De spanning in het Midden-Oosten is maandag verder opgelopen, nadat de Verenigde Staten hebben aangekondigd een maritieme blokkade in te stellen voor scheepvaart van en naar Iraanse havens. Aanleiding is het mislukken van nieuwe gesprekken tussen Washington en Teheran in Islamabad.
Volgens Reuters zal de Amerikaanse blokkade gelden voor alle schepen die Iraanse havens en kustgebieden aandoen, terwijl Iran op zijn beurt heeft gedreigd met vergeldingsmaatregelen tegen havens van buurlanden in de Golfregio. Daarmee komt ook een fragiel staakt-het-vuren verder onder druk te staan.
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste zeeroutes ter wereld voor energiehandel. Vóór het huidige conflict verliep ongeveer een vijfde van de wereldwijde export van olie en aardgas via deze doorgang, vooral richting Azië. Reuters meldt dat de Amerikaanse maatregel in de praktijk vooral de Iraanse olie-uitvoer raakt. Iran exporteerde in maart nog 1,84 miljoen vaten ruwe olie per dag. Door de blokkade dreigt volgens Reuters ruwweg twee miljoen vaten Iraanse olie per dag van de wereldmarkt te verdwijnen, terwijl het scheepvaartverkeer door de zeestraat al sterk was teruggevallen.
De economische gevolgen lieten zich vrijwel direct voelen. De olieprijs steeg maandag opnieuw fors, waarbij Brent en Amerikaanse WTI-olie weer boven de grens van 100 dollar per vat uitkwamen. Reuters meldde dat Brent met meer dan 7 procent opliep tot boven 102 dollar, terwijl ook fysieke olieprijzen in Europa scherp stegen. Beleggers reageerden nerveus: Europese aandelen verloren terrein en analisten waarschuwen dat een langdurige verstoring in Hormuz niet alleen de energiemarkt, maar ook inflatie en transportkosten wereldwijd kan aanjagen.
Intussen groeit ook de internationale diplomatieke druk. EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemde het herstel van vrije doorgang in de Straat van Hormuz van doorslaggevend belang. Ook de ministers van Buitenlandse Zaken van ASEAN riepen de Verenigde Staten en Iran op om de onderhandelingen voort te zetten en veilige, ongehinderde doorvaart voor schepen en vliegtuigen te herstellen. Dat onderstreept dat de crisis allang niet meer alleen een regionaal conflict is, maar een kwestie die de wereldhandel, energievoorziening en geopolitieke stabiliteit rechtstreeks raakt.
Voorlopig lijkt een snelle ontspanning niet in zicht. Iran houdt vast aan zijn positie in en rond de zeestraat, terwijl Washington de druk juist opvoert. Zolang beide partijen niet tot nieuwe afspraken komen, blijft de Straat van Hormuz een brandpunt van onzekerheid met mogelijke gevolgen die ver buiten het Midden-Oosten voelbaar zijn.
