Een hoge functionaris van de Verenigde Naties waarschuwt dat forse bezuinigingen op internationale hulp door onder meer de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk kunnen leiden tot een nieuwe hiv/aidscrisis. Volgens Christine Stegling, directeur management en partnerschappen bij UNAIDS, dreigt de wereld terug te vallen in een periode waarin mensen te laat of helemaal geen toegang hebben tot testen, behandeling en begeleiding.
Stegling deed haar uitspraken tijdens een vertoning van de documentaire Hunted: Kidnapped, blackmailed and tortured for being LGBTQ+ van Independent TV in Londen. De documentaire laat zien hoe lhbtiq+-personen in Nigeria worden gelokt, ontvoerd, mishandeld, afgeperst en publiekelijk vernederd. Slachtoffers die ook leven met hiv worden extra hard geraakt, omdat klinieken en opvangplekken die hen eerder ondersteunden, door wegvallende financiering onder druk staan.
Volgens Stegling is vooral het verlies van toegang tot hiv-testen zorgwekkend. “We komen in een nieuwe fase terecht waarin mensen niet weten wat hun hiv-status is, geen hulp zoeken of pas laat komen. Alleen al het feit dat mensen hun eigen hiv-status niet kennen, zal verwoestend zijn”, zei zij.
VN-secretaris-generaal Antonio Guterres waarschuwde eerder dat de wereld ver verwijderd is van de internationale doelen voor de aanpak van hiv/aids. Eind 2024 hadden 9,2 miljoen mensen volgens hem geen toegang tot hiv-behandeling. Ook vielen er 630.000 aidsgerelateerde doden en raakten 1,3 miljoen mensen besmet met hiv. Deze cijfers liggen ver boven de doelen die voor 2025 waren gesteld.
De documentaire van The Independent, gemaakt door internationale correspondent Bel Trew, richt zich op de toenemende aanvallen op de lhbtiq+-gemeenschap in Nigeria. Slachtoffers worden volgens de makers niet alleen fysiek aangevallen, maar ook gefilmd en online te kijk gezet. De gevolgen zijn vaak blijvend: verlies van veiligheid, sociale uitsluiting en in sommige gevallen de dood.
Mensenrechtenactivist Yemi Ogunwa zegt in de documentaire dat de situatie voor homoseksuele personen in Nigeria de afgelopen maanden is verslechterd. Charles Ssonko van Artsen zonder Grenzen waarschuwt eveneens dat de wereld dreigt terug te keren naar de situatie van twintig jaar geleden, toen veel mensen stierven zonder hoop op behandeling.
De zorgen worden versterkt door internationale bezuinigingen op ontwikkelingshulp. In de Verenigde Staten werd onder Donald Trump zwaar gesneden in hulpbudgetten, waardoor programma’s wereldwijd onder druk kwamen te staan. Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt hiv-financiering niet langer als beschermd kerngebied behandeld. Britse steun voor Afrika zou tussen 2026 en 2029 met meer dan de helft afnemen.
Volgens betrokken organisaties raken deze bezuinigingen vooral kwetsbare groepen: lhbtiq+-personen, mensen met hiv en gemeenschappen die afhankelijk zijn van internationale gezondheidsprogramma’s. Stegling vreest dat de wereld niet opnieuw massaal in actie zal komen zoals in de jaren negentig en begin jaren 2000, toen internationale druk leidde tot bredere toegang tot hiv-medicatie.
Bel Trew noemt de situatie kritiek. Volgens haar leven veel leden van de lhbtiq+-gemeenschap in Nigeria momenteel ondergedoken, terwijl overlevenden van marteling en vernedering hun toegang tot levensreddende medicatie dreigen te verliezen. “De wereld mag de meest kwetsbaren niet de rug toekeren op een kritiek moment”, stelt zij.
