Sociale voorzieningen onder druk door groeiend aantal aanvragen; sociaal geregistreerden richting de 200.000

Het aantal mensen dat bij het ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting staat geregistreerd voor sociale voorzieningen blijft volgens minister Diana Pokie toenemen. In een gesprek met Radio ABC zei de bewindsvrouw dat Sozavo inmiddels richting de 200.000 geregistreerde personen gaat. Daarmee staat het ministerie voor een steeds grotere uitvoeringsopgave.

Radio ABC meldde op 9 september dat enkele maanden geleden bijna 189.000 personen in het bestand stonden. Tegelijkertijd komen volgens Pokie dagelijks nieuwe aanvragen binnen. Het ministerie wil daarom beter vaststellen wie daadwerkelijk aan de voorwaarden voldoet en welke ondersteuning aan iedere cliënt is toegekend.

Pokie zegt dat ongeveer 80 procent van de beschikbare capaciteit van het ministerie momenteel wordt ingezet om het traject van aanvraag, beoordeling en toewijzing van sociale voorzieningen beter te structureren. Daarbij worden bestaande gegevens gecontroleerd en moet het cliëntenbestand verder worden opgeschoond.

Striktere regels voor sociale voorzieningen

De minister benadrukt dat de regering hiervoor volgens haar geen nieuwe wetten of nieuwe criteria heeft ingevoerd. Het gaat vooral om het consequenter toepassen van regels die al bestonden. Pokie stelt dat in het verleden ondersteuning is toegekend, terwijl procedures en voorwaarden niet altijd consequent werden gehanteerd.

Bij de beoordeling wordt onder meer gekeken naar financiële bijstand voor sociaal zwakke huishoudens en mensen met een beperking. Officiële informatie van de Surinaamse overheid laat zien dat het sociale stelsel daarnaast onder meer de Algemene Oudedagsvoorziening, Algemene Kinderbijslag en koopkrachtversterking omvat. De voorwaarden verschillen per voorziening. Het totale registratietal zegt daarom niet zonder meer hoeveel huishoudens volledig afhankelijk zijn van sociale bijstand.

Ordening moet duidelijk maken wie recht heeft op ondersteuning en hoeveel geld daarvoor nodig is.

200.000 is dichter bij een derde dan een kwart

Pokie omschreef bijna 200.000 geregistreerde personen in het interview als ongeveer een kwart van de Surinaamse bevolking. Die vergelijking verdient nuancering. Volgens bevolkingsgegevens van de Wereldbank telde Suriname in 2025 ongeveer 639.850 inwoners. Een aantal van 200.000 komt ten opzichte daarvan neer op ruim 31 procent, dus dichter bij een derde dan bij een kwart van de bevolking.

Daarbij moet ook onderscheid worden gemaakt tussen geregistreerde cliënten, huishoudens en personen die volledig van overheidssteun afhankelijk zijn. De beschikbare cijfers uit het interview geven geen verdere uitsplitsing naar de afzonderlijke regelingen. Daardoor kan uit het totaal van bijna 200.000 niet worden geconcludeerd dat al deze personen in dezelfde mate afhankelijk zijn van financiële bijstand.

Cliëntenbestand belangrijk voor begroting 2027

De omvang van het bestand maakt een nauwkeurige administratie volgens Pokie noodzakelijk voor de voorbereiding van de staatsbegroting. Sozavo moet voor het dienstjaar 2027 kunnen aangeven hoeveel cliënten ondersteuning ontvangen en welke financiële middelen daarvoor nodig zijn. Zonder een actueel bestand kunnen ramingen volgens de minister moeilijk aansluiten op het werkelijke beroep op de verschillende sociale voorzieningen.

Bij financiële bijstand aan mensen met een beperking maakt het ministerie volgens Pokie onderscheid tussen tijdelijke en permanente situaties. Bij een permanente beperking gaat het volgens haar om personen die duurzaam arbeidsongeschikt zijn en niet in staat zijn om te werken. De medische situatie moet volgens de geldende procedures worden onderbouwd voordat ondersteuning kan worden toegekend.

Sociale voorzieningen worden ook verder gedigitaliseerd

De ordening van het cliëntenbestand staat niet los van de bredere modernisering bij Sozavo. Key News meldde eerder dat Sozavo contante betalingen van sociale uitkeringen uiterlijk in 2027 verder wil afbouwen. De Moni Karta en de samenwerking met de Surinaamse Postspaarbank spelen daarin een belangrijke rol. Het ministerie wil registratie, controle en uitbetaling beter op elkaar laten aansluiten.

Sozavo probeert daarnaast achterstanden in uitbetalingen weg te werken. Vooral in delen van het binnenland, waar toegang tot banken en digitale dienstverlening beperkter is, blijft de uitvoering volgens het ministerie ingewikkelder. Een groter cliëntenbestand kan daardoor niet alleen gevolgen hebben voor de begroting, maar ook voor de administratieve capaciteit en de snelheid waarmee aanvragen worden verwerkt.

Duidelijkheid over criteria blijft belangrijk

Pokie vraagt de samenleving begrip op te brengen voor de strengere toepassing van de bestaande criteria voor sociale voorzieningen. Voor burgers blijft het tegelijkertijd belangrijk dat duidelijk wordt gecommuniceerd wie in aanmerking komt, welke documenten noodzakelijk zijn en hoe een aanvraag wordt beoordeeld. Strengere controle moet volgens de minister voorkomen dat voorzieningen terechtkomen bij personen die niet aan de voorwaarden voldoen.

De komende periode zal moeten blijken wat de uiteindelijke omvang van het opgeschoonde cliëntenbestand is, hoeveel aanvragen na controle daadwerkelijk worden goedgekeurd en hoeveel geld de regering in de begroting voor 2027 beschikbaar stelt. Die cijfers zullen meer duidelijkheid moeten geven over de werkelijke druk op het sociale vangnet in Suriname.