President buigt voor rechterlijk vonnis in zaak Decembermoorden, zegt advocaat Hugo Essed

Advocaat Hugo Essed zegt dat president Jennifer Simons duidelijk heeft gemaakt dat zij zich zal houden aan rechterlijke beslissingen in het land bij de beoordeling van een eventueel gratieverzoek voor de vier veroordeelden in het Decembermoordenproces. Daarmee heeft zij volgens hem een politieke en juridische grens getrokken.

“De president heeft eigenlijk Abrahams en Kanhai een technisch knock-out geslagen. Maar dat wil niet zeggen dat de fight over is,” zei Essed in het programma Welingelichte Kringen op ABC. “Ik verwacht zeker dat er meer pogingen komen op enig moment om toch het issue weer aan de orde te stellen. Maar dan zullen we zien wanneer we bij die brug zijn.”

De opmerkingen van Essed volgen op de recente discussie over gratie voor de mannen die zijn veroordeeld voor betrokkenheid bij de Decembermoorden. Het verzoek werd publiek naar voren gebracht door onder anderen oud-minister Ramon Abrahams en advocaat Irvin Kanhai, die gratie hebben bepleit.

Gratie is geen automatisme

Essed legt uit dat Suriname een lange traditie kent van het verlenen van gratie rond nationale momenten. In de koloniale periode gebeurde dit rond de verjaardag van de Nederlandse vorst; in de republikeinse periode gebeurt het rond de viering van de staatkundige onafhankelijkheid. Die vorm van gratie is volgens hem in de eerste plaats bedoeld om het gevangenissysteem te verlichten.

“Dat zijn reguliere graties,” zegt Essed. “De gevangenisadministratie kijkt naar gedrag, naar hoe lang iemand vastzit. Op basis daarvan kom je in aanmerking. Het is deels wettelijk geregeld en het is ook een humaan gebaar. Er komen plaatsen vrij in cellenhuizen en gevangenissen.”

Volgens Essed valt het voorstel om nu al gratie te verlenen aan de vier veroordeelden echter niet binnen dat gebruikelijke kader. Hij vindt bovendien dat het moment waarop het idee werd gelanceerd – kort na de regeringswisseling – “te vroeg” was.

Bevoegdheid van de president

Naast de gebruikelijke collectieve gratie rond nationale momenten bestaat er ook een individuele bevoegdheid van de president om gratie te verlenen. Die bevoegdheid is vastgelegd in de grondwet.

“De grondwet zegt dat de president gratie kan verlenen in elk afzonderlijk geval wanneer er een verzoek wordt gedaan,” aldus Essed. “Maar er is een belangrijke voorwaarde: dat kan pas na advies van de rechter die het vonnis heeft uitgesproken. Dat advies is formeel niet bindend, maar goed bestuur brengt met zich mee dat je dat als bindend zou moeten beschouwen.”

Volgens Essed heeft president Simons met haar verklaring laten zien dat ze die lijn volgt: geen politieke ingreep tegen uitspraken van de rechter.

Toch verwacht hij dat de discussie over gratie voor de veroordeelden in de Decembermoorden niet voorbij is. “Ik verwacht zeker dat er nieuwe pogingen zullen komen,” herhaalt hij. “Maar dan zullen we zien wanneer we bij die brug zijn.”