“De excuses en de herstelbetaling voor het slavernijverleden zijn onlosmakelijk van elkaar.” Dit zegt Armand Zunder, voorzitter van de Nationale Reparatie Commissie Suriname als reactie op het statement dat premier Mark Rutte donderdag gaf aan Nederlandse media. De premier bevestigde dat er na de excuses geen herstelbetaling overgemaakt zal worden naar Suriname.
Zunder zegt om kalm te blijven en niet in paniek te raken. “Laten we kijken wat hij op 19 december zegt en dan zullen we reageren.” Hij zegt dat Nederland geen herstelbetaling wil doen, maar dat er gesprekken tussen beide landen geboerd moeten worden als Suriname wel herstelbetaling wil. De voorzitter twijfelt of de verontschuldiging geaccepteerd zal worden zonder een herstelbetaling, waar Suriname recht op heeft. “Excuses en herstelbetaling zijn onlosmakelijk van elkaar”, benadrukte hij.
Rutte wilde aan de Nederlandse media niet zeggen of hij maandag daadwerkelijk excuses gaat aanbieden. “Dat houden we nog even in nevelen gehuld.” Hij spreekt zelf over een ‘betekenisvol moment’. Wel is hij duidelijk erover dat de wens van activisten voor herstelbetalingen niet zal worden ingewilligd. Eerder opperden zij om daar 20 miljard euro aan Nederlands belastinggeld voor uit te trekken. Maar daar is “geen sprake van”, aldus Rutte. Mogelijk wordt een ‘bewustwordingsfonds’ in het leven geroepen waarmee bijvoorbeeld in het onderwijs en de samenleving gewerkt kan worden aan de ‘gezamenlijke verwerking’ van het slavernijverleden. Eerder lekte uit dat dit om een fonds van zo’n 200 miljoen euro zou gaan.
Actiegroepen probeerden tevergeefs via de rechter te voorkomen dat op 19 december excuses zouden worden aangeboden. Ook vanuit Suriname klonk eerder veel kritiek op de Nederlandse aanpak. Minister Sigrid Kaag (Financiën) is in Suriname om de plooien glad te strijken. Minister Frank Weerwind (Rechtsbescherming) reist ook af naar Suriname om een ‘toelichting’ te geven op het rapport dat maandag verschijnt. Daarnaast vliegen nog een hele rits bewindslieden naar gebieden waar Nederland in het verleden betrokken slavenhandelaar was.
