Ingezonden: De gedaantewisseling van onze westerbuur: lessen voor Suriname

Het eerste wat opvalt in Georgetown en omgeving is het fysieke straatbeeld. Waar voorheen verouderde panden het gezicht bepaalden, verrijzen nu in rap tempo moderne kantoorgebouwen, nieuwe ziekenhuizen en eigentijdse bedrijfspanden. Ook op het gebied van infrastructuur staat de tijd niet stil: wegen worden niet alleen op grote schaal gerenoveerd, maar er worden complete nieuwe snelwegen aangelegd om de economische groei te faciliteren.

Toch draait de ontwikkeling niet alleen om beton en asfalt. Er is een opvallende focus op het sociale welzijn van de samenleving. De overheid investeert zichtbaar in voorzieningen voor kinderen, jongeren en ouderen. Zelfs de leefomgeving krijgt directe aandacht: de First Lady van Guyana maakt zich persoonlijk sterk voor de verfraaiing van het stadsbeeld waarmee de leefbaarheid gelijke tred moet houden met de economische expansie.

Bescherming van de eigen markt: De Local Content Act

Het kloppend hart van de snelle economische groei is de oliesector, maar de Guyanese overheid stelt alles in het werk om te voorkomen dat de winsten uitsluitend bij buitenlandse multinationals terechtkomen. Om de eigen bevolking en lokale bedrijven mee te laten profiteren, organiseert het land een grootschalige Local Content Conference.

Sinds de invoering van de Local Content Act in 2021 zijn er al meer dan 1.600 Local Content Certificates uitgereikt aan Guyanese ondernemingen. Buitenlandse investeerders die in de regio actief willen zijn, worden gestimuleerd – en vaak verplicht – om samenwerkingsverbanden aan te gaan met lokale partners. Daarbij geldt een strikte norm voor joint ventures: de buitenlandse partner mag maximaal 49% van de aandelen bezitten, terwijl de meerderheid (51%) in handen van de lokale partner moet blijven. Zo blijft het economisch eigenaarschap waar het hoort.

Oliegeld voor de toekomst: Het National Resource Fund

Om de opbrengsten uit de grondstoffen op een verantwoorde manier te beheren, heeft Guyana het National Resource Fund (NRF) in het leven geroepen. Dit staatsfonds wordt beheerd door de Centrale Bank van Guyana, onder direct toezicht van een onafhankelijk bestuur.

De spelregels rondom dit fonds zijn streng opgesteld om corruptie en verspilling tegen te gaan. Geld uit de olie-inkomsten mag uitsluitend worden opgenomen na uitdrukkelijke goedkeuring van het parlement. Bovendien is wettelijk vastgelegd dat deze middelen alleen mogen worden besteed aan nationale prioriteiten, zoals het moderniseren van het onderwijs, de verdere uitbouw van de infrastructuur en het versterken van sociale voorzieningen.

Explosie van de kosten van levensonderhoud

Deze stormachtige ontwikkeling brengt echter ook een schaduwzijde met zich mee: het dagelijks leven is schrikbarend duur geworden. Tijdens het bezoek werd duidelijk dat de kosten van levensonderhoud voor de gemiddelde burger fors zijn gestegen. Transport- en verblijfskosten rijzen de pan uit, en ook in de horeca is de prijsgekte voelbaar. Waar een bezoeker voorheen voor zo’n 10 US$ aanschoof bij een all-you-can-eat buffet, moet daar nu meer dan het drievoudige voor worden neergeteld. De economische hausse zorgt op papier voor indrukwekkende cijfers, maar in de portemonnee van de gewone Guyanees is het leven er vooralsnog niet beter op geworden. De armen worden armer.

De schaduwzijde van de razendsnelle groei

Naast de hoge prijzen groeit er op de achtergrond nog een serieuze zorg: gaan de ontwikkelingen niet té snel?

De Guyanese arbeidsmarkt staat onder enorme druk. De private sector trekt zo hard aan talent dat bedrijven en met name overheidsdiensten op grote schaal werknemers zien vertrekken. De stap naar beter betaalde banen in de opkomende sectoren is snel gemaakt, met een merkbaar tekort aan menskracht in cruciale publieke sectoren tot gevolg.

Eerste lessen voor Suriname

1. Local Content – Voer een wettelijke regeling in met minimaal 51% lokaal eigendom bij joint ventures, zodat buitenlandse investeerders lokale partners verplicht meenemen en winsten niet volledig afvloeien.
2. Fonds – Richt een nationaal welvaartsfonds op met onafhankelijk toezicht en spaar!
3. Sociale investeringen – Combineer fysieke bouw met zorg voor kinderen, ouderen en leefomgeving, zodat de brede bevolking de groei voelt.
4. Prijsstijgingen beheersen – Wees alert op hyperinflatie; de kosten van levensonderhoud kunnen exploderen. Tref gerichte maatregelen om koopkracht van kwetsbare groepen te beschermen.
5. Voorkom leegloop overheid – De private sector trekt publiek talent weg. Zorg voor concurrerende beloning voor goed opgeleide personen om cruciale overheidsdiensten overeind te houden.
6. Groeitempo beheersen – Streef naar gefaseerde ontwikkeling om oververhitting van de arbeidsmarkt en publieke diensten te voorkomen; investeer tijdig in scholing en capaciteitsopbouw.

In het volgende artikel van deze serie gaan we dieper in op de onderwijsrevolutie in Guyana en hoe het land de beroepsbevolking versneld klaarstoomt voor deze nieuwe realiteit.

Ingezonden artikel van prof. dr. Franklin Jabini