Goudzoekers opnieuw verwijderd uit Brownsberg na controle bij Irenevallen

De aanpak van illegale goudwinning in Brownsberg krijgt opnieuw nadrukkelijke aandacht van de overheid. Een delegatie van de Commissie Ordening Kleinschalige Goudsector, OKGS, bezocht dinsdag 11 augustus 2026 het Brownsberg Natuurpark om locaties te inspecteren waar illegale goudwinningsactiviteiten plaatsvinden. De commissie richtte zich onder meer op de omgeving van de Irenevallen. Het park wordt beheerd door de Stichting Natuurbehoud Suriname, STINASU.

Tijdens de controle werd apparatuur aangetroffen die voor goudwinning werd gebruikt. OKGS heeft deze apparatuur in bewaring genomen. De aanwezige illegale goudzoekers kregen vervolgens de opdracht het gebied te verlaten. Volgens de officiële bekendmaking van de Surinaamse overheid is tijdens het bezoek ook gesproken over de vastgestelde grenslijn met STINASU. Die grens moet duidelijkheid bieden over de gebieden waar goudwinning niet is toegestaan.

Het optreden staat niet op zichzelf. De druk op Brownsberg door illegale goudwinning is al langer onderwerp van zorg. In december 2025 berichtte Key News over afspraken voor gezamenlijke handhaving in Brownsberg. Daarbij werd aangekondigd dat informatie beter zou worden gedeeld en dat gezamenlijke acties moesten bijdragen aan een structurelere bescherming van het natuurpark.

Illegale goudwinning Brownsberg al tientallen jaren probleem

Historische documenten laten zien dat goudwinning in Brownsberg geen recent verschijnsel is. Een WWF-analyse over de kleinschalige goudsector uit 2005 verwijst naar een beheersplan uit 1991 waarin al werd vermeld dat van tijd tot tijd een goudzoeker in het park actief was. Dat betekent niet dat er toen al sprake was van de omvangrijkere situatie die later ontstond, maar wel dat goudwinning binnen het gebied ruim drie decennia geleden al werd gesignaleerd.

Dezelfde WWF-analyse beschrijft de periode van 1997 tot 1999 als een duidelijke escalatie. In die jaren drongen goudzoekers met zwaar materieel het Brownsberg Natuurpark binnen. Daarbij werd bovengrond verwijderd, werden kreken verlegd en ontstond aantasting door slib en mijnbouwafval. In 1999 en 2000 traden parkbeheer en autoriteiten op, waarna niet-lokale goudzoekers en hun zware machines vertrokken. Volgens het rapport bleven sommige lokale goudzoekers echter actief, onder meer rond de Witikreek.

Nieuwe cijfers tonen omvang van schade

Illegale goudwinning is in Brownsberg al meer dan drie decennia gedocumenteerd.

Dat het probleem daarna niet verdween, blijkt uit recente satellietanalyses. Het Monitoring of the Andes Amazon Program, MAAP, becijferde in februari 2026 dat tussen 2001 en 2024 ongeveer 1.274 hectare binnen het Brownsberg Natuurpark door goudwinning is ontbost. Dat komt volgens MAAP overeen met ongeveer 8,8 procent van de totale oppervlakte die in de analyse voor het park wordt gehanteerd.

Van die ontbossing ontstond volgens het onderzoek 315 hectare tussen 2021 en 2024. Voor 2025 signaleerde Amazon Mining Watch nog eens 56 hectare nieuwe ontbossing die aan mijnbouw werd gekoppeld. MAAP noemt Brownsberg het beschermde gebied in Suriname dat het zwaarst door mijnbouw is getroffen. Daarmee plaatst de actie van OKGS zich in een veel langere reeks pogingen om de goudwinning binnen het park terug te dringen.

Registratie moet meer grip geven op goudsector

Naast handhaving zet de commissie in op registratie van personen die werkzaam zijn in of verbonden zijn aan de kleinschalige goudsector. OKGS startte in de tweede week van juli 2026 met een proefregistratie die zes maanden duurt. Registraties worden in verschillende gebieden uitgevoerd. Personen die zich willen aanmelden, kunnen terecht bij het OKGS-kantoor aan de Mr. Jagernath Lachmonstraat 181 in Paramaribo.

De registratie moet de overheid meer inzicht geven in mensen en activiteiten binnen de goudsector. De opdracht van OKGS gaat verder dan alleen het verwijderen van illegale goudzoekers. De commissie richt zich ook op milieuproblemen, het terugdringen van illegaliteit en criminaliteit en het reguleren van de financiële kant van de goudsector. De Staat wil daarbij meer inkomsten uit de sector innen, van de productie tot aan de export.

Samenwerking moet terugkeer goudzoekers voorkomen

Bij de werkzaamheden van OKGS zijn meerdere instanties betrokken. De commissie werkt samen met de ministeries van Justitie en Veiligheid, Defensie en Natuurlijke Hulpbronnen. Ook STINASU, traditionele gezagdragers en districtscommissarissen worden betrokken wanneer dat voor een bepaald gebied nodig is. Volgens de overheid moet die samenwerking bijdragen aan betere controle en ordening.

De geschiedenis van Brownsberg laat tegelijk zien dat een eenmalige verwijdering van goudzoekers het probleem niet automatisch beëindigt. Eerdere interventies werden gevolgd door nieuwe mijnbouwactiviteiten. Regelmatige controles en toezicht op toegangswegen, materieel en nieuwe ontbossing zijn daarom van belang wanneer de overheid wil voorkomen dat goudzoekers na acties terugkeren.

Nieuwe controle in Brownsberg aangekondigd

OKGS heeft aangekondigd dat het Brownsberggebied binnen afzienbare tijd opnieuw wordt aangedaan. Een concrete datum voor de vervolgcontrole is niet bekendgemaakt. De komende acties zullen moeten uitwijzen of de goudzoekers die bij de Irenevallen zijn weggestuurd uit het gebied blijven en of elders in het natuurpark nieuwe activiteiten worden aangetroffen.

De huidige actie krijgt door de historische gegevens extra betekenis. Illegale goudwinning is in Brownsberg al sinds ten minste het begin van de jaren negentig gedocumenteerd, terwijl de zware mijnbouw vanaf de tweede helft van dat decennium duidelijk escaleerde. De vraag blijft daarmee of de combinatie van registratie, grensbewaking en gezamenlijke handhaving nu voldoende zal zijn om illegale goudwinning in Brownsberg structureel terug te dringen.