“Eenieder onderkent het belang van een goed kiesstelsel, maar niet eenieder realiseert zich dat dit potje koken geen ‘popki patu’ is.” De woorden van Hans Lim A Po, de trekker van de studiegroep die de doelstellingen, grondslagen, maatstaven en randvoorwaarden voor het herzien van het kiesstelsel heeft onderzocht.
Met deze woorden probeerde de wetenschapper een beeld te schetsen van hoe belangrijk het is om te weten dat het onderzoek waaraan hij een bijdrage levert is geen makkelijk vraagstuk is. De resultaten van de gedane studie werden vanmorgen in het presidentieel paleis overhandigt aan president Chandrikapersad Santokhi.
Lim A po merkt op dat toen de commissie het werk aanvaarde en van start ging die als studiegroep gecategoriseerd wilde worden omdat het karwei om te komen tot een nieuw kiessysteem op basis van beginselen moet geschieden en niet op basis van opportuniteit. Hij is de mening toegedaan dat het proces op twee manieren aangepakt kan worden, namelijk door te luisteren wat mensen zeggen en dan een compromis te vinden in de hoop dat het zal werken. De andere mogelijkheid is om na te gaan welke beginselen in de geschiedenis opportune zijn geweest. “Die zijn er heel veel.” Hij stelt dat er heel veel beginselen zijn die invloed hebben gehad op wat er tegenwoordig de opvattingen zijn voor wat een deugdelijk en goed gefundeerd kiesstelsel mag zijn.
Beste systemen
Lim A Po geeft aan dat er in de studie een heleboel kies reglementen en kies regelingen zijn doorgenomen. Sommige zijn westers democratisch, maar anderen worden niet strak gedicteerd door de oude democratische gedachte. Hij merkt op dat een goed voorbeeld daarvan het kiessysteem die van Nieuw-Zeeland, Zweden, Noorwegen en Duitsland. Deze wordt internationaal gezien als een van de beste in de wereld. Lim A Po geeft ook aan dat de studiegroep behoorlijk geïnspireerd zijn geworden door de beginselen in die landen. Dit in plaats van terug te gaan naar de oude kiesrecht beginselen die het westen nog overeind houdt.
Adviesgroep parlement
Lim A Po geeft aan dat er in het heel proces ook gekeken is naar het rapport dat door de adviesgroep van het parlement is vastgesteld. Hij herinnert dat het meer dan een half jaar is waarbij een van de belangrijkste politieke instituten in een ‘winterslaap’ is. Dit door het besluit van het constitutioneel hof van 5 augustus 2022. Hierin is geoordeeld dat de artikelen 9 en 24 van de kiesregeling in strijd zijn met de bepalingen van de grondwet en internationale verdragen. “De grote issue is de gelijkheid in de waarborging van de uitoefening van stemrecht.”
President Chandrikapersad Santokhi zegt dat de studiegroep voortreffelijk werk heeft gedaan. Hij merkt op dat het belangrijk is dat er meegenomen is wat er leeft in de samenleving en binnen politieke groepen, maar daarnaast ook wat de constitutionele organisaties oordelen. Santokhi benadrukte dat het vooral nodig is dat er rust is binnen de samenleving.
