Ingezonden: Newmont, Zijin en de regens van US-dollars uit zee

Op 18 augustus 2026 publiceerde Newmont (SurGold N.V.) via de media informatie over zijn bijdrage aan de economie van Suriname. Zijin (RGM N.V.) had dat eerder, op 23 juli 2026, gedaan. Het jaar 2013 was de laatste keer dat de samenleving via de jaarverslagen van de Centrale Bank van Suriname (CBvS) kon vernemen wat de bijdrage van de goudsector aan de staatskas was.  De CBvS ontkende in 2023 nog, zo blijkt volgens de auteur uit berichtgeving in Parbode, dat zij namens de staat royalty’s ontving, totdat exporteurs hierover in de media traden. Het Financieel Jaarplan 2024 gaf uiteindelijk in een tabel inzicht in de bijdrage van de goudsector aan de staatskas.

Terwijl de samenleving in 2013 een ‘gouden kerst’ werd beloofd en de goudprijs volgens de auteur steeg van USD 350 in 2003 naar meer dan USD 5.000 in 2025, zouden de publicaties van de twee grote goudbedrijven nu aantonen dat de samenleving in de afgelopen 22 jaar ernstig is benadeeld door beleidsmakers en de goudsector.

Op verschillende momenten hebben journalisten aan voormalig president Chandrikapersad Santokhi, de CBvS en de minister van Financiën gevraagd hoeveel inkomsten de staat uit de goudsector ontving en waarom deze informatie niet werd gepubliceerd.

Als antwoord stelde de president dat de inkomsten door de regering-Bouterse waren verpand. De CBvS verwees voor informatie naar de minister van Financiën, terwijl de minister verzocht de vragen schriftelijk in te dienen.

In de overeenkomsten met de grote bedrijven staat dat de overheid en ook Staatsolie als ‘aandeelhouder’ het recht hebben om de administraties door deskundigen op juistheid te laten controleren. Volgens de auteur is dat in de afgelopen 22 jaar geen enkele keer gebeurd.

Zijin

Uit de door Zijin gepubliceerde informatie blijkt dat het bedrijf in 2025 een productie behaalde van 306.535 troy ounce, oftewel 9.579 kilogram goud. Het bedrijf zou in dat jaar USD 630 miljoen in Suriname hebben uitgegeven, waarvan USD 363 miljoen aan belastingen, royalty’s en dividend aan Staatsolie. Daarnaast zou USD 267 miljoen zijn besteed aan lokale inkopen en lonen. Volgens de auteur is deze informatie onvoldoende gespecificeerd om bedragen terug te rekenen en daardoor moeilijk op juistheid te toetsen.

Newmont

Newmont heeft volgens haar publicatie USD 634 miljoen bijgedragen aan de Surinaamse economie. De volgens de auteur belangrijkste informatie, namelijk de productie in 2025, werd echter niet bekendgemaakt. Volgens de auteur kan die productie worden teruggerekend aan de hand van een betaling van USD 48 miljoen, zijnde 6,25 procent van de brutoproductie. Bij een gemiddelde prijs van USD 3.224 per troy ounce, met Dawson Gold als genoemde bron, zou dat neerkomen op 238.213 troy ounce of 7.444,1 kilogram goud.

Verder verklaart Newmont dat zij USD 345 miljoen heeft uitgegeven aan leveranciers en contractors. Newmont wekt haar eigen energie op met brandstof en heeft die eveneens nodig voor transport. Volgens de auteur betekent dit dat een aanzienlijk deel van de USD 345 miljoen naar brandstof gaat. Het zou daarbij gaan om geïmporteerde olie waarop Newmont volgens de auteur geen invoerrechten en ‘government take’ betaalt. De auteur betoogt daarom dat het niet correct is deze volledige uitgave als bijdrage aan de Surinaamse economie op te voeren.

Dividend en winstbelasting

Newmont heeft USD 84 miljoen aan dividend, oftewel 25 procent van de nettowinst, aan Staatsolie betaald.

Volgens de berekening in het ingezonden stuk zou Newmont zelf 75 procent, oftewel USD 252 miljoen, van de nettowinst hebben overgehouden. Daarmee zou de nettowinst uitkomen op:

USD 84 miljoen + USD 252 miljoen = USD 336 miljoen

Dit bedrag zou zijn berekend na aftrek van de wettelijke winstbelasting van 36 procent.

Wanneer die 36 procent winstbelasting wordt meegerekend, komt de brutowinst volgens de berekening van de auteur uit op:

USD 336 miljoen ÷ 64% × 100% = USD 525 miljoen

De auteur merkt op dat Newmont dit bedrag niet in haar publicatie heeft vermeld.

Newmont verklaart verder dat zij USD 79 miljoen aan inkomstenbelasting en loonbelasting heeft betaald.

De auteur wijst erop dat loonbelasting uiteindelijk door werknemers wordt gedragen en dat het bedrijf deze belasting namens werknemers inhoudt en afdraagt aan de Belastingdienst. Hoeveel van de USD 79 miljoen uit loonbelasting bestaat, zou volgens hem niet afzonderlijk zijn bekendgemaakt.

Volgens de berekening in het ingezonden stuk zou bij een brutowinst van USD 525 miljoen een winstbelasting van 36 procent neerkomen op ongeveer USD 189 miljoen. Dat is aanzienlijk meer dan de genoemde USD 79 miljoen, waarin volgens de auteur ook nog loonbelasting is opgenomen.

Berekening loonbelasting

In het Financieel Jaarplan 2024 staat volgens de auteur op pagina 179 dat de staat in totaal USD 33 miljoen aan loonbelasting uit de goudsector heeft ontvangen.

Wanneer wordt aangenomen dat 40 procent daarvan afkomstig was van werknemers van Newmont, zou dat neerkomen op USD 13,2 miljoen.

Op basis van die aanname zou van de door Newmont genoemde USD 79 miljoen ongeveer USD 65,8 miljoen bestaan uit winst- en/of inkomstenbelasting:

USD 79 miljoen – USD 13,2 miljoen = USD 65,8 miljoen

De auteur stelt dat de USD 13,2 miljoen aan loonbelasting ten onrechte als kosten van Newmont zou zijn opgevoerd en dat dit uiteindelijk gevolgen kan hebben voor de berekening van de winstbelasting.

Lonen

Newmont heeft in haar publicatie vermeld dat zij USD 78 miljoen aan lonen heeft betaald.

Bij een personeelsbestand van 1.227 werknemers zou dit volgens de berekening in het ingezonden stuk, uitgaande van dertien maandlonen, neerkomen op gemiddeld USD 4.639,20 per werknemer per maand.

De auteur stelt dat dit bedrag volgens hem ver afstaat van de werkelijkheid.

Totale kosten en opbrengsten van Newmont

Volgens de auteur heeft Newmont de loonbelasting ten onrechte als eigen kosten opgevoerd. Ook dividend aan Staatsolie zou volgens hem niet als bedrijfskosten moeten worden beschouwd, omdat dividend na betaling van de winstbelasting aan aandeelhouders wordt uitgekeerd.

Op basis daarvan berekent de auteur de werkelijke uitgaven als volgt:

USD 634 miljoen – USD 13,2 miljoen – USD 84 miljoen = USD 536,8 miljoen

Daarbij is een eventuele correctie van de loonkosten niet meegerekend.

Wanneer de dividenduitkeringen, winstbelasting en de berekende winst daarbij worden opgeteld, komt de auteur tot:

USD 536,8 miljoen + USD 84 miljoen + USD 252 miljoen + USD 189 miljoen = USD 1.061,8 miljoen

Bij een goudprijs van USD 3.224 per troy ounce zou volgens deze berekening een productie horen van:

USD 1.061,8 miljoen ÷ USD 3.224 = 329.342,43 troy ounce, oftewel ongeveer 10.292 kilogram goud.

De productie die wordt teruggerekend op basis van USD 48 miljoen aan royalty’s van 6,25 procent bedraagt volgens de auteur echter 7.444 kilogram.

Dat geeft een verschil van:

10.292 kilogram – 7.444 kilogram = 2.848 kilogram

De auteur komt vervolgens uit op een verschil van ongeveer 91.648 troy ounce, met volgens zijn berekening een waarde van circa USD 294 miljoen bij een goudprijs van USD 3.224 per troy ounce.

Volgens hem zouden de productie die wordt teruggerekend uit de ontvangen royalty’s en de productie die wordt berekend aan de hand van de opbrengsten in beginsel met elkaar in overeenstemming moeten zijn.

De regens van US-dollars

Volgens de auteur wordt al meer dan zestien jaar aandacht gevraagd voor wat hij ziet als ernstige benadeling van de Surinaamse samenleving door de goudsector, zonder dat opeenvolgende regeringen voldoende maatregelen zouden hebben genomen.

Zelfs de CBvS zou in haar jaarverslagen melding hebben gemaakt van het opgeven van hogere productie en lagere exporten, waardoor volgens de auteur de productiekosten worden verhoogd en de staat minder winstbelasting ontvangt.

In 2022 verkocht IAMGOLD RGM N.V. aan Zijin voor USD 360 miljoen. Volgens de auteur gebeurde dit zonder dat de staat vooraf had gecontroleerd of IAMGOLD volledig aan haar belastingverplichtingen had voldaan, terwijl de overheid daartoe wel het recht zou hebben gehad.

Daarnaast stelt de auteur dat het bedrijf kapitaalgoederen belastingvrij had geïmporteerd en deze al uit de goudopbrengsten had afgeschreven.

Door het gevoerde overheidsbeleid in de afgelopen 22 jaar heeft de samenleving volgens de auteur de in 2013 beloofde ‘gouden kerst’ niet ervaren.

Integendeel, stelt hij, Suriname is terechtgekomen in een crisis met een schuld van ruim USD 5 miljard. Wanneer ook de schulden van staatsbedrijven worden meegerekend, zou dit bedrag volgens hem oplopen tot ruim USD 10 miljard.

Bij voortzetting van hetzelfde beleid kan het volgens de auteur gebeuren dat de wolken die zich boven Blok 52 en Blok 58 vormen en na 2028 voor ‘regens van US-dollars’ boven Suriname zouden moeten zorgen, uiteindelijk ergens anders naartoe worden getrokken.

Dit is een ingezonden stuk van Kenneth Sukul