President Jennifer Simons adviseert bewoners langs de Saramaccarivier voorlopig geen vis uit de rivier te eten. Nieuw onderzoek heeft stoffen in levende vissen aangetoond. De regering stelt Grassalco aansprakelijk en kondigt strengere controles in goudwinningsgebieden aan.
De vissterfte Saramaccarivier heeft volgens de regering een ernstiger karakter dan eerder kon worden vastgesteld. President Jennifer Simons zei eerder vandaag na spoedoverleg dat zij niet tevreden is met de onderzoeksresultaten, omdat in levende vissen zware metalen en chemische stoffen zijn aangetroffen. Ook cyanide is volgens de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) in onderzochte vissoorten aangetoond. Daarom blijft het advies gelden om voorlopig geen vis uit de Saramaccarivier te consumeren.
Volgens Simons is de regering “nog lang niet klaar” met de kwestie. De kapiteins van de getroffen gemeenschappen zijn inmiddels geïnformeerd. Vrijdag wil de regering uitgebreider met het traditionele gezag en bewoners bespreken wat de resultaten betekenen, welke maatregelen nodig zijn en hoe de ondersteuning van de gemeenschappen verder moet worden ingericht.
Key News meldde eerder donderdag dat het Kabinet van de President een spoedberaad had belegd vanwege de uitkomsten van het onderzoek. De vissterfte werd eind juni vastgesteld in de omgeving van de Moeroekreek en leidde tot uitgebreid onderzoek in Suriname en daarbuiten.
Onderzoek vissterfte Saramaccarivier wijst richting Moeroekreek
De NMA heeft volgens de president aangegeven dat de Moeroekreek als vermoedelijke oorsprong van het milieu incident wordt beschouwd. Het onderzoek wijst naar activiteiten op een concessie van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco, waar een bedrijf actief was. De regering heeft daarom besloten Grassalco formeel aansprakelijk te stellen voor de ontstane schade en verwacht dat het bedrijf ook bijdraagt aan het beperken en herstellen van de gevolgen.
Grassalco heeft de regering volgens Simons laten weten dat al maatregelen zijn getroffen en dat het bedrijf dat in het gebied werkte, is verplaatst. De regering verwacht hierover nog een schriftelijke uiteenzetting. Een formele brief over de aansprakelijkstelling zou later worden verstuurd.
Vis uit de Saramaccarivier moet voorlopig niet worden geconsumeerd.
Gemengde ploeg voert controles uit in mijnbouwgebieden
Vrijdag wordt een gemengde ploeg, met onder anderen de NMA, politie, het leger en andere veiligheidsdiensten, naar delen van het binnenland gestuurd. De ploeg moet nagaan of mijnbouwbedrijven zich houden aan de geldende veiligheidsvoorwaarden. Bedrijven die niet voldoen, kunnen volgens de president voorlopig worden stilgelegd totdat zij aan de eisen voldoen.
Simons benadrukte dat de regering meer duidelijkheid wil krijgen over de manier waarop goudwinning in het binnenland plaatsvindt. Volgens haar bestaat het risico dat een incident als de vissterfte Saramaccarivier zich opnieuw voordoet wanneer onvoldoende controle wordt uitgeoefend op mijnbouwactiviteiten en het gebruik van chemicaliën.
NMA vindt stoffen in water en levende vissen
NMA directeur Vanuessa Gefferie zei dat tijdens het onderzoek is gekeken naar de waterkwaliteit, sediment en vis. Volgens haar kwamen in de onderzoeksgegevens verschillende chemische stoffen en metalen voor, waaronder arseen en mangaan. Ook cyanide werd aangetroffen. Bij de onderzochte levende vissen zijn eveneens zware metalen en cyanide vastgesteld.
De regering kiest daarom voor een voorzichtig consumptieadvies. Vooral zwangere vrouwen en kleine kinderen worden dringend geadviseerd geen vis uit de Saramaccarivier te eten. Simons stelde dat ook bewoners verder stroomafwaarts, richting onder meer Groningen, voorlopig voorzichtig moeten zijn zolang het vervolgonderzoek niet is afgerond. Dit advies werdt tevens ook benadrukt door de minister van Volksgezondheid, Arbeid en Welzijn, Andre Misiekaba die ook aanzat tijdens de spoedpersconferentie.
Vervolgonderzoek benedenloop Saramaccarivier
Volgens de president zijn de omstandigheden in het gebied boven de Moeroekreek op basis van de beschikbare informatie gunstiger, omdat daar minder verstorende mijnbouwactiviteiten plaatsvinden. In gebieden rond Maripaston, Gunsi en Villa Brazil zijn veel meer mijnbouwactiviteiten. De NMA directeur geeft ook aan dat daar tijdelijk de mijnbouwactiviteiten zijn stopgezet. Zodat de regering aanvullende metingen kan laten uitvoeren in de verdere benedenloop van de rivier.
Het onderzoek naar de vissterfte Saramaccarivier heeft de staat tot nu toe ongeveer USD 50.000 gekost, zei Simons. Het onderzoek wordt niet beëindigd. Nieuwe testen moeten duidelijk maken hoe de visstand en waterkwaliteit zich verder stroomafwaarts ontwikkelen en wanneer het verantwoord is om bestaande waarschuwingen aan te passen. “Dat wil dus zeggen ook de zijtakken van de rivieren en ook het ecologisch systeem wordt meegenomen in het onderzoek”, benadrukt NMA.
Voorzorgsadvies blijft voorlopig van kracht
De Nationale Milieu Autoriteit waarschuwde eerder al om geen vis uit het getroffen gebied te consumeren en het rivierwater niet te gebruiken voor drinken, koken, baden, wassen of zwemmen. De eerste onderzoeken wezen toen op cyanide en kwik in watermonsters, maar in concentraties onder de norm. Vanwege de snelle afbraak en verdunning van cyanide kon een eerdere blootstelling niet volledig worden uitgesloten.
De nieuwste bevindingen zijn voor de regering aanleiding om de monitoring voort te zetten. Simons benadrukte dat de waarschuwing voor de Saramaccarivier voorlopig blijft gelden. Voor andere rivieren waar geen vergelijkbare mijnbouwdruk bestaat, waaronder delen van de bovenloop van de Coppenamerivier, bestaat volgens de huidige informatie niet hetzelfde consumptieadvies.
Goudsector moet structureel anders worden georganiseerd
President Simons koppelde de vissterfte Saramaccarivier aan een breder probleem in de goudsector. Volgens haar hebben bestaande systemen ingezet door andere regeringen, onvoldoende gewerkt en zijn losse noodmaatregelen niet genoeg. De regering wil daarom een structureel programma voor regulering, toezicht en milieubescherming in de goudwinning. “Zo alleen kunnen we beter handhaving uitvoeren.”
Nieuwe mijnbouwrechten en verlengingen worden voorlopig kritisch bekeken, zodat de regering beter in kaart kan brengen wat er in het binnenland gebeurt. Ook wordt met het ministerie van Grondbeleid en Bosbeheer gesproken over het aanwijzen van meer beschermde gebieden. Dat wilt zeggen dat er daar geen mijnbouw activiteiten kunnen plaatsvinden. Volgens Simons betekent de aanwezigheid van goud niet dat overal mijnbouw kan worden toegestaan. “Niet omdat er daar goud aanwezig is wil zeggen dat mijn goud daar kan zoeken.”
Laboratoria moeten nauwer samenwerken
Daarnaast wil de regering de laboratoriumcapaciteit versterken. Het Centraal Laboratorium van het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg en andere laboratoria moeten beter samenwerken en bepalen welke analyses in Suriname kunnen worden uitgevoerd en welke capaciteit nog moet worden opgebouwd. Ook moet de veiligheid van controleurs en onderzoekers in het binnenland worden gegarandeerd. “Omdat we een goudsector hebben moeten we alle laboratoria faciliteiten hebben om te kunnen testen.”
Een ander belangrijk onderdeel van het beleid wordt de afbouw van schadelijke stoffen in de goudwinning. De regering wil op termijn het gebruik van kwik volledig terugdringen. Ook moet er strengere controle komen op het gebruik en de opslag van andere chemicaliën, waaronder cyanide.
Structurele hulp en compensatie voor getroffen bewoners
De regering wil volgens Simons voorkomen dat getroffen bewoners slechts enkele weken voedselpakketten ontvangen. Met de gemeenschappen moet worden gesproken over structurele ondersteuning en compensatie. “We gaan dit in de diepte bespreken met de lokale gemeenschappen morgen.” Ook moet worden gekeken naar alternatieve manieren van broodwinning, omdat de vervuiling niet alleen de voedselvoorziening raakt, maar ook inkomsten en traditionele leefwijzen.
Voor artisanale mijnwerkers wordt eveneens een programma voorbereid. Zij moeten worden bezocht en begeleid om veiliger en milieuvriendelijker te werken. De regering wil financieringsmogelijkheden onderzoeken waarmee mijnwerkers kunnen overstappen op technieken die minder schadelijk zijn voor mens en milieu. De goudsector zelf zal volgens de president financieel moeten bijdragen aan de ordening van de sector.
Ook Marowijnerivier komt nadrukkelijker in beeld
De regering wil de aanpak niet beperken tot de Saramaccarivier. Ook de situatie rond de Marowijnerivier moet beter in kaart worden gebracht. Daar moet worden onderzocht welke stoffen in water, sediment en vis voorkomen en welke invloed mijnbouwactiviteiten hebben op gemeenschappen die van de rivier afhankelijk zijn.
Voor de Saramaccarivier blijft het belangrijkste advies ondertussen ongewijzigd: bewoners moeten voorzichtig blijven en voorlopig geen vis uit de rivier consumeren totdat vervolgonderzoek voldoende zekerheid biedt over de veiligheid. De regering verwacht dat de komende controles en nieuwe metingen meer duidelijkheid geven over de omvang van de vervuiling en de maatregelen die noodzakelijk zijn.
