De plantage La Prosperite, ook wel bekend als Bersaba, is voor velen geen onbekende plek. Vanwege het heerlijke zwarte water trekken vele recreanten in het weekend of in de vakantieperiode er naartoe.
Op 19 mei jonsgtleden mocht deze plantage haar 140- jarig bestaan vieren. Het geheel ving aan met een dankdienst en daarna werd er gezellig gefeest. In de periode rond deze datum werd er vaker dan normaal gesproken over toen en nu van de plantage. “Ik zie graag dat de middagen, waarbij kinderen onder het toeziend oog van ouderen verschillende buitenspelletjes speelden, terugkomen”, zegt tante Jo, een van de ‘plantagemoeders’.
Het was altijd gezellig. Na het spelen gingen wij toen, met z’n allen naar de kreek om te baden. “ Het respect is verminderd. Het is er nog, maar er gebeuren nu dingen die je vroeger niet zou durven. Geen enkele jongeman of jonge vrouw zou een sigaret of sigaar aansteken of sterke drank nuttigen in het bijzijn van een oudere.
Alles in huis
Alleen als er feest werd, kreeg je een slokje uit de kan van een oom of tante.” Op de vraag wat zij bijzonder vindt aan haar plantage zegt ze vol trots: “We hebben bijna alles in huis. Dan praat ik niet specifiek over kader hoor. Maar we hebben bijvoorbeeld onze eigen zanggroep, onze eigen afleggers, dragers en delvers, dat is nog niet alles.
Sukretyi
We hebben ook onze eigen ‘baka karu’ mensen. Zij zorgen voor de traditionele sukretyi wanneer dat nodig is. We zorgen er met de weinige middelen die wij hebben er zelfs voor dat de plantage zo goed mogelijk wordt onderhouden. Zo zijn er nog tal van dingen”, zegt zij met een brede smile.
“Er is nog een ding dat ik graag terugzie en dat is dat wij weer starten met planten en kostgronden onderhouden zoals vroeger”, zegt ze. Het was minder zwaar omdat beurtelings de vrouwen elkaar hielpen met de schoonmaak en het beplanten van hun kostgrond.”
De traditionele gewoonten worden nog zoveel als mogelijk nageleefd
Geloofsovertuiging
Ondanks de grote invloed van de EBG binnen de plantage, dit is immers de geloofsovertuiging van een groot deel van de plantagebewoners, worden de traditionele gewoonten zoveel als mogelijk nog nageleefd. Volgens de tradities worden kinderen jonger dan een jaar bijvoorbeeld niet in de kreek gebaad.
Potten waarmee je op houtvuur gekookt hebt en zwart zijn geworden van onderen, was je niet in de kreek. Ook mogen menstruerende vrouwen niet in de kreek. Een van de bijzondere traditionele activiteiten is de ‘posu waka’. Die wordt vaak op hoogtij dagen gedaan. Op 15 mei jongstleden was het dus weer zover. In verband met het feest vond deze plechtigheid wederom plaats.
Posu waka
In een ontspannen sfeer vertellen Milton en Urvin vol eerbied over de voorbereidingen. “We gaan voor de grote dag eerst huis aan huis en iedereen geeft wat die heeft voor het gebeuren. In de meeste gevallen geeft men geld, drank en voeding of voedingsmiddelen. Daarna wordt alles bij elkaar gebracht en ingezegend door middel van speciale rituelen. De ‘posu waka’ kan dan beginnen.”
In een groep trekt men door de plantage. Op verschillende plekken worden bij de posu, die gezien kunnen worden als plekken waar de vooroudergeesten wonen, de nodige rituelen gedaan. “Het is een bijzonder gebeuren”, zegt Milton. Sommige plekken waar er maanden niemand is geweest zien er uit alsof het gisteren is schoongemaakt”.
Friyari oso pangi
Na de ‘waka’ werden de rituelen afgerond en was de plantage ready om te feesten. Het feest was toegankelijk voor eenieder. Onder de feestvierenden bevonden zich dus niet alleen plantagebewoners of nazaten. Veelal gekleed in de kleuren geel en groen van de ‘friyari oso pangi’ genoten de gasten ondanks de hitte, al swingend van de muziek van verschillende Surinaamse muziekformaties.
De viering van 140 jaar La Prosperite is nog niet afgelopen. In navolging van de lezing van 14 mei, zullen enkele jongeren na alle gezelligheid getraind worden om te debatteren. Na de training volgt er een discussieavond met stellingen over brandedende vraagstukken betreffende de plantage.
