President Jennifer Simons heeft met de leiding van Grassalco gesproken over de vervuiling van de Saramaccarivier. Nieuwe onderzoeken moeten duidelijkheid geven over een mogelijke relatie met activiteiten op de Maripaston concessie en over maatregelen tegen verdere milieuschade.
De vervuiling Saramaccarivier stond vrijdag 18 september centraal tijdens overleg tussen president Jennifer Simons, de directie en de raad van commissarissen van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco en minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen. Aanleiding zijn bevindingen van de Nationale Milieu Autoriteit over de herkomst van de vervuiling en mogelijke betrokkenheid van activiteiten in het gebied van Maripaston.
Volgens Abiamofo wijzen de eerste rapportages op een mogelijke relatie met werkzaamheden vanuit de Maripaston concessie van Grassalco. De minister benadrukte dat het onderzoek nog loopt. Grassalco heeft daarnaast een buitenlandse consultant ingeschakeld om eigen onderzoek te verrichten. Daarbij zijn monsters genomen die zowel in Suriname als in Canada worden onderzocht.
De regering verwacht volgens de minister binnen ongeveer twee weken resultaten van de laboratoriumonderzoeken in Suriname en Canada. Die uitkomsten moeten meer duidelijkheid geven over wat zich in het gebied heeft voorgedaan en welke vervolgstappen nodig zijn. Het overleg richtte zich ook op de manier waarop de overheid en Grassalco met bewoners en lokale gemeenschappen communiceren.
Onderzoek naar vervuiling Saramaccarivier wordt verbreed
De kwestie speelt al enkele maanden. Na vissterfte in de bovenloop van de rivier startte de NMA eerder dit jaar met bemonstering van water en vis. In de eerste wateranalyses werden cyanide en kwik aangetroffen, maar volgens de NMA lagen de gemeten concentraties toen onder de normwaarden. Tegelijk werden verhoogde waarden gemeten voor onder meer ijzer, aluminium, mangaan, zwevende stoffen en de chemische zuurstofvraag.
De NMA hield op basis van die eerste bevindingen rekening met een mogelijke eenmalige ongecontroleerde lozing van een chemische stof. Bij latere onderzoeken ontstonden grotere zorgen. Eind augustus meldde de regering dat in water en vissen uit het gebied cyanide en zware metalen waren gedetecteerd en dat aanwijzingen in de richting van het gebied rond de Moeroekreek wezen.
Nieuwe laboratoriumresultaten moeten binnen twee weken meer duidelijkheid geven over de oorzaak.
Grassalco laat eigen monsters onderzoeken
Tijdens het overleg met de president is besproken dat niet alleen naar Maripaston moet worden gekeken. De regering wil ook breder onderzoek naar het gebruik van heap leaching en andere technieken binnen de goudwinning in Suriname. Bij heap leaching wordt een chemische oplossing door ertsmateriaal geleid om waardevolle metalen zoals goud vrij te maken.
Daarbij gaat het volgens de regering onder meer om de vraag of bestaande regels en protocollen voor opslag, transport, gebruik van chemicaliën en verwerking van restmateriaal voldoende worden nageleefd en gecontroleerd. Abiamofo zei dat de monitoring en het toezicht moeten worden aangescherpt.
Lokale gemeenschappen betrokken bij verdere aanpak
De overheid wil niet alleen de directe oorzaak van de vervuiling Saramaccarivier achterhalen, maar ook bekijken waar het controlesysteem rond goudwinning kan worden versterkt. Incidenten in winningsgebieden kunnen gevolgen hebben voor rivierwater, visbestanden en gemeenschappen die voor voedsel, water en vervoer afhankelijk zijn van de rivier.
Ook de positie van lokale en inheemse gemeenschappen kwam tijdens het gesprek aan de orde. Voor verzoeken en ondersteuning vanuit de getroffen gebieden is volgens de regering een coördinatieteam ingesteld. Grassalco is gevraagd om afstemming via dit team te laten verlopen en voorlopig geen afzonderlijke initiatieven richting gemeenschappen te ontplooien.
Voorzorgsadvies rond Saramaccarivier
De aanpak sluit aan op eerdere waarschuwingen van de NMA. De autoriteit adviseerde bewoners in het getroffen gebied eerder om geen vis uit de rivier te eten en het rivierwater niet te gebruiken voor drinken, koken, baden, wassen of zwemmen zolang de veiligheid niet voldoende kon worden vastgesteld.
Meer informatie over de eerdere meetresultaten en het onderzoek is te vinden bij de Nationale Milieu Autoriteit. De instantie heeft meerdere bemonsteringsrondes uitgevoerd om de mogelijke oorzaak van de vissterfte en de omvang van de vervuiling vast te stellen.
Eerdere vragen over verantwoordelijkheid Grassalco
De verantwoordelijkheid voor de vervuiling Saramaccarivier is de afgelopen weken ook onderwerp van publiek en politiek debat geweest. Eerder meldde Key News dat parlementariër Mahinder Jogi meer duidelijkheid wilde over welke bedrijven en personen daadwerkelijk op de concessie van Grassalco actief waren voordat definitief wordt vastgesteld wie verantwoordelijk is.
Dat eerdere bericht is terug te lezen bij Key News over de cyanidevervuiling en de Grassalco concessie. De huidige formulering van minister Abiamofo, dat de eerste rapporten wijzen op een mogelijke relatie met activiteiten vanuit Maripaston, maakt duidelijk dat het onderzoek naar de precieze bron en toedracht nog niet is afgerond.
Suriname wil eigen laboratoriumcapaciteit versterken
Een ander punt uit het overleg is de capaciteit van laboratoria in Suriname. De regering wil die versterken zodat monsters sneller in eigen land kunnen worden onderzocht en Suriname minder afhankelijk wordt van buitenlandse laboratoria. Bij milieuzaken kan snelheid belangrijk zijn omdat bepaalde stoffen in water na verloop van tijd kunnen afbreken, verdunnen of zich verder verspreiden.
De onderzoeksresultaten uit Suriname en Canada kunnen bepalend worden voor de verdere beoordeling van de vervuiling Saramaccarivier, eventuele aansprakelijkheid, herstelmaatregelen en strengere controles binnen de goudsector. Voor bewoners langs de rivier blijft vooral van belang wanneer er definitieve duidelijkheid komt over de veiligheid van water en vis.
De kernpunten over het overleg van 18 september, de mogelijke relatie met de Maripaston concessie, het onderzoek in Suriname en Canada en de verwachte resultaten binnen twee weken zijn bevestigd door het Kabinet van de President. ([Government of Suriname][1]) De eerdere NMA onderzoeken vermeldden aanvankelijk concentraties cyanide en kwik onder de normwaarden, naast verhoogde waarden van andere parameters. Latere regeringscommunicatie meldde cyanide en zware metalen in water en vis en wees op het gebied rond de Moeroekreek als onderzoekslijn. ([NMAsuriname][2])
