Traditionele gezagsdragers, vertegenwoordigers van Inheemse gemeenschappen, overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties zijn van 22 tot en met 24 juli 2026 in Pelelu Tepoe bijeengekomen voor de Jaarlijkse Trijana Meeting. Tijdens het overleg stond de duurzame ontwikkeling van Zuid-Suriname en de versterking van de Inheemse gemeenschappen centraal.
De bijeenkomst werd georganiseerd door Stichting Trijana, met ondersteuning van onder meer Amazon Conservation Team Guianas (ACT Guianas). Onder het thema ‘Samenwerking voor duurzame ontwikkeling en versterking van Inheemse gemeenschappen in Zuid-Suriname’ bespraken de deelnemers actuele vraagstukken, lopende projecten en gezamenlijke prioriteiten voor de regio. Volgens de organisatie moet de ontwikkeling van Zuid-Suriname in de eerste plaats worden vormgegeven vanuit de visie, kennis en bestuursstructuren van de gemeenschappen zelf. De overheid en maatschappelijke organisaties zouden daarbij vooral een ondersteunende en faciliterende rol moeten vervullen.
Aan de bijeenkomst namen vertegenwoordigers deel uit Kwamalasamutu, Alalapadu, Sipaliwini, Curuni, Amotopo, Pelelu Tepoe, Palumeu, Apetina, Kawemhakan, Zandlanding en Wanapan. Ook organisaties als Conservation International Suriname, Green Growth Suriname, Wildlife & People Suriname, het districtscommissariaat en het Directoraat Duurzame Ontwikkeling Inheemsen waren vertegenwoordigd.
Beperkte toegang tot basisvoorzieningen
Tijdens het overleg werd aandacht gevraagd voor de uitdagingen waarmee de gemeenschappen in Zuid-Suriname worden geconfronteerd. Door de grote afstand tot de kustvlakte en stedelijke gebieden is de toegang tot onderwijs, gezondheidszorg, communicatie, transport en andere basisvoorzieningen beperkt. Ook de hoge kosten voor het ontwikkelen en onderhouden van infrastructuur vormen een belemmering voor de sociaaleconomische ontwikkeling van de regio.
Tegelijkertijd werd benadrukt dat de gemeenschappen beschikken over uitgebreide traditionele kennis en bestuursvormen die al generaties lang bijdragen aan het beheer van het bos, de biodiversiteit en de leefomgeving. Volgens de deelnemers worden de gemeenschappen nog te vaak beoordeeld aan de hand van ontwikkelingsmodellen die voornamelijk vanuit een westers perspectief zijn opgesteld. Daardoor krijgen hun eigen kennis, cultuur en manier van besturen onvoldoende erkenning.
Dorpen willen met één stem spreken
De Trijana Meeting is in de loop der jaren uitgegroeid tot een bestuurlijk platform waar traditionele leiders ervaringen uitwisselen, gezamenlijke standpunten formuleren en besluiten nemen over onderwerpen die meerdere dorpen aangaan. Door gezamenlijk op te treden, willen de aangesloten gemeenschappen hun belangen krachtiger behartigen en als gelijkwaardige gesprekspartner deelnemen aan overleg met de overheid, maatschappelijke organisaties en ontwikkelingspartners.
Tijdens het officiële programma presenteerde ACT Guianas, op verzoek van de Trijana-leden, zijn samenwerking met Inheemse gemeenschappen. Daarbij werd onder meer ingegaan op natuurbehoud, bescherming van biodiversiteit, territoriaal beheer, duurzaam levensonderhoud, versterking van traditioneel bestuur en het behoud van cultureel erfgoed en traditionele kennis. Ook andere organisaties en overheidsinstanties presenteerden hun werkzaamheden en toekomstplannen. Volgens de deelnemers kan duurzame ontwikkeling alleen worden bereikt wanneer partners hun deskundigheid bundelen en samenwerken vanuit wederzijds respect en de prioriteiten van de gemeenschappen.
Oproep tot eenheid rond grondenrechten
Granman Jimmy Toeroemang riep de Inheemse gemeenschappen op zich als één geheel te organiseren in de strijd voor wettelijke erkenning van hun grondenrechten. “Om onze grondenrechten goedgekeurd te krijgen, moeten wij ons als Inheemse volkeren bundelen. Niet als afzonderlijke stammen: geen Wayana, Trio, Waiwai of Kaliña, maar als één Inheems volk. Het zal niet gemakkelijk zijn, maar alleen zo kunnen wij opkomen voor onze rechten”, zei de granman.
De Trijana Meeting werd afgesloten met een evaluatie en gezamenlijke afspraken over het vervolg. Volgens de organisatoren heeft de bijeenkomst opnieuw duidelijk gemaakt dat duurzame ontwikkeling in Zuid-Suriname moet beginnen bij de gemeenschappen zelf, met behoud van hun identiteit, cultuur en traditionele bestuursvormen.
