ACC wil klokkenluiders beter beschermen en corruptierisico’s binnen overheid aanpakken

Volgens de ACC moeten de aanbevelingen bijdragen aan “de verdere versterking van de uitvoering van de Anti-corruptiewet” en de doorontwikkeling van het nationale integriteitsstelsel. De commissie stelt dat de aanbevelingen voortbouwen op de fundamenten die in 2025 zijn gelegd en aansluiten bij nationale prioriteiten en internationale verplichtingen.

Een belangrijk punt is de bescherming van personen die misstanden melden. De ACC adviseert om de implementatie van het staatsbesluit inzake misstanden en klokkenluidersbescherming “zo spoedig mogelijk te realiseren”. Ook moet de betrokkenheid van burgers worden gestimuleerd door het bevorderen van meldingsbereidheid en het waarborgen van “adequate bescherming van klokkenluiders”.

Daarmee legt de commissie de nadruk op een gevoelig onderdeel van het anti-corruptiebeleid. Burgers en ambtenaren moeten mogelijke misstanden kunnen melden zonder angst voor represailles. In de praktijk is dit volgens de ACC nog onvoldoende geregeld, omdat de noodzakelijke uitvoeringsbesluiten nog niet volledig zijn afgerond.

De commissie wil daarnaast dat corruptiepreventie niet langer los wordt gezien van het reguliere overheidsbeleid. In het verslag wordt aanbevolen om het integriteits- en corruptiepreventiebeleid “structureel te verankeren in de beleidsplannen van ministeries en andere overheidsorganisaties”. Daarmee moet corruptiebestrijding volgens de ACC een vast onderdeel worden van de manier waarop ministeries en staatsinstellingen worden bestuurd.

Ook pleit de ACC voor periodieke integriteits- en corruptierisicoanalyses binnen sectoren met een verhoogd risicoprofiel. Zulke analyses moeten duidelijk maken waar de grootste kwetsbaarheden zitten en welke processen gevoelig zijn voor misstanden, belangenverstrengeling of oneigenlijke beïnvloeding.

De commissie wijst verder op het belang van transparantie binnen de overheid. Procedures moeten volgens haar worden geüniformeerd en, waar mogelijk, openbaar worden gemaakt. Dat moet bijdragen aan meer duidelijkheid voor burgers en bedrijven en aan herstel van vertrouwen in het openbaar bestuur. De ACC stelt dat het versterken van transparantie binnen overheidsprocessen kan bijdragen aan “de versterking van het vertrouwen van burgers in het openbaar bestuur”.

Een ander belangrijk advies is het ontwikkelen van een samenhangend preventieplan. Daarin moeten preventieve maatregelen, integriteitsrichtlijnen en gedragsstandaarden voor overheidsfunctionarissen worden opgenomen. Volgens de ACC moet zo’n plan gericht zijn op “het bevorderen van ethisch handelen en het verkleinen van corruptierisico’s”.

De aanbevelingen komen na een jaar waarin de commissie zelf met verschillende beperkingen te maken had. In haar conclusie over 2025 noemt de ACC onder meer organisatorische, financiële en beleidsmatige uitdagingen. Ook het nog niet vaststellen van essentiële uitvoeringsbesluiten had volgens de commissie invloed op de voortgang en uitvoerbaarheid van haar werkzaamheden.

De ACC wil daarom ook dat haar eigen institutionele capaciteit verder wordt versterkt. Dat is volgens de commissie nodig om haar wettelijke taken beter te kunnen uitvoeren. Het gaat daarbij niet alleen om voldoende personeel en middelen, maar ook om duidelijkere taken, bevoegdheden en samenwerkingsmechanismen.

Verder adviseert de commissie om de samenwerking met andere overheidsinstanties te intensiveren, zodat corruptiepreventie gecoördineerd kan worden aangepakt. Ook internationale samenwerking blijft volgens de ACC van belang, onder meer vanwege verplichtingen uit het UNCAC-verdrag en afspraken in het kader van het IMF-programma.

Naast wetgeving en controle wil de ACC ook meer inzetten op bewustwording. De commissie adviseert om educatieprogramma’s uit te breiden in Paramaribo en de districten en anti-corruptie-educatie structureel te bevorderen binnen het onderwijssysteem.

Met deze aanbevelingen schuift de ACC de aandacht nadrukkelijk richting preventie. Niet alleen het bestraffen van corruptie, maar vooral het voorkomen van misstanden, het beschermen van melders en het verminderen van risico’s binnen de overheid moeten volgens de commissie de komende jaren centraal staan.