DNA-leden hebben een wetsvoorstel ter goedkeuring ingediend om bij het Openbaar Ministerie (OM) nog twee procureurs-generaal (pg’s) te benoemen en te installeren ten behoeve van de (straf)rechtspraak in Suriname. Volgens hen moet dit het vertrouwen in en het functioneren van het OM en de rechtsbeleving herstellen. Ook willen zij de leeftijdsgrens voor rechters en voor de functie van pg terugbrengen van 70 naar 65 jaar.
Volgens de voorzitter van de politieke partij PRO, die de voorstellen ondersteunt, moet dit leiden tot modernisering van het OM en de rechterlijke macht (RM). Wat de feitelijke grondslag van deze voorstellen is, blijft echter onduidelijk. Er is immers geen bekendheid met enig onderzoek dat de behoefte daaraan onderbouwt.
Moraal en ethiek
Waar de indieners en PRO aan voorbijgaan, zijn de crises waarin Suriname verkeert. Deze crises zijn al vanaf 1974 in ontwikkeling, met als gevolg dat ook het moraal en de ethiek in de Surinaamse samenleving zijn geërodeerd. Bekend is dat een samenleving met een laag moraal en gebrekkige ethiek slecht vatbaar is voor recht en waarheid, laat staan dat zij haar werk naar eer en geweten verricht.
De president, vicepresident, ministers, rechters, notarissen, volksvertegenwoordigers, de politie, militairen enzovoort leggen bij hun aantreden of aanstelling een eed af, of beloven dat zij hun werk naar eer en geweten zullen doen. Als dat in de praktijk daadwerkelijk zo was, waarom verkeert Suriname dan vandaag in deze crises?
De rechterlijke macht
Al in de jaren negentig was bekend dat Suriname te weinig rechters had om een goed functionerende rechterlijke macht te kunnen garanderen. Daarnaast zijn vele instituten die de RM moeten ondersteunen, geïnfiltreerd door de illegaliteit die sinds de jaren tachtig over Suriname waart en heerst.
Door de onderbezetting, het gebrek aan goed functionerende ondersteunende instituten en gebrekkig werkmateriaal is de rechterlijke macht niet in staat om binnen een aanvaardbare termijn recht te spreken. Dat heeft niets te maken met de leeftijd van de rechters.
Opmerkelijk is dat het functioneren van de rechterlijke macht pas echt “aandacht” kreeg nadat de nabestaanden van de vermoorde burgers van december 1982 rechtsingang kregen en politici en/of partijgenoten vanwege ongeoorloofde handelingen vervolgd en berecht werden.
De oorzaak van alle ellende
De Nationale Assemblee (DNA) heeft als taak:
- het geven van richtlijnen aan de regering en alle instituten door het maken, bijwerken en goedkeuren van de daarvoor geldende wettelijke regelingen;
- het controleren van het functioneren van de instituten die de rechtsstaat Suriname overeind moeten houden.
Het is een publiek geheim dat de meeste partijen waaruit DNA-leden worden gekozen, voor verkiezingen geld uitgeven dat zij zelf niet in staat zijn op te brengen, dan wel waarvan de herkomst onbekend is. Sommige partijen lijken zelfs eigendom te zijn van hun financiers. Het resultaat daarvan is zichtbaar in het functioneren van DNA en alle andere staatsinstituten.
Vanuit de samenleving is herhaaldelijk melding gemaakt van rekruten binnen het politieapparaat die daar niet thuishoren, en van hoge politiefunctionarissen die zich lenen voor illegale praktijken, zonder dat DNA de minister van Justitie en Politie om rekenschap vroeg.
De Centrale Bank van Suriname (CBvS), de monetaire autoriteit van het land, publiceerde over de jaren 2016 tot en met 2020 geen jaarverslagen. Geen enkele keer heeft DNA in die vijf jaren de regering ter verantwoording geroepen. Het gevolg was malversaties van een zodanige aard dat de governor van de CBvS in de gevangenis belandde en een minister van Financiën strafrechtelijk is veroordeeld, gevlucht en zich vermoedelijk buiten Suriname schuilhoudt om de opgelegde straf te ontlopen.
Daarnaast konden door het niet naar behoren functioneren van de CBvS de Surinaamse bank (Blauwmeer) en de Surinaamse Postspaarbank in ernstige problemen geraken, waardoor de financiële crisis van Suriname nog verder verergerde.
Op dit moment doet, door het niet naar behoren functioneren van DNA, hetzelfde zich voor bij de MCP, de FAI en de SLM, terwijl het ministerie van LVV overloopt van de schandalen.
Hand in eigen boezem steken
De indieners van het wetsvoorstel en PRO horen te weten dat wanneer het hoogste college van staat niet naar behoren functioneert, dit zijn terugslag heeft op elk ander instituut dat de rechtsstaat Suriname overeind moet houden.
DNA zou om te beginnen de hand in eigen boezem moeten steken, de wet Recht op enquête per direct in werking moeten laten treden en de wet die het vervolgen van de president, ministers en anderen onmogelijk maakt zonder toestemming van DNA, per direct buiten werking moeten stellen.
Verder zou er een wet moeten worden gemaakt die alle functionarissen die met hun wanbeleid situaties zoals bij de CBvS, het ministerie van Financiën, LVV, SoZaVo (Monikarta), de MCP, FAI, de SLM enzovoort mogelijk hebben gemaakt, persoonlijk aansprakelijk stelt voor de financiële schade die de staat als gevolg daarvan lijdt.
AKFAM / SKYNSE Mediaplatform / Educatieve Media
Dennis E. Belfor, Nederland
Kenneth Sukul, Suriname
