De verwachte inkomsten uit de olie- en gassector mogen er niet toe leiden dat mensenrechten, democratie en de rechtsstaat naar de achtergrond verdwijnen. Daarvoor waarschuwt Projekta-directeur Sharda Ganga. Volgens haar bestaat het risico dat bestaande ongelijkheid, maatschappelijke uitsluiting en machtsconcentratie verder toenemen als economische groei voorrang krijgt boven de bescherming van fundamentele rechten.
Ganga uitte deze waarschuwing tijdens de presentatie van de Concept-Mensenrechtenagenda voor Suriname op 10 november 2026. Het document is opgesteld op initiatief van Stichting Projekta en het Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur (BINI), met bijdragen van bijna dertig maatschappelijke organisaties, deskundigen en betrokken burgers.
Volgens Ganga worden toekomstplannen voor Suriname steeds vaker gebaseerd op de verwachte olie- en gasinkomsten. Daarbij dreigt volgens haar de gedachte te ontstaan dat vraagstukken rond mensenrechten, democratie en de rechtsstaat pas kunnen worden aangepakt wanneer de economie voldoende is gegroeid.
Die benadering brengt volgens de Projekta-directeur grote risico’s met zich mee. Wanneer bestaande ongelijkheid en machtsconcentratie door economische ontwikkelingen verder worden versterkt, kan het moeilijk worden deze later nog terug te dringen. Bij beslissingen over de besteding van publieke middelen moet daarom vanaf het begin worden gekeken welke groepen profiteren en welke dreigen achter te blijven.
Twaalf thema’s voor mensenrechtenbeleid
Met de conceptagenda willen Projekta en BINI bereiken dat Suriname zijn internationale en regionale mensenrechtenverplichtingen vertaalt naar concrete wetgeving, beleid en maatregelen.
Het document bevat voorstellen binnen twaalf thema’s, waaronder democratie en fundamentele vrijheden, toegang tot rechtspraak, gelijkheid en non-discriminatie, vrouwenrechten, kinderrechten en de rechten van Inheemse en Tribale Volken.
Ook de positie van personen met een beperking, gezondheidszorg, onderwijs, klimaatverandering, milieubescherming, arbeidsrechten, armoedebestrijding en de aanpak van mensenhandel en uitbuiting komen aan bod.
De agenda moet de regering, De Nationale Assemblée en maatschappelijke organisaties helpen bij het bepalen van prioriteiten. Daarbij moet duidelijk worden welke overheidsinstanties verantwoordelijk zijn voor de uitvoering, welke maatregelen nodig zijn en hoe de resultaten kunnen worden gecontroleerd.
Maatschappelijke organisaties vragen concrete bescherming
Tijdens de presentatie brachten vertegenwoordigers van verschillende organisaties specifieke mensenrechtenvraagstukken onder de aandacht.
Aniel Koendjbiharie van Wan Okasi benadrukte het belang van toegankelijke rechtsbescherming, passende voorzieningen en meer zeggenschap voor personen met een beperking.
Carla Bakboord van het Women’s Rights Centre (WRC) vroeg aandacht voor betere bescherming van vrouwen tegen geweld, veilige opvangmogelijkheden en structurele financiering van ondersteunende voorzieningen.
Loreen Jubitana van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) wees op de noodzaak om collectieve rechten en traditionele leefgebieden te beschermen. Zij benadrukte daarnaast het belang van betekenisvolle consultatie bij besluiten die gevolgen hebben voor Inheemse gemeenschappen.
Rachel Wittenberg van PAREA pleitte voor bescherming tegen discriminatie en juridische erkenning van transgenderpersonen en paren van hetzelfde geslacht.
Seran Naarden van Dynamic Legal Advice onderstreepte het belang van tijdige kinderbescherming, betere samenwerking tussen betrokken instanties en structurele inspraak van kinderen bij beslissingen die hun leven beïnvloeden.
Kritiek op beperkte inspraak bij beleid
Een ander belangrijk aandachtspunt is de manier waarop de overheid maatschappelijke organisaties betrekt bij beleidsvorming.
Volgens Projekta worden deze organisaties vaak pas in een laat stadium geraadpleegd of helemaal niet betrokken. Daardoor blijft hun invloed veelal beperkt tot het geven van commentaar op plannen waarvan de belangrijkste keuzes al zijn gemaakt.
Projekta en BINI pleiten ervoor dat maatschappelijke organisaties vanaf het begin kunnen meepraten over beleidsprioriteiten en voorgestelde maatregelen.
Michiel Bierkens, plaatsvervangend ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden, benadrukte tijdens de opening dat de mensenrechtenagenda kan bijdragen aan het zichtbaar maken van prioriteiten en het versterken van de samenwerking tussen overheid, parlement en maatschappelijke organisaties.
Overheid moet aanspreekbaar worden op resultaten
De conceptagenda is gebaseerd op internationale mensenrechtennormen en aanbevelingen die eerder aan Suriname zijn gedaan. Deze zijn per onderwerp gebundeld en vertaald naar voorstellen voor concrete acties.
Maatschappelijke organisaties, deskundigen en activisten leverden via een enquête en een workshop bijdragen aan het bepalen van prioriteiten. Vervolgens werden de conceptvoorstellen gezamenlijk beoordeeld en aangescherpt.
Het initiatief kreeg ondersteuning van het Equality Fund, het Centre for Civil and Political Rights (CCPR Centre) en de Nederlandse ambassade.
De initiatiefnemers willen de agenda gebruiken als basis voor gesprekken met beleidsmakers over de uitvoering van mensenrechtenverplichtingen. Daarnaast willen zij gezamenlijk een werkwijze ontwikkelen om de voortgang te volgen en de overheid aan te spreken op behaalde resultaten.
Daarmee moet mensenrechtenbeleid volgens de betrokken organisaties verder gaan dan internationale toezeggingen en rapportages. De uiteindelijke toets is of maatregelen daadwerkelijk leiden tot betere bescherming van de rechten van mensen in Suriname.























