De Energie Autoriteit Suriname waarschuwt dat de huidige stroomproblemen niet alleen met tijdelijke noodmaatregelen mogen worden aangepakt. Volgens de toezichthouder moet Suriname versneld werk maken van structurele regulering, investeringen en uitvoering van het Elektriciteits Sector Plan.
De huidige energiecrisis maakt volgens de Energie Autoriteit Suriname duidelijk dat het Elektriciteits Sector Plan niet langer vooral als beleidsdocument kan worden behandeld. De EAS stelt dat de problemen rond productiecapaciteit, reservevermogen, onderhoud en netinfrastructuur vragen om bindende normen, duidelijke verantwoordelijkheden en concrete uitvoering.
De toezichthouder reageert daarmee op de maatschappelijke discussie over de betrouwbaarheid van de stroomvoorziening en de kritiek dat burgers en bedrijven opnieuw worden gevraagd hun elektriciteitsverbruik te beperken. Volgens de EAS kan energiebesparing tijdens een acute crisis noodzakelijk zijn, maar mag die oproep niet de structurele oplossing worden voor tekorten in het systeem.
De waarschuwing komt op een moment waarop de N.V. EnergieBedrijven Suriname heeft aangegeven dat de elektriciteitsvraag sterker is gestegen dan verwacht. EBS meldde dat er geen reservevermogen beschikbaar is en dat in het EPAR-gebied, waaronder Paramaribo, Para, Wanica, Commewijne en Saramacca, beurtelings stroom kan worden uitgeschakeld. Key News berichtte eerder uitgebreid over deze waarschuwing van EBS.
Elektriciteits Sector Plan moet crisisbeleid vervangen
Volgens de EAS zijn de huidige problemen niet uitsluitend het gevolg van een tijdelijk hogere vraag. Een groeiende economie, verdere elektrificatie, hogere temperaturen en een grotere behoefte aan koeling maken een stijging van het stroomverbruik volgens de autoriteit in belangrijke mate voorspelbaar. Tegelijk kan tijdens de droge tijd de beschikbaarheid van waterkracht onder druk komen te staan.
Juist daarom moet vooraf worden bepaald hoeveel productiecapaciteit en reservevermogen nodig zijn, welke investeringen op tijd moeten worden uitgevoerd en welke partij voor welk onderdeel verantwoordelijk is. Een elektriciteitssysteem kan volgens de EAS niet duurzaam worden bestuurd door pas in te grijpen wanneer een tekort zich al voordoet.
Meer regels voor betrouwbaarheid en investeringen
Het Elektriciteits Sector Plan moet volgens de toezichthouder richting geven aan productie, transmissie, distributie, duurzame energie, energie efficiëntie en toekomstige investeringen. De EAS wil dat het plan wordt vertaald naar normen die afdwingbaar zijn en waarmee prestaties van betrokken instellingen beter kunnen worden gemeten.
Daarbij denkt de autoriteit aan regels voor leveringszekerheid, voldoende productie en reservevermogen, onderhoud, uitbreiding van het netwerk, crisisplanning en transparantie over kosten en tarieven. Ook moeten er duidelijke afspraken komen over de rol van de overheid, EBS, EAS en andere partijen die binnen de elektriciteitssector actief zijn.
Energiebesparing kan tijdelijk helpen, maar vervangt geen investeringen, planning en regulering.
EAS wil uitvoering van Elektriciteits Sector Plan afdwingbaar maken
De EAS benadrukt dat Suriname niet nog een plan nodig heeft dat alleen op papier blijft bestaan. Het Elektriciteit Sector Plan moet volgens de autoriteit worden gekoppeld aan concrete reguleringsnormen, planningsverplichtingen, rapportages en handhaving. Op de website van de Energie Autoriteit Suriname zijn de strategische, technische en regulatoire onderdelen van het plan gepubliceerd.
Het plan is bedoeld om zowel een langetermijnrichting als een uitvoeringskader voor de elektriciteitssector te bieden. Daarbij moet rekening worden gehouden met de verwachte groei van de vraag, noodzakelijke uitbreiding van productie en netcapaciteit, investeringsbehoeften en de integratie van hernieuwbare energie.
Toezichthouder wil eerder ingrijpen bij risico’s
Volgens de EAS betekent goed toezicht ook dat risico’s eerder zichtbaar moeten worden gemaakt. De toezichthouder wil voorkomen dat essentiële beslissingen telkens vanuit een acute noodsituatie worden genomen. Daarvoor zijn actuele gegevens, meetbare prestaties en duidelijke verantwoordelijkheden nodig.
De autoriteit erkent tegelijkertijd dat toezicht geen vervanging is voor regeringsbeleid, bedrijfsvoering of investeringsbesluiten van energiebedrijven. De taak van de toezichthouder is volgens de EAS vooral ervoor te zorgen dat regels helder zijn, prestaties controleerbaar worden en structurele tekortkomingen niet jarenlang blijven voortbestaan.
Burger mag niet opdraaien voor structurele tekorten
In haar verklaring probeert de EAS ook afstand te nemen van een discussie waarin burgers, EBS, de regering en de toezichthouder tegenover elkaar komen te staan. Burgers en bedrijven hebben volgens de autoriteit recht op een betrouwbare en betaalbare stroomvoorziening, terwijl van alle betrokken partijen verantwoordelijkheid mag worden verwacht.
De vraag naar elektriciteit door huishoudens en bedrijven blijft een belangrijk onderdeel van het systeem, maar lager verbruik kan volgens de EAS geen vervanging zijn voor voldoende productiecapaciteit en tijdige investeringen. Oproepen om airco’s, wasmachines of andere apparaten tijdelijk minder te gebruiken kunnen de druk verlichten, maar lossen een gebrek aan reservevermogen niet structureel op.
Droge tijd moet onderdeel worden van energieplanning
De EAS vindt dat Suriname moet overstappen van incidentmanagement naar structureel energiemanagement. Het land mag volgens de toezichthouder niet ieder jaar opnieuw worden verrast door de gevolgen van de droge tijd, stijgende temperaturen of groeiend elektriciteitsgebruik. Zulke ontwikkelingen moeten vooraf worden meegenomen in nationale planning en capaciteitsramingen.
Ook vicepresident Gregory Rusland wees deze week op de noodzaak om jaren vooruit te kijken bij de elektriciteitsvoorziening. Key News meldde eerder dat Rusland opnieuw met EBS wil spreken over capaciteit, investeringen en de energiecrisis. Daarbij werd ook verwezen naar eerdere waarschuwingen dat tientallen miljoenen Amerikaanse dollars nodig kunnen zijn om tijdelijke capaciteitsproblemen te overbruggen.
Betrouwbare stroom als basis voor economische groei
Volgens de EAS moet verdere uitvoering van het Elektriciteits Sector Plan leiden tot een sector waarin planning voorafgaat aan crisis en verantwoordelijkheden niet kunnen worden doorgeschoven. De autoriteit noemt betrouwbare elektriciteit een essentiële voorwaarde voor economische groei, publieke dienstverlening, investeringen en de kwaliteit van leven.
De huidige energiecrisis moet volgens de toezichthouder daarom niet alleen worden opgelost, maar ook worden gebruikt om herhaling te voorkomen. De komende periode zal moeten blijken in hoeverre regering, EBS en EAS erin slagen het Elektriciteits Sector Plan daadwerkelijk te vertalen naar investeringen, normen en controle die voor de samenleving merkbaar resultaat opleveren.
