“Het Jaar van de Draak komt op het juiste moment voor Suriname, omdat we met kracht en moed uit de financiële crisis zijn en onze economische hervorming achter de rug hebben. Dit zegt president Chandrikapersad Santokhi ter gelegenheid van het Chinees Nieuwjaar op zaterdag 10 februari 2024”, aldus een passage uit een persbericht dat recent is uitgebracht door de op volle toeren draaiende propagandamachine van Santokhi, de Communicatie Dienst Suriname.
Terwijl het staatshoofd braaf tijdens zijn podiumvoordrachten aangeeft dat de financiële crisis voorbij is, merkt de gewone man er niets van. De gezondheidszorg ligt nog steeds op de intensive care en het is moeilijk boodschappen halen voor grote delen van de samenleving. Het geslijm van Santokhi en zijn tweede man Albert Ramdin bij de Chinezen is volgens critici zeer opmerkelijk. China houdt Suriname in zijn greep en wil vanwege een dubbele agenda niet meewerken aan een soepele schuldherschikking. Met alle buitenlandse schuldeisers is herschikking inmiddels gelukt, alleen niet met China. Met de Export-Import Bank of China (Exim Bank), waar de grootste schuld openstaat, wordt momenteel nog onderhandeld. Na maanden intensieve gesprekken is er bitter weinig bereikt.
Tijdens een persconferentie op 30 januari zei de Chinese ambassadeur Han Jing ervan overtuigd te zijn dat de door China ondersteunde projecten in Suriname zullen bijdragen aan duurzame ontwikkeling, significante export, groei en werkgelegenheid. Het landbouwproject in Saramacca is volgens hem een specifiek voorbeeld. Verder wees hij op plannen voor wegen- en huizenbouw, in lijn met het Chinese “Belt and Road Initiative.” Ook zal volgens hem de BRICS-groep voordelen hebben voor Suriname.
Hij ging middels een presentatie uitgebreid in op de positie van China binnen de groep van vijf grote landen: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Samenwerking tussen deze landen is gericht op economische ontwikkeling en het vergroten van hun invloed op het wereldtoneel. China onder leiding van de communistische Xi Jinping pleit binnen BRICS voor meer multilaterale samenwerking op het gebied van financiën, handel en politiek. Het zoekt naar manieren om een evenwichtiger mondiale machtsstructuur te bevorderen.
Manipulatiepolitiek, BRICS en verschuiving machtsbalans
De Chinese steun aan arme landen, vooral binnen het BRICS-framework, roept aanzienlijke zorgen op over de ware aard van de intenties en de impact op zowel de ontvangende landen als de geopolitieke balans. Hoewel het BRICS-initiatief op het eerste gezicht lijkt te streven naar gezamenlijke ontwikkeling, zijn er argumenten die suggereren dat China dit partnerschap strategisch kan benutten voor eigen gewin, en mogelijk tegen de belangen van het Westen.
Een belangrijk punt van zorg is de aard van de leningen die China verstrekt aan arme landen. Vaak worden deze leningen geleverd met aanzienlijke voorwaarden en hoge rentetarieven, waardoor de ontvangers in een schuldval kunnen terechtkomen. Dit kan leiden tot toenemende afhankelijkheid van China, waardoor Peking politieke concessies kan afdwingen.
Suriname bevond zich in een situatie van toenemende financiële kwetsbaarheid, waarbij opeenvolgende leningen bij China werden aangegaan zonder duidelijk zicht op de terugbetalingsmodaliteiten. Santokhi, die binnen 200 dagen Suriname zou redden, stond voor de uitdaging om deze onduidelijke schuldpositie aan te pakken. In reactie hierop heeft hij in 2020 een beroep gedaan op het Internationaal Monetair Fonds (IMF).
Het IMF stelde vervolgens een omvangrijk economisch stabilisatieprogramma van drie jaar ter waarde van 688 miljoen Amerikaanse dollar beschikbaar. Het hoofddoel van dit programma is om de schuldenlast van Suriname te verlagen, waarbij de schuld-bbp-ratio moet dalen van 148 naar 120 procent tegen 2024.
Het gebrek aan transparantie rondom Chinese investeringen roept ook vragen op over de uiteindelijke impact op de lokale bevolking. Er zijn gevallen gemeld waarbij Chinese projecten niet hebben bijgedragen aan duurzame ontwikkeling of de verbetering van levensomstandigheden. Dit werpt twijfels op over de oprechte toewijding van China aan het welzijn van de ontvangende landen. Een ander punt van zorg is de milieu-impact van sommige Chinese projecten. De focus op grootschalige infrastructuurontwikkeling kan negatieve gevolgen hebben voor ecologisch kwetsbare gebieden en biodiversiteit. Deze aanpak staat soms haaks op westerse normen voor duurzaamheid en milieubescherming.
Binnen het BRICS-kader kan China ook trachten zijn invloed te vergroten om tegenwicht te bieden aan westerse dominantie in internationale instellingen. Dit zou Peking in staat stellen om mondiale normen en regels naar zijn hand te zetten, wat op lange termijn de machtsbalans kan verschuiven. Het is cruciaal voor de internationale gemeenschap om deze ontwikkelingen nauwlettend te volgen en samen te werken, om ervoor te zorgen dat steun aan arme landen oprecht bijdraagt aan duurzame ontwikkeling, zonder dat dit leidt tot politieke afhankelijkheid of onevenwichtigheden in de mondiale machtsverhoudingen.
Vaste spreuk: Relatie verder intensiveren
Bij elke gelegenheid waarbij Surinaamse en Chinese functionarissen van gedachten wisselen of een publiek vanuit een podium toespreken, wordt er in zeer cosmetische reacties in toespraken aan de media aangegeven dat de relatie tussen beide landen verder wordt verdiept of geïntensiveerd wordt. Critici zijn van mening dat de wederzijdse voordelen niet in balans zijn. Het Surinaamse hout voorziet bijvoorbeeld in de behoefte van China dat grondstoffen nodig heeft om zijn significante economische groei te blijven bevorderen. Langlopende concessies zijn in handen van Chinezen en ook in de goudsector drukt China een markante stempel.
Chinezen kunnen zich makkelijk in Suriname vestigen en krijgen een A-klasse behandeling zonde enige bureaucratische rompslomp om hun zaken gedaan te krijgen. Van paspoorten tot opleiding Buitengewoon Agent van Politie (BAVP) wordt hen als zoete Chinese lekkernijen aangeboden. President Chan Santokhi gaat mogelijk dit jaar nog naar China en wordt waarschijnlijk met dezelfde fanfare verwelkomd zoals Desi Bouterse in november 2019 tijdens een staatsbezoek aan de Aziatische grootmacht werd ontvangen. Als hij middels goede diplomatieke competenties en tactieken een schuldherschikking zal kunnen forceren, is nog koffiedik aankijken. Het staat wel vast dat Santokhi in goed geoefende Mandarijn of gewoon in het Engels zal zeggen: “We will further deepen the historical relationship between China and Suriname.”
