VIDS dient resoluties in bij president Simons: vertrouwen in aanpak grondenrechten

Een delegatie van VIDS bood de resoluties gisteren aan op het kabinet van de President. President Simons sprak haar waardering uit voor het uitgebreide document waarin de zorgen en aanbevelingen van de inheemse gemeenschappen zijn vastgelegd. “Ik ben blij met dit verslag en met het vertrouwen dat de Inheemsen hebben dat onze regering de grondenrechten eindelijk in orde zal maken”, aldus Simons.

VIDS had de president eerder ook uitgenodigd om de miniconferentie persoonlijk bij te wonen. Simons liet echter weten dat zij de uitnodiging zelf nooit heeft gezien. Er zal worden nagegaan wat er met de uitnodiging is gebeurd.

Bestuurlijke versterking en leiderschap

De miniconferentie bevestigde dat de gemeenschap zelf bepaalt wie haar gezagsdragers zijn en op welke manier bestuurswisselingen plaatsvinden. Daarbij is afgesproken dat dorpen hun eigen regels beter moeten vastleggen in dorpsreglementen en een solide bevolkingsadministratie moeten bijhouden. Ook werd opnieuw benadrukt dat respect, tradities en collectief belang boven individueel belang staan. VIDS beklemtoont dat het het enige representatieve orgaan is van alle inheemse volken in Suriname, en geen NGO, maar een orgaan van het traditioneel gezag.

Mensenrechten en rechtsonzekerheid

Een centraal punt in de resolutie is dat inheemse volken in Suriname nog steeds in rechtsonzekerheid leven. Hun collectieve rechten zijn niet wettelijk erkend en gronden worden nog steeds uitgegeven zonder hun instemming. Dorpshoofden signaleren dat discriminatie en politieke uitsluiting blijven voortbestaan, ook na vijftig jaar onafhankelijkheid. Ze pleiten voor een structurele erkenning van hun traditionele bestuurssystemen en eigen vertegenwoordiging in het parlement.

Wetgeving en grondenrechten

VIDS dringt aan op grondwettelijke erkenning van inheemse volken als eerste bewoners van Suriname en spoedige invoering van wetgeving die hun collectieve rechten waarborgt. Zij verwijzen naar de conceptkaderwet van 2019, die conform internationale verdragen moet worden uitgewerkt. Ook waarschuwt de organisatie dat nieuwe wetten, zoals een natuurbeschermingswet of ruimtelijke ordeningswet, alleen in samenspraak met de Inheemsen mogen worden opgesteld. Bovendien roept VIDS de regering op om het Kaliña en Lokono-vonnis van 2015 eindelijk volledig en onverkort uit te voeren.

Gronduitgifte en transparantie

Tijdens de conferentie is een inventarisatie gemaakt van gronduitgiftes in inheemse gebieden. Omdat informatie hierover vaak niet transparant is, eist VIDS dat de regering duidelijkheid verschaft en dat uitgegeven titels of concessies worden ingetrokken. Deze informatie zal ook worden gedeeld met internationale organisaties zoals de VN en de OAS, om aan te tonen dat de Surinaamse staat zich niet houdt aan internationale verplichtingen.

FPIC-protocol

Het principe van ‘free, prior and informed consent’ (FPIC) werd als een fundament van de rechten van inheemse volken bevestigd. Volgens VIDS moet bij elk beleid of project dat hun leven beïnvloedt vooraf toestemming worden gevraagd. In november 2024 hebben de inheemse volken hun eigen nationale FPIC-protocol aangenomen, dat in oktober 2025 officieel aan de regering zal worden overhandigd. VIDS benadrukt dat dit protocol het enige erkende kader is, en dat geen enkele externe actor eigen procedures mag opleggen.

Koloniaal verleden en dialoog

Tot slot herbevestigde de VIDS dat de gevolgen van de koloniaal verleden voor Inheemsen veel breder zijn dan alleen het slavernijverleden. De historische grondroof en andere mensenrechtenschendingen werken volgens de dorpshoofden door tot in het heden. Zij zijn bereid om met de Nederlandse regering in dialoog te gaan over deze erfenis, waarin ook erkenning van het koloniale onrecht aan Inheemse volken centraal moet staan.

Vertrouwen in dialoog

President Simons benadrukte dat de resoluties een waardevolle bijdrage zijn aan het beleidsproces en dat zij verheugd is dat de Inheemsen vertrouwen stellen in de regering. Met name de grondenrechtenkwestie wordt gezien als een prioriteit in het regeerakkoord.

VIDS maakte duidelijk dat zij de komende periode niet alleen nationaal, maar ook regionaal en internationaal hun stem krachtiger zullen laten horen. De dorpshoofden zullen de resoluties bovendien terugkoppelen in hun eigen gemeenschappen, zodat iedereen volledig geïnformeerd is.