NMA wil goudwinning tijdelijk stilleggen na vervuiling Saramaccarivier

Het toezicht op de goudsector krijgt na de verontreiniging van de Saramaccarivier een veel grotere urgentie. De onderzoeksresultaten die donderdag 27 augustus 2026 op het presidentieel paleis zijn toegelicht, hebben volgens de regering en de Nationale Milieu Autoriteit duidelijk gemaakt dat strengere controle nodig is om nieuwe milieuvervuiling te voorkomen. Daarbij gaat het niet alleen om handhaving bij individuele bedrijven, maar ook om structurele bescherming van bewoners die voor hun voedsel, water en inkomen afhankelijk zijn van rivieren en kreken in het binnenland.

Directeur Vanuessa Gefferie van de NMA zei dat in water en vissen uit de Saramaccarivier chemische stoffen zijn aangetroffen. In levende vissen zijn ook zware metalen en cyanide vastgesteld. Om die reden blijft het bestaande voorzorgsadvies van kracht. Bewoners wordt geadviseerd voorlopig geen vis uit het getroffen gebied te consumeren en het rivierwater niet te gebruiken. De maatregel blijft volgens de autoriteiten noodzakelijk zolang vervolgonderzoek geen voldoende zekerheid geeft over de veiligheid.

De NMA adviseert daarnaast om het getroffen gebied duidelijk af te bakenen. Volgens Gefferie is een deel van de bovenloop vooralsnog relatief ongestoord, omdat daar geen activiteiten plaatsvinden die direct invloed hebben op het water. Tegelijkertijd kan verontreiniging zich door de stroming verplaatsen, waardoor activiteiten op andere plekken alsnog gevolgen kunnen hebben voor gebieden verder stroomafwaarts.

Toezicht op de goudsector moet in risicogebieden worden verscherpt

Vooral de vele goudwinningsactiviteiten in het gebied van Villa Brazil, Gunsi en Maripaston baren de milieuautoriteit zorgen. De NMA heeft daarom geadviseerd om mijnbouwactiviteiten in deze gebieden voorlopig stil te leggen. Gefferie erkent dat dit in de praktijk een grote uitdaging is, maar stelt dat optreden noodzakelijk is wanneer de veiligheid van mens en milieu niet kan worden gegarandeerd.

Volgens de NMA moet scherper onderscheid worden gemaakt tussen mijnbouwactiviteiten die volgens de voorschriften plaatsvinden en operaties waar regels worden overtreden. Vergunde activiteiten moeten nauwlettend worden gevolgd, terwijl bij overtredingen sneller en strenger moet worden ingegrepen. Het toezicht op de goudsector moet daardoor niet alleen reactief zijn na een incident, maar een voortdurend onderdeel worden van het milieubeleid.

Milieueffectenanalyse moet grotere rol krijgen

De NMA wil samen met het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen de bestaande voorschriften voor goudwinning evalueren en waar nodig aanscherpen. Een belangrijk instrument daarbij is de milieueffectenanalyse. Vooraf moet duidelijk zijn welke gevolgen een mijnbouwactiviteit kan hebben voor water, bodem, natuur en omliggende gemeenschappen. Ook moet worden vastgelegd welke maatregelen nodig zijn om mogelijke schade te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken.

De milieuautoriteit heeft eerder richtlijnen opgesteld voor het gebruik van zogenoemde Gold Dressing Agents in de goudsector, juist omdat het gebruik, de opslag en de verwijdering van dergelijke chemische middelen risico’s kunnen opleveren. Meer informatie hierover is te vinden bij de Nationale Milieu Autoriteit. Volgens de NMA vraagt effectief toezicht op de goudsector daarom om controle op het volledige proces, van de start van een operatie tot het beheer van afvalstoffen.

Voortdurende controle van water en bodem nodig

Zonder structurele controle blijft het risico op nieuwe vervuiling bestaan.

Naast vergunningen en bedrijfscontroles pleit de NMA voor voortdurende monitoring van de bodem- en waterkwaliteit. De organisatie kan die taak volgens Gefferie niet alleen uitvoeren. Er is samenwerking nodig tussen ministeries, veiligheidsdiensten, laboratoria, lokale gemeenschappen en andere betrokken instanties. Alleen met regelmatige metingen kan sneller worden vastgesteld wanneer waarden veranderen of wanneer zich nieuwe risico’s ontwikkelen.

De NMA werkt nog aan een verdere analyse van de resultaten van de vismonsters. Een belangrijk onderdeel daarvan is de communicatie richting bewoners. De technische onderzoeksresultaten moeten volgens de milieuautoriteit worden vertaald naar informatie die voor gemeenschappen begrijpelijk en bruikbaar is. Bewoners moeten weten welke risico’s er zijn, welke handelingen zij voorlopig moeten vermijden en onder welke voorwaarden bestaande waarschuwingen later kunnen worden aangepast.

Waarschuwing voor zwangere vrouwen en jonge kinderen blijft gelden

President Jennifer Simons benadrukte dat vooral zwangere vrouwen en jonge kinderen voorlopig geen vis uit de rivier moeten consumeren. Voor deze groepen blijft extra voorzichtigheid noodzakelijk zolang nog niet volledig duidelijk is wat langdurige blootstelling aan aangetroffen stoffen kan betekenen. De regering wil de gemeenschappen verder informeren over de onderzoeksresultaten en de maatregelen die nodig zijn om de gevolgen voor hun leefomgeving te beperken.

De regering kijkt daarnaast ook naar de situatie rond de Marowijnerivier. Omdat het om een grensrivier gaat, kan mogelijke vervuiling gevolgen hebben voor gemeenschappen aan beide zijden. Simons vindt het daarom belangrijk dat er duidelijke afspraken komen over bescherming, monitoring en verantwoordelijkheid. Daarmee wordt het toezicht op de goudsector ook een vraagstuk dat verder reikt dan één rivier of één getroffen gebied.

Saramaccarivier legt breder probleem in goudsector bloot

De huidige situatie sluit aan op eerdere zorgen over de manier waarop goudwinning in het binnenland wordt gecontroleerd. Key News berichtte eerder over de onderzoeksresultaten waarbij cyanide in levende vissen werd aangetroffen en Grassalco aansprakelijk werd gesteld. De regering kondigde daarbij al strengere controles aan in goudwinningsgebieden en gaf aan dat bedrijven die niet aan de voorwaarden voldoen, tijdelijk kunnen worden stilgelegd.

De kern van de aangekondigde aanpak is dat toezicht op de goudsector structureler moet worden georganiseerd. Dat betekent strengere voorschriften, betere laboratoriumcapaciteit, regelmatige controle van water en bodem en duidelijke handhaving wanneer bedrijven regels overtreden. Tegelijkertijd zal de regering rekening moeten houden met de economische betekenis van goudwinning en met mensen die direct of indirect van de sector afhankelijk zijn.

Bescherming van gemeenschappen centraal bij verdere aanpak

Voor de bewoners langs de Saramaccarivier blijft voorlopig vooral duidelijkheid over de veiligheid van vis en rivierwater van belang. De maatregelen rond goudwinning zullen uiteindelijk moeten aantonen of de overheid in staat is risico’s eerder te signaleren en vervuiling te voorkomen. De verdere uitwerking van het toezicht op de goudsector zal daarom nauwlettend worden gevolgd, vooral door gemeenschappen die de gevolgen van milieuverontreiniging rechtstreeks ondervinden.