De internationale organisatie Reporters Without Borders (RSF) waarschuwt voor een ernstige achteruitgang van de persvrijheid wereldwijd. In de World Press Freedom Index 2026 stelt RSF dat meer dan de helft van alle landen inmiddels valt in de categorieën “moeilijk” of “zeer ernstig” als het gaat om de omstandigheden waarin journalisten hun werk moeten doen.
De publicatie komt kort voor Wereldpersvrijheidsdag, die jaarlijks op 3 mei wordt herdacht. Volgens RSF tonen de nieuwste cijfers aan dat de bescherming van journalisten en onafhankelijke media in veel landen verder is verzwakt.
RSF-directeur Christian Mihr noemt de bevindingen dramatisch. Volgens hem heeft slechts één op de honderd mensen wereldwijd nog toegang tot informatie uit een sterke, diverse en gezonde mediaomgeving. Ook RSF-redactiedirecteur Anne Bocandé stelt dat regeringen niet kunnen volstaan met principiële verklaringen, maar concrete maatregelen moeten nemen om journalisten te beschermen.
Juridische druk op journalisten neemt toe
Uit het rapport blijkt dat vooral het juridische klimaat voor journalisten sterk is verslechterd. RSF beoordeelt landen op vijf indicatoren: politieke context, economische context, sociaal-cultureel kader, juridisch kader en veiligheid. De juridische indicator kende dit jaar de scherpste daling en verslechterde in meer dan 60 procent van de landen.
Volgens RSF gaat het daarbij onder meer om misbruik van nationale veiligheidswetten, strategische rechtszaken tegen publieke participatie, ook bekend als SLAPP-zaken, en andere vormen van juridische intimidatie tegen journalisten en mediaorganisaties.
Oorlogen en politieke instabiliteit vergroten risico’s
Ook oorlogen en conflicten hebben volgens RSF een grote impact op de persvrijheid. De organisatie wijst onder meer op landen en gebieden als Rusland, Jemen, Palestina, Irak en Soedan, waar beperkingen op toegang, veiligheid en informatievoorziening de journalistiek zwaar onder druk zetten.
In Afrika blijft politieke instabiliteit een belangrijke factor in de achteruitgang van de persvrijheid. De regio Sub-Sahara Afrika laat volgens het rapport een duidelijke verslechtering zien. Het Midden-Oosten en Noord-Afrika blijven wereldwijd de regio waar persvrijheid het zwakst is.
Verenigde Staten dalen verder
Opvallend is ook de daling van de Verenigde Staten, die op de 64ste plaats staan in de index. RSF spreekt van een “verdiepende crisis” in meerdere onderdelen van het medialandschap. De organisatie stelt dat de achteruitgang van de persvrijheid in de Verenigde Staten meetbaar en aanhoudend is, maar nog kan worden gekeerd.
Ook in andere landen op het Amerikaanse continent signaleert RSF zorgen. Argentinië zakte naar plaats 98, El Salvador staat op plaats 143 en Ecuador kende de grootste daling in de regio, van plaats 94 in 2025 naar plaats 125 in 2026.
Noorwegen blijft koploper
Aan de top van de ranglijst verandert weinig. Noorwegen voert de World Press Freedom Index voor het tiende jaar op rij aan, gevolgd door Nederland en Estland. De Europese Unie en de Balkan blijven als regio relatief hoog scoren, al stelt RSF dat ook daar de omstandigheden voor journalistiek zijn verslechterd.
Er zijn ook enkele positieve ontwikkelingen. Brazilië steeg naar plaats 52 en heeft sinds 2022 een sprong van 58 plaatsen gemaakt. Kosovo verbeterde met 15 plaatsen en staat nu op plek 84.
RSF benadrukt dat de achteruitgang van persvrijheid geen onvermijdelijk proces is. Volgens de organisatie ligt de verantwoordelijkheid bij democratische regeringen en burgers om journalisten beter te beschermen en druk op onafhankelijke media tegen te gaan.
