Het is Senegal gelukt zijn tweede AFCON-titel te winnen in een finale die de boeken in zal gaan als een spannend duel, dat in de laatste minuten ontaarde in eentje van protest, gevolgd door een arrogante en respectloze strafschop van Brahim Diaz, maar die gelukkig werd beslist met een doelpunt om nooit te vergeten. Gastland Marokko, dat al een halve eeuw wacht op een tweede titel, blijft achter met een gebroken voetbalhart.
Het prachtig, verwoestend schot van Senegal’s middenvelder Pape Gueye, in de vierde minuut van de verlenging van de finale, zal veel neutrale kijkers en critici mogelijk hebben doen vergeten dat in de vijftien minuten daarvoor het sluitstuk van AFCON 2025 serieus dreigde te verworden tot eentje, dat het imago van het grootste landenvoetbaltoernooi van Afrika grote, blijvende schade had kunnen bezorgen.
Na het veroveren van de bal op eigen helft, schakelde Senegal snel en creatief om naar een counter, die eindige met de winnende loeier van Gueye, die vanaf de rand van het strafschopgebied keeper Yassine Bounou van Marokko het nakijken gaf. Bounou – hij werd na afloop uitgeroepen tot beste doelman van AFCON 2025 – had tot dan geen enkel doelpunt uit openspel toegelaten. Maar op de uithaal van Gueye had hij geen antwoord.
Boosheid en chaos
Maar wat verliezend finalist en gastland Marokko en zijn fans waarschijnlijk voor altijd zal bijblijven, is de ongepaste manier waarop topscorer van het toernooi, Diaz, de strafschop, waarmee hij een halve eeuw teleurstelling en wachten had kunnen beëindigen, verknalde. Marokko kreeg in de zesde van acht minuten blessuretijd een strafschop toegekend door de Congoleze scheidsrechter Jean-Jacques Mgamba, na een overtreding van Senegal’s El Hadji Malick Diouf, op Diaz.
Deze beslissing van de arbiter – na tussenkomst van de videoscheidsrechter, leidde meteen tot emotioneel en fel protest van vooral Senegal’s coach Pape Thiaw, die zijn spelers naar aanleiding daarvan aanzette het veld te verlaten en naar de kleedkamer te gaan. De reacties bij Senegal waren onder andere voortgekomen uit onvrede over een afgekeurd doelpunt, een paar minuten eerder. Maar die kwam zeker ook uit de boosheid die was ontstaan, een dag voor de finale, vanwege de vermeende slechte behandeling van de selectie van Senegal, door de organisatie. Bij de Senegal was toen al het gevoel ontstaan dat gastland Marokko op die manier werd bevoordeeld, in aanloop naar de finale.
Dus toen scheidsrechter Mgamba de strafschop toekende aan Marokko, voor een handeling die volgens veel kenners, tenminste in een grote finale niet strafschopwaardig was, sloeg bij de Senegal de vlam in de pan. De chaos die toen ontstond duurde ongeveer tien minuten. Die werd beëindigd door leiderschap van Senegal’s sterspeler Sadio Mané, die zijn ploeggenoten wist over te halen uit de kleedkamer te komen en ongeacht hun onvrede “als mannen verder te spelen”.
Diaz kreeg daarmee de kans van zijn leven, om een gigantisch Marokkaans feest in te luiden. Maar hij koos ervoor te proberen Senegal’s wereldklasse keeper Edouard Mendy te kijk te zetten, door de strafschop middels een Panenka – een achteloos boogballetje door het midden, vernoemd naar de Tsjechische ex-international Antonin Panenka die het als eerste ooit deed– in te schieten. Mendy, met al zijn topervaring, doorzag het misplaatste plan van de Real Madrid aanvaller, bleef staan in het midden van het doel, waardoor hij de inzet van Diaz simpel kon vangen en waarmee hij de stand 0-0 gelijk hield.
Niet veel later floot de scheidsrechter voor het einde van de reguliere speeltijd, waarna 30 minuten verlenging volgde. Vier minuten na de start van de verlenging kwam de genadeklap voor Marokko, dat samen met zijn fans er heilig van overtuigd was dat het eindelijk zou lukken, om 50 jaar na hun eerste AFCON-titel (1976), in eigen huis, eindelijk de tweede te pakken. In het resterend deel van de verlenging kregen zowel Senegal als Marokko goede scoringskansen maar het bleef 1-0.
Egoïsme
Na afloop ging het bij veel critici vooral over de respectloosheid en arrogantie van Diaz, bij zijn spectaculair mislukte Panenka. Daarover zijn de meningen bijna unaniem: Diaz maakte het historisch belang van het moment ondergeschikt aan zijn “behoefte” om de show te stelen en zichzelf tot de belangrijkste persoon te maken van het Marokkaanse voetbalverhaal. In plaats daarvan brak hij, met zijn voor velen onvergefelijke actie, de harten van miljoenen fans van de Atlas Leeuwen.
Diaz werd daarom ook uitgefloten door vrijwel alle Marokkaanse fans die er nog waren in het Prince Moulay Abdellah Stadion, toen hij bij de prijsuitreiking zijn trofee voor de topscorer van het toernooi ging ophalen. Diaz scoorde met zijn vijf treffers het meest op AFCON 2025. Het is de vraag of Marokko’s coach Walid Regragui de speler, die de AFCON 2025 titel uit handen gaf, nog in de selectie opneemt voor het WK, later dit jaar. Mogelijk zullen veel fans zich daartegen verzetten.
De drama en pijn bij Marokko maakte de vreugde en het feest bij Senegal er niet minder op. De spelers en technische staf gingen uit hun dak, na het laatste fluitsignaal. Bovendien zal Senegal, door deze zege op Marokko, van de tweede plaats op ranglijst van Afrika, opschuiven naar plek één. Voor Marokko, dat sinds WK 2022 bovenaan stond op de CAF-ranglijst, geldt het omgekeerde: een verhuizing van plaats één naar twee. Mané werd uitgeroepen tot beste speler van AFCON 2025.
