Onze wereld verandert in een duizelingwekkend tempo. Verandering is en was altijd een gegeven en constante, als het gaat om menselijke samenlevingen. Maar het tempo waarin veranderingen zich voltrekken, gaat ook met elke dag die komt en gaat, omhoog. Onmiskenbaar daarbij is dat de digitale revolutie werkt als een gigantische stuwraket gemonteerd op een personenauto.
Data, in allerlei vormen, is het nieuwe goud en wordt steeds bepalender als het gaat om onder andere besturen en ontwikkeling brengen. Data begint zich ook steeds meer de scheidslijn te worden tussen de rijken en de armen, en tussen degenen die ontwikkeld zijn en zij die zich aan het ontwikkelen zijn. Landen als Suriname, die steeds maar bezig zijn met overleven, raken achter.
Met rasse schreden hollen we in dat opzicht achteruit of, op zijn best, staan we stil. En stilstaan is relatieve achteruitgang, want de rest gaat door, verschrikkelijk snel ook. We werden recent weer met de neus op de feiten gedrukt toen het UNICEF, gebaseerd op data, waarschuwde dat ruim 40.000 personen in het binnenland van Suriname lijden onder droogte en watertekort.
De kwestie op zich is erg genoeg. Maar meer nog, wat zegt het over onze capaciteiten als het UNICEF ons moest zeggen hoe erg de situatie is? En ook hoeveel personen binnen de grenzen van ons land getroffen worden door de droogte en over de directe gevolgen, economisch en voor de volksgezondheid?
Het was wel redelijk bekend dat het binnenland te maken heeft met een langere en intensievere droogte dan normaal. Maar weinigen hadden echt een goed idee wat de omvang was van de getroffen groep of van de directe gevolgen.
Zonder deze data missen beleidsmakers en directe verantwoordelijken belangrijke informatie en inzicht en kan er ook niet, wanneer het echt moet, effectief en doeltreffend opgetreden worden met noodmaatregelen. Tenminste, niet zonder de hulp van niet-Surinaamse entiteiten.
Hulp vragen en ontvangen, in tijden van crisis, daar is niets mis mee. Echter, zelf niet goed weten wat er gebeurt binnen de eigen landsgrenzen, is een aanfluiting. Je mag dan een grote mond opzetten en jezelf op de borst kloppen dat je de baas bent in jouw land. Wat voor waarde heeft dat als anderen buiten de grenzen feitelijk en cijfermatig sneller doorhebben wat er in jouw land gebeurt?
Google, Facebook, Whatsapp, Amazon, Instagram en TikTok hebben afzonderlijk en opgeteld heel grote hoeveelheden data over de Surinaamse bevolking, data die geen enkele instantie in het land heeft. Deze multinationals, die vanwege de werking van de digitale snelweg niet eens een vergunning nodig hebben om op de Surinaamse markt te opereren, kunnen, wanneer ze dat willen, beleid en strategieën loslaten op de lokale bevolking waar lokale politici moeilijk iets tegen kunnen doen. Het is ook de vraag of lokale beleidsmakers dit wel doorhebben.
En wat onze leiders en beleidsmakers waarschijnlijk ook niet weten is dat dit verschijnsel – dat anderen meer weten over ons dan wijzelf – voor landen als Suriname in de komende decennia waarschijnlijk honderden malen erger gaat worden. Dit is een bijna letterlijke waarschuwing, die deskundigen van kunstmatige intelligentie (AI) al een poos laten horen.
Een deskundige voorspelde, een maand of zes geleden, in een interview met CNN dat, aangedreven door de AI-revolutie, vanaf 2026 het gat tussen de rijke en arme gemeenschappen op de wereld in schrikbarend hoog tempo wijder zal worden. Het gaat zo erg worden, voorspelde hij, dat er in feite twee totaal los van elkaar staande werelden zullen ontstaan op aarde: een wereld waarin met behulp van kunstmatige intelligentie een ongekend hoog ontwikkelings- en welvaartsniveau bereikt gaat worden, en een andere waar het min of meer permanent ploeteren zal zijn. Het is niet erg moeilijk te raden in welke wereld Suriname terecht gaat komen. En volgens hem zal het ook steeds moeilijker worden interactie tussen deze twee werelden te laten bestaan.
In Suriname missen we dit soort waarschuwingen bijna altijd. Nu des te meer, omdat we te druk bezig zijn met de koers, Bordo, Bouterse, Brunswijk, Chan, Somo, Bronto, Richano en het IMF en elkaar het leven zo zuur mogelijk maken om een beetje een goed gevoel over onszelf te krijgen.
Wat doen we met de huidige realiteit en alles wat op ons zit af te komen? Data gaat de wereld domineren, nog meer dan nu al het geval is, en bepalen of een volk zich wel of niet kan ontwikkelen. Precies zoals energievoorziening, voedselzekerheid, transport, gezondheidszorg en onderwijs eeuwen lang bepalend waren voor het waarborgen van de soevereiniteit, ontwikkelingskansen en het welvaartsniveau.
Weten degenen in Suriname, die zich maar al te graag opwerpen als leider en beschermer, überhaupt wat wereldwijd de stand van zaken is en welke richting die zich zal ontwikkelen de komende tien, twintig, dertig jaar? Er is geen enkele indicatie dat we in dat opzicht ons veilig kunnen rekenen. Als het gaat om data, hebben we zo goed als niets, in vergelijking met mega grote entiteiten, die het weinig kan schelen wat er hier met ons gebeurd.
Begrippen als soevereiniteit en zelfbeschikkingsrecht zullen verworden tot weinig meer dan relatieve aspecten en of papieren tijgers. Straks zullen degenen die de meeste data hebben, de facto bepalen wat er gaat gebeuren in Suriname en de rest van de wereld. Als we het willen of niet.
