De wereldwijde energiecrisis die tussen 2021 en 2023 speelt, heeft ook zijn invloed gehad op Suriname. De prijzen van diesel schoten de lucht in, in navolging hiervan stegen ook de energieprijzen in Suriname.
Suriname worstelde destijds ook met de economische crisis die de overheid probeerde te beheersen, maar nu is het land in een energiecrisis beland vanwege het waterpeil in het Brokopondostuwmeer. Door de lage waterstand die is ontstaan vanwege de aanhoudende droogte is de productie van hydro-energie verminderd met als gevolg dat de N.V. Energie Bedrijven Suriname (EBS) nu meer afhankelijk van de thermische centrales (dieselgeneratoren), die momenteel op volle capaciteit draaien.
Meer dan de helft van de energie die in Suriname wordt opgewekt is afkomstig van diesel centrales die elektriciteit opwekken middels fossiele brandstoffen. Deze machines consumeren op dagbasis ongeveer een miljoen liter brandstof om elektriciteit te leveren. Dit is ook niet de milieuvriendelijkste wijze om stroom op te wekken anno 2025, zeker wanneer de wereld zich inzet voor de overgang naar groene energie.
Minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) vertelde journalisten in mei 2024 al dat met klimaatverandering (aanhoudende droogte) het waterpeil in het Afobakkastuwmeer niet te voorspellen zou zijn. Hij stelde dat hij geen prognose durfde te doen van het weer en de mate van regenval de komende maanden.
Eddy Fränkel, directeur van de Staatsolie Power Company Suriname (SPCS), vertelde in januari 2025 in een radioprogramma dat er noodmaatregelen noodzakelijk zijn om een grootschalige energiecrisis en stroomuitval te voorkomen.
De instroom van water in het stuwmeer lag in januari ver onder het gemiddelde van de afgelopen 30 jaar aldus Fränkel. Volgens de statistieken was de instroom van het water in december 2024 slechts 48% van het normale niveau. Rond de één voor de laatste week in januari was dat slechts 25%. Deze uitzonderlijk lage niveaus zorgen ervoor dat het stuwmeer niet voldoende kan worden aangevuld. Om het waterpeil snel te herstellen, is meer dan een normale instroom (100%) nodig, benadrukt Fränkel. Bij een normaal regenpatroon kan het maar liefst twee jaar duren voordat het stuwmeer weer op zijn gebruikelijke hoogte volgens de Staatsolie Power Company. Fränkel gaf aan dat de enige haalbare oplossing op korte termijn het inhuren van noodaggregaten is.
De directie van de energiebedrijven maakte in januari bekend dat er een aanzienlijke uitbreiding van de capaciteit van de Energiebedrijven Suriname (EBS) noodzakelijk is. Directeur Leo Brunswijk zei op 23 januari tijdens een persmoment van de regering dat er minstens 74 megawatt aan extra capaciteit nodig is. Dit streven zou een investering van ongeveer 127 miljoen US-dollar wel mogelijk moeten maken.
Het lage waterpeil in het stuwmeer is volgens de directie van de Staatsolie Power Company te danken aan de regens die de afgelopen weken wegbleven. Op beelden die viraal gaan op sociale media is te zien dat eilanden in het stuwmeer op bepaalde gebieden blank liggen. Steven Petrusi van de vereniging van Saamaka gezagsdragers geeft aan dat hij nooit eerder heeft gezien dat het water in het stuwmeer zo laag ligt op dergelijke wijze.
Impact op consument
De voorzitter van de Consumentenkring Albert Alleyne geeft aan dat de consument zeker de gevolgen van de energiecrisis zal ervaren. Hij geeft aan dat er beleid ontwikkeld moet worden om deze groep te beschermen. De voorzitter stelt dat voorkomen beter is dan genezen en er ook gewerkt moet worden aan het winnen van ‘schone en hernieuwbare energie’ zoals dat wereldwijd wordt aanbevolen en gevraagd. “Je moet gaan werken aan de verandering en ook gaan bijdragen aan een verminderde uitstoot van CO₂ zoals in de rest van de wereld”.
Alleyne geeft verder aan dat de impact van de energiecrisis in Suriname niet alleen te voelen zal zijn in de maatregelen die de EBS en de overheid zullen moeten treffen, maar ook op andere fronten. De voorzitter benadrukt dat het heel moeilijk is om op de crisis in te spelen.
De Consumentenkring-voorzitter geeft verder aan dat het gebruik van hernieuwbare energie binnen de huishoudens nu ook verder gestimuleerd moet worden. Dit zal dan ook betekenen dat er minder energie van de Afobakka waterkrachtcentrale en generatoren van de EBS worden getrokken.
De consumentenkring levert volgens Alleyne ook haar bijdrage door gerecyclede tassen te produceren. Dit in plaats van de plastic wegwerptasjes. “Het lijkt een klein ding om zakjes te hergebruiken, maar daar moet ook aan gewerkt worden”.
Alleyne geeft aan dat de gemeenschap ook gaat moeten leren omgaan met de energiecrisis. Hij stelt dat het bedrijfsleven moet inspelen op het gebruik van duurzame producten in het huishouden zodat de consument de producten voor een langere tijd kan gebruiken. “De consument gaat leren en zich aanpassen aan de transitie van de leefstijlen die aangepast moeten worden. Het is niet alleen in Suriname, maar in de hele wereld.” Een reactie van de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven bleef uit.
Oclaya Verwey, hydroloog, maakt een koppeling ten aanzien van de impact van de energiecrisis die nu in Suriname speelt (hydro-energie). Ze stelt dat het overgrote deel van de energievoorziening uit Suriname afhankelijk is van de hydro-energie. Het water waarmee de stroom wordt opgewekt komt uit het Blommensteijn Stuwmeer. Dit behoeft dus grote watervoorraden. “Het beeld dat wij de afgelopen jaren hebben meegemaakt is er een van een veranderd neerslagpatroon, dat ervoor heeft gezorgd dat er langere periodes van droogte zijn komen ontstaan. Hydro-energie is afhankelijk van de beschikbaarheid van grote hoeveelheden water om de krachtcentrale te stuwen”.
Geen garantie
De wetenschapper geeft verder aan dat een veranderend neerslagpatroon, welke geen garantie geeft voor de beschikbaarheid van de watervoorraden in het stuwmeer, dan een grote onzekerheid is voor de sector. De toekomstvoorspellingen zijn vooralsnog niet rooskleurig voor wat betreft de veranderingen in neerslagpatronen, dus zal ook dit probleem met de hydro-energie blijvende uitdagingen hebben geeft Verwey mee. De watervoorraden uit de Surinamerivier en het stuwmeer hebben meerdere gebruikers, dus niet alleen voor de energieopwekking.
“Als we afhankelijk blijven van hydro-energie uit het stuwmeer alleen, betekent het dat overige gebruikers van de watervoorraden tekort gedaan zullen worden”. De hydroloog benadrukt dat met de huidige klimaatcrisis en de voorspellingen, Suriname net zoals de rest van de wereld ook noodgedwongen zal moeten overstappen op alternatieve energiebronnen om de huidige en toekomstige energievoorziening te garanderen. De vraag naar energie zal blijven toenemen, maar ook om duurzaam gebruik en behoud van onze watervoorraden te garanderen.
