De komende drie maanden speelt de nationale selectie van Suriname zes duels, waarin het op alle mogelijk manieren op de proef gesteld gaat worden. Niet voor niets: het gaat om een kans om te staan op het WK 2026. Wie zeker nodig gaan zijn: emotionele leiders. Spelers die met passie voorop gaan in de strijd en medespelers en fans laten geloven. Die ontbraken tot nu toe, maar er zijn wel kandidaten.
Aanvoerders zijn het tactische verlengstuk van coaches, in het veld, tijdens wedstrijden. Ze helpen erop toe te zien dat het team en individuele spelers zich houden aan de uitgangspunten en vooral in verdedigend opzicht trouw blijven aan wat is afgesproken in de kleedkamer.
Captains zijn meestal wel natuurlijke leiders en bijna altijd ook de laatsten, die speldiscipline overboord zullen gooien. Bij Natio zijn er al duidelijke aanvoerders: Dion Malone, de eerste aanvoerder en Shaquille Pinas, onder andere, zitten bij Suriname al een poos in die rol.
Maar captains zijn niet vanzelfsprekend ook emotionele leiders. Het is mogelijk, dat ze samengaan in een lijf, zoals bij Spaans legende Sergio Ramos jarenlang heeft laten zien bij Real Madrid.
Echter, die combinatie van aanvoerder en emotionele leider komt niet heel vaak voor. En soms, heel zelden, kan het dat de coach vanaf de kantlijn een van de emotionele leiders is. Een goed voorbeeld is Diego Simeoni, van Atletico Madrid. Maar dat is uitzonderlijk.
Voordelen en scherpe randjes
Eigenlijk verschillen emotionele leiders juist een beetje van traditionele captains. Dat komt in belangrijke mate omdat emotionele leiders juist de figuren zijn die geregeld buiten de lijnen kleuren. Dat is deel van het pakket dat ze brengen. Ze kunnen daarom niet, of in beperkte mate, belast worden met toezicht houden op naleving van tactische afspraken en speldiscipline.
Het is een ander soort beest, eentje dat vooral wat vrijheid nodig om intuïtief te doen en te ondernemen. Maar dan wel op een manier die zijn ploeggenoten vooral inspireert. Emotionele leiders nemen, voornamelijk met hun attitude en onbevreesde manier van tegenstanders bestrijden, medespelers op sleeptouw.
Elk team, en vooral selecties in ontwikkelingen hebben emotionele leiders nodig en coaches doen er goed aan die potentie te herkennen. Meer dan een van dit soort leiders hebben in een team is echte luxe. Want wat zij brengen kan niet bijgebracht worden middels coaching. Het is deel van hun persoonlijkheid.
Natio ontbeert tot nu toe een of meerdere duidelijke, emotionele leiders. Deels is dat ook te wijten aan het selectiebeleid, van coach Stanley Menzo. Wat dat soort leiders zo waardevol maakt, is dat ze, door zichzelf te zijn, anderen kunnen laten geloven in de mogelijkheid van een overwinning, juist op momenten in wedstrijden zwaar tegenzit.
Ook op momenten dat zelfs de coach geen tactische oplossingen of antwoorden meer heeft. Dit soort spelers hoeven niet te praten om te inspireren. Hun aanwezigheid, werklust, lef en attitude zijn voldoende.
En gelet op de belangen en emoties, die ongetwijfeld aan alle zijden gaan meespelen in de WK-kwalificatie duels, gaan er bij Suriname spelers moeten opstaan, die de emotionele kar durven te trekken. En er zijn ook kandidaten.
Haps
Ridgeciano Haps (30 jaar) bijvoorbeeld. Hij is een bonk energie en emotie, is er al sinds 2021 bij, maakte al twee Gold Cup toernooien mee en is geliefd bij fans. Dat komt vooral ook omdat Haps vrijwel altijd alles geeft, rauwe emoties toont en van geen enkele directe tegenstander bang lijkt. Zijn doelpunten en assists en de bijkomende vreugdedansjes hielpen zeker ook een behoorlijk handje in zijn status van publiekslieveling.
Haps heeft ook de ongepolijste trekjes van een emotionele leider. Soms zijn er wel momenten dat hij frustraties en negatieve emoties laat doorlekken in zijn spel, waardoor hij hier en daar domme overtredingen maakt of gele kaarten pakt.
Maar dat weegt niet op tegen de voordelen die met zo een speler komen. Om het team echt voordeel te laten hebben aan de leiderskwaliteiten van Haps zou de technische staf van Natio tactische manieren kunnen bedenken om hem de vrijheid te geven om zichzelf te zijn en anderen to motiveren. Vooral in duels waar passie meer effect hebben dan tactische aanwijzingen.
Drang en durf
Een andere kandidaat, voor de rol van emotionele leider bij Natio, is Emmanuel Pherai, net als Haps een favoriet van de fans. Hij gaat wel minimaal de eerste twee kwalificatieduels missen (tegen Puerto Rico en El Salvador) omdat hij nu herstelt van een blessure. Hij liep dat kwetsuur op in juli, tijdens de voorbereidingsfase van zijn club HSV, dat na een aantal jaren weer in de Duitse Bundesliga speelt.
Maar dat de middenvelder vrijwel altijd een positieve, emotionele invloed heeft op zijn ploeggenoten, wanneer hij op het veld staat, is vaker duidelijk geworden. Onder andere in de eerste WK en Gold kwalificatiewedstrijden in 2024, de playoff-tweeluik voor plaatsing voor de Gold Cup tegen Martinique, in februari en in het laatste deel van de laatste Gold Cup wedstrijd tegen Dominicaanse Republiek.
Pherai is er relatief maar kort bij. Hij maakte in juni 2024 zijn Natio-debuut. Maar zijn invloed was direct merkbaar. Vanaf zijn eerste minuten in het Natio shirt, gaf hij het voorbeeld met lef en strijdlust. Dat sloeg ook direct over op zijn medespelers en het publiek. Dat soort effecten kunnen niet gecoacht worden.
Er zijn geen duels die Pherai lijkt te schuwen, hij is technisch en fysiek sterk, aanvalsgericht maar ook defensief bewust. Nadeel is misschien wel dat Pherai soms te fel zijn duels induikt, wat voor een deel ook verklaart waarom hij vaker geblesseerd raakt. Maar precies als bij Haps is dat niet los te koppelen van zijn voetbalpersoonlijkheid. Misschien moet hij een beetje meer leren doseren.
Maar Pherai heeft tot nu toe niet de kans gekregen om bij Natio structureel te groeien in de rol van emotionele leider. Dat moet vooral Menzo aangerekend worden. Om redenen, die onbekend zijn, maar waar weinig fans begrip voor hebben, heeft hij Pherai juist in een aantal belangrijke wedstrijden, waar zijn strijdlust en invloed hard nodig waren, aan de kant gehouden of onlogisch weinig speeltijd gegeven.
Zoals in de Nations League-kwartfinale, tegen Canada (november 2024) en recent, tijdens de 2025 Gold Cup. De verontwaardiging hierover is bij fans ondertussen deels omgeslagen in irritatie richting Menzo.
Pherai heeft de potentie om misschien wel Natio’s belangrijkste emotionele leider te worden. Dus een fitte Pherai zou bijna altijd moeten starten: punt. Tactische plannen, die hem regelmatig buiten de basis-elf houden, of weinig speeltijd gunnen, kunnen de prullenbak in. En elke coach, die regelmatig zulke tactische plannen bedenkt, zou met die plannen de prullenbak in moeten.
Respect afgedwongen
Wie zich tijdens de Gold Cup verrassend genoeg ook heeft aangediend als potentiële emotionele leider is Gyrano Kerk. De aanvaller was van onschatbare waarde voor Suriname, tijdens de Gold Cup en waarschijnlijk Natio’s beste speler tijdens dat toernooi.
Vooral zijn onbevreesde manier van verdedigers uitdagen en onder druk zetten met zijn snelheid, acties en werklust, waren de basis van het merendeel van Natio’s gevaarlijkste aanvallen. En zeker niet onbelangrijk: Kerk maakte zijn collega-spitsen beter en dus de aanvalslinie gevaarlijker met zijn zwoegen, passes en het nodige loopwerk, zonder de bal. Met name tegen Costa Rica (3-4) was dat het geval.
Wat bij Kerk mogelijk nog een belemmering zou kunnen zijn, om een aangewezen emotionele leider te zijn, is dat hij nu net iets meer dan een jaar bij Natio zit en mogelijk zich nog niet helemaal vrij voelt. Het is een van de ongrijpbare aspecten, die helpt bepalen wie welke plek krijgt, binnen het krachtenspel dat heet groepsdynamiek.
Voor de buitenwacht is ook niet helemaal duidelijk of Kerk een echte prater is of dat binnen de spelersgroep durft te zijn. Maar dat hoeft hierin helemaal niet doorslaggevend te zijn.
Want het belangrijkste is dat Kerk door zijn spel tijdens de Gold Cup veel respect heeft afgedwongen bij fans en ongetwijfeld ook zijn medespelers. Mogelijk helpt dat hem de rol van emotionele leider op zich te nemen. Hij heeft getoond voorop te willen en durven gaan in de strijd, het team op sleeptouw te kunnen nemen en zijn medespelers lef en zelfvertrouwen te geven.
Uitzonderlijk
Een andere kandidaat, die mogelijk niet direct in gedachten komt, als gedacht wordt aan emotionele leiders: keeper Etienne Vaessen. Er zijn in het internationale voetbal ook niet veel doelmannen, die als zo een rol vervullen. Ze zitten nu eenmaal vast aan hun goal. Maar de afgelopen maanden is wel zichtbaar geworden dat Vaessen een uitzonderingen kan zijn: op positieve en andere wijze.
Vaessen is uitgesproken en durft met de bal aan de voet, mee te voetballen. En hij raakt daarbij ook niet gauw in paniek, mocht er directe druk komen van tegenstanders. Dat toonde de doelman van eredivisieclub Groningen onder meer in de Gold Cup tegen Mexico, toen hij twee aanvallers omspeelde, voor dat hij een zuivere pass gaf. Hij oogst veel respect met die ene actie.
De andere kant: in mei, na het einde van de beladen en de voor de Nederlandse titelstrijd bepalende thuiswedstrijd, tegen Ajax, ging Vaessen na afloop brutaal op de vuist met tegenstanders, toen hij zelf uitgedaagd en bedreigd werd.
Niet dat het goedgekeurd kan worden. Vaessen moet voor dat vergrijp een schorsing van drie wedstrijden uitzitten. Maar fans en ploeggenoten zijn dol op zulke spelers. Goed of fout, we zijn een team en gaan vol voor wat het ook mag zijn: die attitude is onbetaalbaar en moet bij Natio gekoesterd worden.
