Alberto Fujimori, de voormalige president van Peru, is woensdag op 86-jarige leeftijd overleden. Fujimori, die zijn land in de jaren negentig door een periode van ingrijpende economische hervormingen en politieke turbulentie leidde, werd later veroordeeld voor ernstige mensenrechtenschendingen. Hij bleef tot aan zijn dood een controversieel figuur in de Peruaanse geschiedenis.
Fujimori, zoon van Japanse immigranten, had een bescheiden achtergrond als kanselier van een agrarische universiteit toen hij in 1990, tegen alle verwachtingen in, de presidentsverkiezingen won. Met zijn pragmatische en doelgerichte aanpak wist hij binnen korte tijd aanzienlijke veranderingen door te voeren in Peru. Fujimori’s economisch beleid stond bekend om zijn doortastendheid, waarmee hij de hyperinflatie van het land, die miljoenen Peruanen in armoede had gedreven, effectief de kop indrukte. Hij privatiseerde tientallen staatsbedrijven en verlaagde handelstarieven, wat Peru tijdelijk een van de meest stabiele economieën van Latijns-Amerika maakte.
Een van Fujimori’s grootste overwinningen was de gevangenneming van Abimael Guzman, de gevreesde leider van de maoïstische rebellengroep Lichtend Pad. Deze groep voerde in de jaren 80 een bloedige strijd tegen de Peruaanse overheid en Guzman’s arrestatie in 1992 was een cruciale klap voor de beweging. Fujimori’s harde aanpak van het terrorisme maakte hem populair onder velen, maar het leidde ook tot groeiende zorgen over zijn autoritaire methoden.
Ondanks zijn vroege successen werd Fujimori steeds meer gezien als een autocraat. In 1992 gebruikte hij militaire tanks om het Congres te sluiten, in een daad die internationaal werd veroordeeld als een machtsgreep. Hij herschreef de grondwet om meer controle te krijgen en zijn economische hervormingen en strenge antiterrorismewetten door te voeren. Dit leidde tot toenemende onrust in het land, waarbij velen hem beschuldigden van het uithollen van de democratie.
Zijn regering werd verder ondermijnd door een reeks corruptieschandalen. Na zijn controversiële herverkiezing in 2000, waarbij hij de grondwet had aangepast om zich voor een derde termijn kandidaat te stellen, dook er een video op waarin Vladimiro Montesinos, zijn belangrijkste adviseur en chef van de inlichtingendiensten, politici omkocht. Dit leidde tot Fujimori’s val en vlucht naar Japan, waar hij in ballingschap ging.
Fujimori nam ontslag als president vanuit Tokio via fax en probeerde later vergeefs een zetel in de Japanse Senaat te bemachtigen. Zijn pogingen om terug te keren naar de politiek werden echter gedwarsboomd toen hij in 2005 onverwacht besloot terug te keren naar Latijns-Amerika. Tijdens een tussenstop in Chili werd hij gearresteerd en in 2007 uitgeleverd aan Peru. Twee jaar later, in 2009, werd hij veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf wegens mensenrechtenschendingen, waaronder het bevel geven tot doodseskaders die betrokken waren bij de strijd tegen het Lichtend Pad.
Alberto Fujimori blijft een omstreden figuur in Peru. Zijn aanhangers herinneren hem als de man die Peru uit de economische crisis haalde en de maoïstische opstand neersloeg. Voor anderen blijft hij echter de leider die de democratie ondermijnde en zich schuldig maakte aan zware mensenrechtenschendingen. Zijn dood markeert het einde van een tijdperk, maar zijn nalatenschap zal nog jaren het politieke debat in Peru blijven beïnvloeden.
