De halfjaarlijkse financiële verantwoording over 2026 laat zien dat Suriname voor belangrijke keuzes staat. De begrotingsuitvoering blijft achter, terwijl de overheid werkt aan strengere regels voor financieel beheer en de voorbereiding op toekomstige inkomsten uit offshore olie.
Centraal tijdens de bijeenkomst van vrijdag 7 augustus 2026 op het ministerie van Financiën en Planning stond de Comptabiliteitswet 2024. Leden van de vaste parlementaire Commissie voor Financiën en Planning en de Commissie Staatsuitgaven kregen uitleg over de financiële realisatie in de eerste helft van het jaar en over de stappen die nog nodig zijn om de nieuwe wet volledig uit te voeren.
De presentatie gaf inzicht in de gerealiseerde ontvangsten en uitgaven over de eerste zes maanden van 2026. Daarbij werd duidelijk dat de uitvoering achterloopt op een gelijkmatig bestedingsritme. Dat betekent dat beschikbare middelen niet in alle gevallen in hetzelfde tempo worden omgezet in beleid, projecten en andere overheidsuitgaven.
Volgens de verstrekte informatie vraagt deze situatie om meer uitvoeringscapaciteit binnen ministeries en om tijdige bijsturing. Ook mogelijke betalingsachterstanden blijven een aandachtspunt. Met name bij het ministerie van Volksgezondheid en het ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting moet nauwlettend worden gevolgd of verplichtingen tijdig kunnen worden voldaan.
Comptabiliteitswet 2024 moet financieel beheer versterken
Een belangrijk deel van de bespreking ging over de verdere invoering van de Comptabiliteitswet 2024. De wet moet zorgen voor meer begrotingsdiscipline, betere verantwoording en een steviger kader voor het beheer van de overheidsfinanciën. De invoering is echter omvangrijk en wordt niet volledig toegepast bij de begroting voor 2027.
De volledige implementatie is doorgeschoven naar de begroting voor 2028. Onder de Comptabiliteitswet 2024 moet voor 1 april 2027 een Begrotingsstrategie beschikbaar zijn met gekwantificeerde begrotingsregels en een Medium Term Fiscal Framework voor de periode 2028 tot en met 2032. Uiterlijk 1 oktober 2027 moet vervolgens het Financieel Vijfjarenplan aan De Nationale Assemblée worden aangeboden.
Voorbereiding op toekomstige inkomsten uit offshore olie
FADE expert Harry Snoek wees tijdens de presentatie ook op het belang van voorzichtig en houdbaar beheer van de verwachte inkomsten uit de offshore olieproductie. Die inkomsten kunnen volgens de toelichting de ontwikkeling van Suriname versnellen, maar brengen ook risico’s mee. Olieprijzen kunnen sterk schommelen en de olievoorraden zijn niet onbeperkt.
Olie inkomsten bieden kansen, maar vragen om strakke begrotingsregels en blijvende controle.
Daarnaast is de capaciteit van de overheid om snel veel extra geld doelmatig uit te geven niet onbeperkt. Het beleid moet daarom voorkomen dat hogere inkomsten automatisch leiden tot een sterke en moeilijk beheersbare groei van de overheidsuitgaven. Ook de verdeling van de toekomstige rijkdom tussen huidige en komende generaties speelt daarbij een belangrijke rol.
Spaar en Stabilisatie Fonds moet in 2028 operationeel zijn
De Comptabiliteitswet 2024 en de Wet Spaar en Stabilisatie Fonds Suriname vormen samen het wettelijke kader voor het beheer van inkomsten uit natuurlijke hulpbronnen. Daarin zijn onder meer begrotingsregels, het Spaar en Stabilisatie Fonds Suriname, het Medium Term Fiscal Framework en uitgebreidere eisen voor begrotingsdocumenten opgenomen.
Het Spaar en Stabilisatie Fonds Suriname moet per 1 januari 2028 volledig operationeel zijn. Het Internationaal Monetair Fonds heeft eerder eveneens benadrukt dat Suriname vóór de verwachte start van grootschalige offshore olieproductie moet beschikken over werkende fiscale regels en sterke instituties. Meer hierover staat in het technische rapport van het IMF over het Surinaamse begrotingskader.
Technische ondersteuning en toezicht blijven nodig
Voor november 2026 staat volgens de presentatie een derde fase van technische assistentie van het IMF en de Inter American Development Bank gepland. Tegelijk worden rollen, verantwoordelijkheden en prestatie indicatoren verder uitgewerkt. Ook wordt gewerkt aan een strategie voor verandermanagement, zodat ministeries en andere overheidsinstanties de regels uit de Comptabiliteitswet 2024 daadwerkelijk kunnen toepassen.
Key News berichtte eerder dat het IMF vindt dat Suriname juridisch belangrijke stappen heeft gezet, maar dat de uitvoering van het nieuwe fiscale kader nog achterloopt. Ook het parlement moet volgens het fonds voldoende mogelijkheden hebben om toezicht te houden op het beheer van toekomstige olie inkomsten. Lees ook: IMF: Parlement moet sterker toezicht houden op olie inkomsten.
De halfjaarlijkse cijfers moeten volgens het ministerie vooral zichtbaar maken waar sprake is van onderbenutting, afwijkingen en mogelijke betalingsachterstanden. Transparante verslaglegging, de Comptabiliteitswet 2024 en tijdige correcties zijn daarbij belangrijk om te voorkomen dat begrotingsproblemen zich opstapelen en om ruimte te behouden voor essentiële publieke diensten.
Bij de bijeenkomst waren leden van verschillende fracties in De Nationale Assemblée aanwezig, onder voorzitterschap van Rabindre Parmessar. De komende maanden zal moeten blijken in hoeverre de aangekondigde maatregelen leiden tot betere uitvoering van de begroting en of de voorbereidingen voor het nieuwe financiële stelsel volgens planning kunnen worden afgerond.
