De Vereniging van Economisten in Suriname (VES) heeft een kritisch rapport gepresenteerd aan De Nationale Assemblée (DNA) over de machtigingswet voor de mineralenovereenkomst tussen de Surinaamse regering en het Chinese staatsbedrijf Aluminum Corporation of China (Chinalco). De VES waarschuwt dat deze overeenkomst verstrekkende gevolgen heeft voor de economie, de wetgeving en de soevereiniteit van Suriname.
Wat houdt de machtigingswet in?
Op 23 januari 2025 stuurde president Chandrikapersad Santokhi** een ontwerp-machtigingswet naar DNA, met als doel om de mineralenovereenkomst tussen de Surinaamse staat en Chinalco goed te keuren. Deze overeenkomst is gebaseerd op een intentieverklaring (MoU) die op 25 november 2024 werd ondertekend. Volgens de VES bevat de wet drie bepalingen met enorme implicaties voor de besluitvorming en de ontwikkeling van Suriname voor de komende zestig jaar.
Belangrijkste bezwaren van de VES
De VES noemt een reeks van ernstige tekortkomingen in de machtigingswet en de Chinalco-overeenkomst:
1. Verlies van controle over bauxiet en strategische grondstoffen
– De regering draagt de controle over bauxietwinning en export volledig over aan Chinalco, zonder duidelijke ontwikkelingsstrategie.
– Suriname heeft geen enkele invloed op hoeveel bauxiet wordt geëxporteerd, waar het naartoe gaat en of er lokaal verwerking plaatsvindt.
2. Gebrekkige juridische basis en tegenstrijdigheden in de wetgeving
– De machtigingswet en de concept-mineralenovereenkomst zijn juridisch tegenstrijdig en onduidelijk over de status van de overeenkomst.
– De regering presenteert de overeenkomst als een verdrag, terwijl het in feite een commercieel contract is met een buitenlandse onderneming. Dit leidt tot grondwettelijke conflicten.
3. Financiële nadelen en economische risico’s
– De royalty’s en winstdeling in de overeenkomst zijn zeer nadelig voor Suriname en ver onder de internationale standaarden.
– Chinalco bepaalt eenzijdig de exportprijzen, en de Surinaamse overheid heeft geen invloed op prijsvorming.
4. Belastingvrijstellingen en ongelijke behandeling
– Chinalco en haar dochterondernemingen krijgen vrijstellingen van vrijwel alle belastingen, waaronder inkomstenbelasting, omzetbelasting en loonbelasting.
– Buitenlandse contractanten van Chinalco betalen ook geen belasting in Suriname, wat leidt tot enorme belastingverliezen voor de staat.
5. Bedreiging van Surinaamse soevereiniteit
– De overeenkomst legt wettelijke verplichtingen op aan toekomstige regeringen, zonder dat Suriname er iets aan kan veranderen.
– Chinalco krijgt het recht om wegen, havens en andere infrastructuur aan te leggen in inheemse en beschermde gebieden zonder enige inspraak van lokale gemeenschappen.
6. Gebrek aan een lange termijn ontwikkelingsstrategie
– De overeenkomst voorziet geen concrete plannen voor een geïntegreerde bauxietindustrie, zoals de oprichting van een raffinaderij of een smelter.
– Hierdoor blijft Suriname afhankelijk van de **export van ruwe grondstoffen**, zonder significante toegevoegde waarde voor de lokale economie.
Wat adviseert de VES?
De VES adviseert DNA om de machtigingswet af te keuren en stelt dat de overeenkomst moet worden herzien op basis van nationale belangen. De volgende stappen worden aanbevolen:
– Voorleggen aan het Constitutioneel Hof om vast te stellen of de overeenkomst grondwettelijk is.
– Onafhankelijk economisch en juridisch onderzoek naar de gevolgen van de Chinalco-overeenkomst.
– Nieuwe onderhandelingen waarin de belangen van Suriname beter worden gewaarborgd inclusief een hogere winstdeling en fiscale bijdrage.
– Duidelijke strategie voor de bauxietsector, waarbij de verwerking van grondstoffen in Suriname wordt gegarandeerd.
Conclusie: Overeenkomst is gevaarlijk voor Suriname
De VES concludeert dat de overeenkomst met Chinalco op haastige en onzorgvuldige wijze is gesloten, zonder voldoende waarborgen voor de nationale economie, wetgeving en soevereiniteit. Als de Nationale Assemblée de machtigingswet goedkeurt, zal Suriname zich voor tientallen jaren vastleggen in een contract dat eenzijdig in het voordeel van Chinalco is opgesteld. De VES roept de regering daarom op om deze deal te herzien en prioriteit te geven aan de nationale belangen.
