De recente uitwisseling van luchtaanvallen tussen Israël en Iran, die vrijdagavond begon, heeft wereldwijd bezorgdheid gewekt. Hoewel de gevechten voorlopig beperkt blijven tot beide landen, waarschuwen diplomaten en analisten voor mogelijke escalatie.
De Britse publieke omroep BBC zette enkele van de ernstigste scenario’s op een rij die zich kunnen ontvouwen als het conflict verder uit de hand loopt.
VS als actieve partij in het conflict?
Hoewel de Amerikaanse regering ontkent directe betrokkenheid te hebben, beschouwt Iran de Israëlische aanval als door de VS gesteund. Dit zou aanleiding kunnen zijn voor vergeldingsacties tegen Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten, waaronder bases in Irak en de Golfregio. Volgens BBC-diplomatiek correspondent James Landale zijn er zorgen over mogelijke dodelijke incidenten met Amerikaanse burgers, die tot politieke druk kunnen leiden, vooral onder een eventuele herverkiezing van Donald Trump. Zijn achterban steunt Israël, maar Trump beloofde ook geen nieuwe “eeuwige oorlogen” te beginnen.
Dreiging voor de Golfregio
Als Iraanse vergeldingsaanvallen Israël niet significant treffen, zouden buurlanden in de Golfregio het volgende doelwit kunnen worden. Deze landen herbergen Amerikaanse militaire bases en zouden – al dan niet discreet – Israël hebben geholpen bij eerdere defensieve acties. Doelwitten zoals olie-installaties en civiele infrastructuur zijn kwetsbaar. De BBC herinnert aan eerdere aanvallen op Saoedi-Arabië (2019) en de Verenigde Arabische Emiraten (2022) als voorbeeld.
Iran versnelt nucleaire ambities
Een ander rampscenario is het falen van Israël om Iran’s nucleaire installaties volledig uit te schakelen. Iran beschikt over 400 kg uranium dat tot 60% is verrijkt — bijna wapengeschikt. Mocht dit materiaal ongeschonden blijven, zou Teheran juist versneld toewerken naar een atoombom als afschrikmiddel. Nieuwe, minder voorzichtige militaire leiders zouden hierbij mogelijk een radicalere koers varen.
Wereldwijde economische schok
De olieprijzen stijgen al door de spanningen. Een sluiting van de Straat van Hormuz of intensievere aanvallen van Houthi-rebellen in de Rode Zee zou de wereldeconomie hard raken. BBC wijst erop dat hogere olieprijzen niet alleen inflatie aanwakkeren, maar ook landen als Rusland financieel ten goede komen, waardoor Moskou zijn oorlogsinspanningen in Oekraïne makkelijker kan bekostigen.
Val van het Iraanse regime
Een ultiem scenario voor Israël lijkt een regimewissel in Iran. Premier Benjamin Netanyahu zei vrijdag nog dat het Israëlische offensief “de weg vrijmaakt voor de vrijheid” van het Iraanse volk. Maar wat als het regime inderdaad valt? De BBC herinnert aan de instorting van centraal gezag in Irak en Libië, met langdurige chaos en geweld tot gevolg. De vraag blijft: wat volgt er op zo’n machtsvacuüm in een land van 85 miljoen inwoners?
Besluit
De komende dagen zijn cruciaal, aldus BBC. Veel hangt af van de manier waarop Iran zal reageren én van de mate waarin de Verenigde Staten Israël kunnen of willen terugfluiten. Eén ding is duidelijk: een verdere escalatie zou niet alleen het Midden-Oosten, maar de hele wereld kunnen meesleuren in een nieuwe fase van instabiliteit.
