Zaterdag 30 mei was ik aanwezig bij de Saamaka krutu in Brokopondo.

Opnieuw staat de situatie rondom de goudwinning centraal.

Opnieuw wordt gesproken over illegale goudwinning, de vernietiging van bossen, de vervuiling van waterbronnen en de toekomst van het binnenland.

Opnieuw hoor ik dat de bewoners niet gekend worden bij beslissingen die hun omgeving raakt.

Terwijl ik luister naar de discussies, kan ik niet anders dan denken aan de ongemakkelijke realiteit: veel van wat vandaag wordt besproken, werd bijna twintig jaar geleden ook al besproken.

In 2007 kreeg Suriname twee belangrijke internationale uitspraken te verwerken over de rechten van tribale en inheemse volken. De boodschap was duidelijk.

De rechten van deze gemeenschappen moesten worden erkend en beschermd. Hun leefgebieden moesten worden gerespecteerd en zij moesten worden betrokken bij besluiten over de natuurlijke rijkdommen in hun woongebied.

Negentien jaar later moeten we vaststellen dat grote delen van deze uitspraken nog steeds niet volledig zijn uitgevoerd.

Alsof dat niet genoeg is, werd in 2011 de Ordening Goudsector (OGS) opgericht.

Het doel was helder: orde brengen in de goudsector, illegale activiteiten terugdringen, milieuschade beperken en ervoor zorgen dat de sector beter gereguleerd zou worden.

Vandaag zijn wij in het jaar 2026.

Dat betekent dat Suriname al bijna twintig jaar weet wat de problemen zijn en al vijftien jaar een speciaal instituut heeft dat moest bijdragen aan oplossingen. Toch zijn de zorgen over illegale goudwinning, kwikvervuiling, ontbossing en de aantasting van woon- en leefgebieden groter dan ooit.

De vraag is daarom niet meer of we weten wat er moet gebeuren.

De vraag is waarom het nog steeds niet gebeurt.

Hoeveel rapporten zijn er nog nodig? Hoeveel studies moeten nog worden uitgevoerd? Hoeveel krutu’s moeten nog worden gehouden voordat woorden worden omgezet in daden?

Nog pijnlijker is dat de discussie niet alleen gaat over goudwinning. Zij gaat ook over ontwikkeling.

Want hoe kan het dat er al tientallen jaren goud, hout en andere natuurlijke rijkdommen uit het binnenland worden gehaald, terwijl veel dorpen nog steeds worstelen met basisvoorzieningen?

Goede gezondheidszorg is niet overal beschikbaar. Onderwijsvoorzieningen staan onder druk. Wegen ontbreken of verkeren in slechte staat. Drinkwater en betrouwbare energievoorziening blijven voor veel gemeenschappen een uitdaging. Jongeren trekken weg omdat zij elders meer kansen zien.

De vraag die daarom gesteld moet worden is: wie profiteert werkelijk van de rijkdom van het binnenland?

Het binnenland is niet arm.

Het binnenland is rijk aan grondstoffen, bossen, water en cultuur. Toch zien veel bewoners die rijkdom nauwelijks terug in hun dagelijkse leven.

Dat gevoel van achterstelling is niet gisteren ontstaan. Het is het resultaat van tientallen jaren van beloften die niet zijn nagekomen.

Krutu’s zijn belangrijk. Dialoog is belangrijk. Maar uiteindelijk verandert een gemeenschap niet door gesprekken alleen. Ontwikkeling komt door uitvoering, handhaving en politieke keuzes.

Als we in 2026 nog steeds dezelfde discussies voeren als in 2007, dan moeten we eerlijk zijn tegenover onszelf.

Het probleem is niet dat we niet weten wat er moet gebeuren. Het probleem is dat we het niet doen!

En precies daarom groeit bij veel bewoners van het binnenland het gevoel dat zij wel de lasten dragen van de exploitatie van hun gebied, maar te weinig delen in de opbrengsten ervan.

Terwijl de goudsector groeit, wachten veel gemeenschappen nog steeds op ontwikkeling. Terwijl de rijkdom uit hun grond wordt gehaald, wachten zij nog steeds op de uitvoering van rechten die bijna twintig jaar geleden al zijn erkend.

Dat is niet alleen een kwestie van bestuur.

Dat is een kwestie van rechtvaardigheid.

En die rekening wordt al veel te lang doorgeschoven.

Dus wanneer gaan we van praten naar uitvoering?