Ongeveer de helft van de historische begraafplaats Nieuwe Oranjetuin is door de brand van woensdag 2 september beschadigd. Volgens erfgoedspecialist Stephen Fokké zijn grafstenen zwartgeblakerd, marmeren monumenten gebarsten en houten grafpalen verkoold.
De brand ontstond volgens Fokké tijdens een poging om nesten van Braziliaanse bijen met vuur te bestrijden. De vlammen verspreidden zich vervolgens snel over het kurkdroge terrein in de richting van de Swalmbergstraat.
Het Korps Brandweer Suriname (KBS) werd ingeschakeld om het vuur te bestrijden. Volgens Fokké werd de brand echter niet volledig geblust en mocht een deel ervan uitrazen. Hij spreekt van ernstige en deels onherstelbare schade aan het historische erfgoed.
Grafmonumenten zwaar beschadigd
Op verschillende zeldzame leistenen zerken zijn de teksten volgens de erfgoedspecialist nauwelijks of niet meer leesbaar. Ook zouden marmeren grafmonumenten door de hitte zijn gebarsten of afgebroken. Grafpalen van Bruinhart raakten verkoold.
Fokké betreurt de schade, omdat de bijzondere grafmonumenten volgens hem een belangrijke historische waarde hebben en de Nieuwe Oranjetuin aantrekkelijk hadden kunnen maken voor erfgoedtoerisme.
“De gedetineerden waren goed bezig. De graven werden weer zichtbaar en tijdens mijn bezoekjes werd ik opnieuw getroffen door de schoonheid, betekenis en historie achter de grafmonumenten”, zegt hij.
Schoonmaak door gedetineerden
Sinds half augustus waren gedetineerden bezig met het schoonmaken van de overwoekerde begraafplaats. Het terrein, dat grenst aan de Dr. J.F. Nassylaan, de Swalmbergstraat en de Henck Arronstraat, was na jarenlange verwaarlozing grotendeels veranderd in een ontoegankelijk bosgebied.
De gedetineerden verwijderden onder meer onkruid, struiken, afval en hoge bomen. Op sommige plaatsen groeiden bomen uit de graven. De werkzaamheden werden uitgevoerd onder begeleiding van het directoraat Openbaar Groen van het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening.
Volgens Fokké was het directoraat Cultuur niet bij de werkzaamheden betrokken. Om beschadiging van de grafmonumenten te voorkomen, gaf hij naar eigen zeggen uit persoonlijke betrokkenheid aanwijzingen aan de penitentiaire ambtenaren en medewerkers van Openbaar Groen.
Oproep tot extra voorzichtigheid
Het vuur verspreidde zich niet naar Theater Thalia en de houten beheerderswoning op het terrein. Op het oostelijke gedeelte van de begraafplaats zijn veel graven nog overwoekerd door gras en struikgewas.
Fokké waarschuwt dat bij het schoonmaken van dit deel extra voorzichtigheid nodig is. Als opnieuw bijennesten moeten worden bestreden, moet volgens hem een brandweerwagen paraat staan om snel te kunnen ingrijpen.
Het is vooralsnog onduidelijk wat er verder met de Nieuwe Oranjetuin zal gebeuren. Volgens Fokké heeft niemand van de regering of de presidentiële commissie zich na de brand ter plaatse georiënteerd. Het KBS en de betrokken overheidsinstanties hebben nog niet publiekelijk gereageerd op zijn kritiek.
