De Amerikaanse president Donald Trump heeft het Congres laten weten dat de vijandelijkheden met Iran volgens hem zijn beëindigd. Daarmee probeert het Witte Huis een wettelijke deadline te omzeilen, waarbij het Congres uiterlijk op 1 mei toestemming had moeten geven voor voortzetting van de militaire acties tegen Iran.
In een brief aan voorzitter Mike Johnson van het Huis van Afgevaardigden en senator Chuck Grassley, de president pro tempore van de Senaat, schreef Trump dat de vijandelijkheden die op 28 februari 2026 begonnen, zijn beëindigd. Tegelijkertijd stelde hij dat de dreiging vanuit Iran voor de Verenigde Staten en Amerikaanse militairen nog steeds aanzienlijk is.
Volgens de War Powers Resolution van 1973 moet het Congres binnen zestig dagen een oorlog verklaren of toestemming geven voor het gebruik van militair geweld. Die termijn liep vrijdag af. Het Congres heeft echter geen stappen ondernomen om de eis af te dwingen. De Senaat verwierp donderdag opnieuw een Democratische poging om de oorlog te stoppen.
Republikeinen verdeeld over rol Congres
Binnen de Republikeinse Partij groeit de discussie over de duur en wettelijke basis van de militaire operatie. Senaatsleider John Thune gaf aan dat hij voorlopig geen stemming verwacht over toestemming voor militair geweld tegen Iran. Volgens hem is er op dit moment onvoldoende aanleiding om het Congres formeel te laten stemmen.
Toch zijn er Republikeinse senatoren die vinden dat het Congres uiteindelijk een rol moet spelen. Senator Todd Young stelde dat gekozen volksvertegenwoordigers moeten kunnen meebeslissen over het inzetten van militairen in gevechtssituaties. Ook senatoren Susan Collins, John Curtis, Thom Tillis, Lisa Murkowski en Josh Hawley hebben aangegeven dat het Congres zich op enig moment over de kwestie moet uitspreken.
Collins stemde donderdag voor het eerst met de Democraten mee om de oorlog te stoppen. Volgens haar is de bevoegdheid van de president als opperbevelhebber niet onbeperkt en is de termijn van zestig dagen geen vrijblijvende suggestie.
Witte Huis beroept zich op staakt-het-vuren
De regering-Trump stelt dat de deadline niet geldt, omdat er sprake is van een staakt-het-vuren. Minister van Defensie Pete Hegseth zei tijdens een hoorzitting dat de zestigdagentermijn volgens de regering wordt gepauzeerd of gestopt zolang een staakt-het-vuren van kracht is.
Democraten wijzen die uitleg af. Senator Richard Blumenthal stelde dat er geen “pauzeknop” bestaat in de Amerikaanse grondwet of in de War Powers Act. Volgens hem blijft er sprake van oorlog, onder meer omdat de Amerikaanse marine een blokkade handhaaft om te voorkomen dat Iraanse olietankers uitvaren.
Trump verdedigde zijn standpunt door te stellen dat eerdere presidenten de War Powers Resolution eveneens als ongrondwettelijk hebben beschouwd. Democraten spreken van een gevaarlijke uitbreiding van de presidentiële macht en betwijfelen of de regering zich aan de wet zal houden.
