog niet uitgewerkt
De aangekondigde aanpassing van de omvang raakt een belangrijk bezwaar van VIDS: de beperkte beschermingszone. Uit de jaarrede blijkt echter niet hoe de regering de andere bezwaren wil ondervangen, waaronder het ontbreken van collectieve eigendomsrechten en de positie van bestaande concessies.
Evenmin blijkt uit de rede dat VIDS met de voorgenomen afkondiging heeft ingestemd. De eerdere resoluties bevatten juist een verzoek om de wet niet af te kondigen. Daarmee blijft de vraag hoe het aangekondigde overleg tot een regeling leidt die zowel bescherming biedt als tegemoetkomt aan de collectieve rechten waarop de organisatie zich beroept.
