De spanningen tussen de Verenigde Staten en Cuba zijn opnieuw opgelopen nadat de Amerikaanse president Donald Trump zondag op zijn platform Truth Social verklaarde dat er geen olie of geld vanuit Venezuela meer naar Cuba zal gaan. Trump suggereerde daarbij dat het communistisch bestuurde eiland een “deal” met Washington zou moeten sluiten, zonder verdere details te geven.
Cuba’s president Miguel Díaz-Canel verwierp de uitspraken publiekelijk en stelde dat de Verenigde Staten geen moreel gezag hebben om het eiland voorwaarden op te leggen. Volgens Díaz-Canel is Cuba vrij, onafhankelijk en soeverein en laat het zich niet dicteren. Hij verwees in dezelfde boodschap naar de decennialange vijandigheid tussen beide landen en zei dat Cuba zich voorbereidt om het land te verdedigen tot het laatste druppel bloed.
Leveringen uit Venezuela stilgevallen na ingrijpen VS
Venezuela is traditioneel Cuba’s belangrijkste leverancier van ruwe olie en brandstoffen. Volgens scheepvaart- en trackinggegevens zijn er echter sinds begin januari geen ladingen meer uit Venezolaanse havens richting Cuba vertrokken. Dat valt samen met de recente Amerikaanse operatie waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro begin januari door Amerikaanse troepen zou zijn opgepakt, terwijl Washington een strikte olieblokkade rond het OPEC-land instelde.
Tegelijkertijd melden bronnen dat Caracas en Washington onderhandelen over een deal ter waarde van ongeveer 2 miljard dollar om tot 50 miljoen vaten Venezolaanse olie aan de Verenigde Staten te leveren. De opbrengsten zouden onder toezicht van de Amerikaanse schatkist worden beheerd, wat wordt gezien als een test voor de nieuwe verstandhouding tussen Trump en de Venezolaanse interim-president Delcy Rodríguez.
Cuba: recht om brandstof te importeren waar het kan
De Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken, Bruno Rodríguez, reageerde eveneens op X. Hij stelde dat Cuba het recht heeft brandstof te importeren van elke leverancier die bereid is te exporteren. Rodríguez ontkende daarnaast dat Cuba financiële of andere materiële compensatie ontvangt in ruil voor veiligheidsdiensten aan andere landen.
Cuba erkende dat bij de Amerikaanse inval in Venezuela 32 leden van de Cubaanse strijdkrachten en inlichtingendiensten om het leven kwamen. Volgens Havana hielden zij zich bezig met veiligheid en defensie, maar details over de samenwerking tussen Cuba en Venezuela werden niet gegeven.
Olie blijft levensader voor Cuba
Cuba draait in grote mate op geïmporteerde ruwe olie en brandstoffen om elektriciteitscentrales en voertuigen draaiende te houden. De leveringen uit Venezuela zijn de afgelopen jaren afgenomen doordat de raffinagecapaciteit in Cuba is teruggelopen en Venezuela zelf kampte met productie- en logistieke problemen. Toch bleef Venezuela vorig jaar de grootste leverancier: naar schatting ging het om circa 26.500 vaten per dag aan ruwe olie en brandstof. Dat zou ongeveer de helft van Cuba’s oliedeficit hebben afgedekt.
De mogelijke verdere afknijping van die stroom komt bovenop de al zware energiecrisis op het eiland. Cuba heeft moeite om het elektriciteitsnet stabiel te houden; een groot deel van de bevolking zit dagelijks uren zonder stroom en ook Havana wordt getroffen door langdurige, rollende black-outs. Tekorten aan voedsel, brandstof en medicijnen houden de onrust onder de bevolking hoog en hebben volgens internationale cijfers geleid tot een recordexodus, vooral richting de Verenigde Staten, in de afgelopen vijf jaar.
Mexico duikt op als alternatieve leverancier
In de afgelopen weken is Mexico volgens scheepvaartdata naar voren gekomen als een belangrijke, maar nog beperkte alternatieve leverancier van olie aan Cuba. De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum zei eerder dat Mexico de volumes niet heeft verhoogd, maar erkende dat Mexico door de recente politieke ontwikkelingen in Venezuela een belangrijke leverancier is geworden voor Cuba.
Stemmen op straat: weerstand én roep om verandering
Op straat in Havana lopen de gevoelens uiteen. Een 45-jarige groenteverkoper, Alberto Jiménez, zei dat Cuba zich niet laat intimideren door de uitlatingen van Trump en dat de bevolking op alles voorbereid is. Tegelijkertijd verwoordde de 58-jarige parkeerwacht Maria Elena Sabina de frustratie over het dagelijks leven zonder basisvoorzieningen. “Er is geen elektriciteit, geen gas, zelfs geen vloeibaar gas. Er is niets”, zei ze, terwijl zij aandrong op snelle veranderingen.
Amerikaanse inschatting: druk groeit, maar ‘val’ niet zeker
Volgens Reuters wijzen vertrouwelijke Amerikaanse inlichtingenbeoordelingen op een verslechterende economische situatie op Cuba, onder meer door black-outs, sancties en druk op sectoren als landbouw en toerisme. Die analyses zouden echter geen harde onderbouwing geven voor Trumps voorspelling dat Cuba klaar is om te vallen. Wel wordt gesteld dat het wegvallen van Venezolaanse olie het bestuur van Díaz-Canel verder kan bemoeilijken.
