Terwijl de wereld stilstaat bij Wereld Suïcidepreventiedag, kondigt de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) een nieuw initiatief aan om de verontrustende stijging van zelfmoorden in de Amerika’s een halt toe te roepen. De regio is wereldwijd de enige waar sinds 2000 een toename is geregistreerd, met 17% meer zelfmoordgevallen.
In 2021 alleen al verloren meer dan 100.000 mensen in de Amerika’s hun leven door zelfmoord. Vooral in Noord-Amerika is sprake van een sterke toename, maar ook landen in de zuidelijke regio en het Caribisch gebied zien alarmerende cijfers. Het Caribisch gebied blijft bovendien de hoogste zelfmoordcijfers van de regio rapporteren.
“Elke zelfmoord is een tragedie met blijvende impact op families en gemeenschappen,” benadrukte PAHO-directeur Jarbas Barbosa. “Dit initiatief wil leiderschap, beleid en preventieacties versterken om levens te redden.”
Prioriteiten en aanpak
Het programma van PAHO richt zich op drie kerndoelen:
- Nationale plannen versterken – Landen ondersteunen bij het opstellen of vernieuwen van strategieën en actieplannen, afgestemd op kwetsbare groepen.
- Toegang tot geestelijke gezondheidszorg verbeteren – Training voor zorgverleners en gemeenschappen, snelle herkenning van risicogevallen en steun voor getroffen families.
- Bewustwording en stigma doorbreken – Samenwerking met media voor verantwoord berichten en campagnes om mentale gezondheid bespreekbaar te maken.
De aanpak sluit aan bij de kerninterventies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), waaronder beperking van toegang tot middelen voor zelfmoord, het bevorderen van sociaal-emotionele vaardigheden bij jongeren en vroege signalering en behandeling van risicogroepen.
Verontrustende trends
Uit cijfers blijkt dat oudere volwassenen het zwaarst getroffen zijn: 71% van de mannelijke en 65% van de vrouwelijke zelfmoorden vindt plaats bij 50-plussers. Hoewel mannen hogere zelfmoordcijfers kennen (14,7 per 100.000 inwoners tegenover 4 per 100.000 bij vrouwen), is de toename onder vrouwen sterker: 23% sinds 2000, tegenover 14,4% bij mannen. Pogingen tot zelfmoord blijken bovendien bijna vijf keer vaker voor te komen bij vrouwen.
Onderliggende factoren verschillen per geslacht. Bij mannen spelen alcohol- en drugsgebruik, werkloosheid en gewelddadige woonomgevingen een grote rol. Bij vrouwen zijn vooral onderwijsongelijkheid en werkloosheid bepalende risicofactoren.
“Deze crisis vraagt om actie buiten de gezondheidszorg alleen,” zei Renato Oliveira e Souza, hoofd van de PAHO-afdeling Geestelijke Gezondheid en Middelengebruik. “Alleen door brede samenwerking in de samenleving kunnen nationale strategieën echt effect hebben”.
