De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) waarschuwt dat de behandeling van het grensprotocol tussen Suriname en Frankrijk niet mag verzanden in partijpolitieke tegenstellingen. Volgens de organisatie moeten rechtszekerheid, nationale belangen en de bescherming van gemeenschappen langs de grensrivier centraal staan.
De VSB roept de regering en het parlement op tot zorgvuldigheid bij de verdere behandeling van het grensprotocol Suriname-Frankrijk. De werkgeversorganisatie stelt dat de kwestie veel verder gaat dan politieke meningsverschillen binnen de coalitie. Het protocol raakt volgens de VSB aan de territoriale rechtszekerheid van Suriname, de veiligheid in het oosten van het land en de positie van inheemse en tribale gemeenschappen langs de Marowijne en Lawarivier.
De VSB erkent dat een duidelijk vastgelegde en internationaal erkende grens belangrijk is voor goed bestuur, veiligheid, handel en investeringen. Tegelijk waarschuwt de organisatie dat goedkeuring van het protocol geen blanco cheque mag betekenen. Zorgen over de gevolgen voor bewoners van het grensgebied moeten volgens de VSB vooraf worden beantwoord en waar nodig juridisch worden vastgelegd.
Het protocol bouwt voort op het Verdrag van Parijs uit 1915 en regelt de grens over delen van de Marowijne en Lawarivier. De ontwerpwet voor goedkeuring van het protocol is al geruime tijd in behandeling bij De Nationale Assemblée (DNA). De grens wordt onder meer digitaal vastgelegd met coördinaten, waardoor meer duidelijkheid moet ontstaan over eilanden, rivierdelen en bevoegdheden van beide staten.
Grensprotocol Suriname Frankrijk moet rechtszekerheid vergroten
Volgens de VSB kan een duidelijke grensregeling incidenten en onduidelijkheid over het optreden van politie, douane, leger en andere diensten verminderen. Ook is een regeling opgenomen voor geschillen. Wanneer Suriname en Frankrijk een conflict niet via diplomatiek overleg kunnen oplossen, kan volgens de afspraken gebruik worden gemaakt van internationale arbitrage.
De organisatie benadrukt daarnaast dat het protocol geen afbreuk mag doen aan de nog onopgeloste grenskwestie in het zuidoosten. Het gaat om het gebied richting Brazilië, waar Suriname en Frankrijk nog geen definitieve overeenstemming hebben bereikt. De VSB vindt dat Suriname bij ratificatie duidelijk moet bewaken dat zijn positie in dat dossier niet wordt verzwakt.
Economische kansen vragen om concrete afspraken
Aan het protocol is ook een gezamenlijke verklaring gekoppeld over het beheer van de grensrivieren en de ontwikkeling van het gebied. Daarin wordt samenwerking op het gebied van veiligheid, navigatie, milieu, gezondheidszorg, onderwijs, handel en economische ontwikkeling genoemd. Ook de aanpak van illegale goudwinning, smokkel, mensenhandel en drugscriminaliteit speelt een belangrijke rol.
Voor ondernemers kunnen betere grenscontrole, veilige vaarwegen en voorspelbare regels voordelen opleveren. Volgens de VSB kan dit de legale handel stimuleren en investeringen in onder meer toerisme, landbouw, transport, bosbouw en houtverwerking aantrekkelijker maken. De organisatie waarschuwt echter dat deze voordelen niet automatisch ontstaan zodra het protocol wordt goedgekeurd.
Ratificatie mag volgens de VSB geen blanco cheque worden voor de uitvoering in het grensgebied.
VSB vraagt harde garanties voor lokale gemeenschappen
De gezamenlijke verklaring bevat volgens de werkgeversorganisatie vooral intenties die later verder moeten worden uitgewerkt. Daarvoor zijn aanvullende afspraken, budget, toezicht en sterke overheidsinstellingen nodig. Ook moet de lokale bevolking aantoonbaar worden betrokken bij besluiten die direct invloed hebben op wonen, reizen, werken en ondernemen langs de rivier.
Juist de positie van inheemse en tribale gemeenschappen verdient volgens de VSB bijzondere aandacht. De Marowijne en Lawa zijn voor deze groepen niet alleen grensrivieren, maar ook leefgebied, vervoersroute, economische bron en onderdeel van hun culturele identiteit. Traditionele gezagsdragers hebben eerder eveneens aangedrongen op structurele inspraak. Key News berichtte daar eerder over in dit artikel over het grensakkoord en de positie van de gemeenschappen.
Vrij verkeer en traditionele rechten moeten duidelijk zijn
De VSB wil dat de regering concreet aangeeft welke traditionele gebruiksrechten en toegangsrechten worden gegarandeerd en hoe vrij verkeer van bewoners aan beide oevers in de praktijk wordt geregeld. Ook moet duidelijk zijn welke rol traditionele gezagsdragers krijgen bij het beheer van de rivier en hoe gemeenschappen worden betrokken bij besluiten over mijnbouw, infrastructuur, natuurbeheer en economische projecten.
Daarnaast vraagt de organisatie aandacht voor klachtenprocedures en rechtsbescherming. Strengere grenshandhaving mag er volgens de VSB niet toe leiden dat traditionele leefwijzen of bestaansactiviteiten zonder duidelijke overgangsregels worden gecriminaliseerd. Consultatie moet daarom meer zijn dan een formele stap. Bezwaren van gemeenschappen moeten zichtbaar worden meegenomen in beleid en uitvoering.
Politieke partijen moeten stemgedrag uitleggen
De VSB plaatst het debat ook nadrukkelijk in de politieke context. Politici die van standpunt veranderen over het grensprotocol moeten volgens de organisatie uitleggen welke nieuwe informatie, juridische analyse of consultaties daartoe hebben geleid. Het grensvraagstuk is volgens de werkgeversorganisatie te belangrijk om als drukmiddel binnen politieke verhoudingen te worden gebruikt.
Ook van de overige fracties in DNA verwacht de VSB volledige openheid. De samenleving moet kunnen zien welke partijen voor of tegen stemmen, hoe individuele parlementariërs hun keuze motiveren en welke garanties zij vooraf van de regering hebben geëist. Volgens de organisatie hoort bij een besluit over de landsgrens een openbare en controleerbare politieke verantwoording.
VSB volgt behandeling in DNA kritisch
De VSB noemt de komende besluitvorming een moment waarop nationale belangen, internationale betrouwbaarheid en rechten van lokale gemeenschappen met elkaar moeten worden verbonden. De organisatie zegt daarom niet alleen te zullen kijken naar de uiteindelijke uitslag, maar ook naar de argumenten achter het stemgedrag en de concrete waarborgen die vóór goedkeuring worden vastgelegd.
Het traditionele gezag heeft de voortzetting van de behandeling eerder ondersteund, maar tegelijk gevraagd om inzage in de definitieve documenten en garanties voor traditionele rechten. Daarmee blijft de centrale vraag niet alleen waar de grens juridisch wordt getrokken, maar ook hoe Suriname ervoor zorgt dat de bewoners van het grensgebied in de praktijk rechtszekerheid, bewegingsvrijheid en bescherming behouden.
