De Anti-corruptie Commissie (ACC) heeft in 2025 geen inhoudelijke evaluatie kunnen maken van de toepassing van de Anti-corruptiewet. Dat blijkt uit het verkort jaarverslag 2025 van de commissie. Volgens de ACC ontbreken daarvoor nog de noodzakelijke praktijkgegevens, omdat belangrijke onderdelen van de wet pas laat of helemaal nog niet in uitvoering zijn gebracht.
De commissie werd op 1 mei 2023 benoemd. Op basis daarvan zou het evaluatieverslag uiterlijk op 1 mei 2025 moeten worden aangeboden aan De Nationale Assemblée en de regering. In het jaarverslag stelt de ACC echter dat dit niet mogelijk was. “De Commissie heeft evenwel vastgesteld dat een inhoudelijke evaluatie van de toepassing op de wet binnen voornoemde termijn niet mogelijk is”, staat in het verslag.
De belangrijkste reden is dat essentiële onderdelen van de Anti-corruptiewet nog niet of pas zeer laat in werking zijn getreden. Zo is de verplichting voor publieke functionarissen om een Verklaring van Inkomen en Vermogen, de zogenoemde V.I.V., in te dienen pas op 17 november 2025 daadwerkelijk gestart. Daardoor kon dit onderdeel niet worden meegenomen in een volwaardige evaluatie over de periode daarvoor.
Ook andere pijlers van de wet zijn volgens de commissie nog niet volledig uitgevoerd. Er hebben nog geen doorlichtingen van staatsinstellingen en overheidsorganisaties plaatsgevonden. Daarnaast is het formulier voor het melden van misstanden nog niet vastgesteld. De ACC schrijft dat hierdoor “feitelijke uitvoeringsgegevens en praktijkervaringen” ontbreken waarop een evaluatie, zoals bedoeld in de wet, gebaseerd kan worden.
De achterstand blijkt ook uit het overzicht van geplande en uitgevoerde activiteiten. De wettelijke activiteiten van de ACC zijn in 2025 voor ongeveer 43 procent gerealiseerd. Het onderdeel misstandmeldingen bleef zelfs op 0 procent staan, omdat het formulier voor het melden van misstanden eerst door de regering moet worden vastgesteld. Volgens de commissie zijn veel openstaande activiteiten afhankelijk van de regering of van wetgeving.
De ACC geeft aan dat er in 2025 wel belangrijke stappen zijn gezet. Zo werd een concept-wetswijzigingsvoorstel van de Anti-corruptiewet in maart 2025 bij de regering ingediend. Ook werd in november de beschikking afgekondigd waarmee de formulieren voor de Verklaring van Inkomen en Vermogen beschikbaar werden gesteld op de website van de commissie. Toch was dit volgens de ACC onvoldoende om al tot een inhoudelijke evaluatie van de wet te komen.
In haar conclusie noemt de commissie 2025 een jaar met “diverse organisatorische, financiële en beleidsmatige uitdagingen”. Vooral de uitvoering van IMF-benchmarks, het ingediende wetswijzigingsvoorstel en “het nog niet vaststellen van essentiële uitvoeringsbesluiten” hadden volgens de ACC invloed op de voortgang en uitvoerbaarheid van haar werkzaamheden.
De situatie legt een zwakke plek bloot in de uitvoering van het nationale anti-corruptiebeleid. Hoewel de Anti-corruptiewet al bestaat en de commissie sinds 2023 actief is, zijn belangrijke instrumenten voor toezicht, meldingen en controle nog niet volledig operationeel. Daardoor blijft het vooralsnog moeilijk om vast te stellen hoe effectief de wet in de praktijk functioneert.
De ACC stelt dat het verslagjaar 2025 vooral in het teken stond van het leggen van organisatorische, juridische en beleidsmatige fundamenten. De daadwerkelijke beoordeling van de werking van de Anti-corruptiewet zal pas mogelijk zijn wanneer de belangrijkste onderdelen van de wet ook daadwerkelijk zijn uitgevoerd en er voldoende praktijkervaring is opgedaan.
