Ingezonden: Reactie op statement van Fiti Makandra over excuses koning

Aan Fiti Makandra,

Het is nauwelijks te bevatten hoe uw organisatie (zoals in het artikel van 9 december 2025 in Key News Suriname) kan spreken over een herstelproces waarin de inheemse volken “worden meegenomen”, terwijl het excuus van de koning op Surinaamse bodem al volledig heeft gefaald.
Bronvermelding:
https://keynews.sr/fiti-makandra-excuses-koning-zijn-begin-nu-herstelprogramma-nodig/

Hoe kunt u überhaupt spreken over het “meenemen” van inheemse volken nadat zo’n essentieel en historisch moment zo diep teleurstellend is verlopen?
Hoe kunt u dat rijmen met de houding van de Surinaamse regering, die al decennialang weigert om de grondenrechten in Suriname op een rechtvaardige en respectvolle manier op te lossen, en die het solidariteitsbesef jegens de oorspronkelijke bewoners nooit heeft getoond?
De onderdrukking en de ondergeschikte rechtspositie van de inheemse volken van Suriname duren gewoon voort.

Dit hele traject voelt voor veel inheemsen in Suriname als een kolossaal fiasco, ondanks dat er vertegenwoordigers aanwezig waren bij de Koninklijke uitnodiging op 25 november 2025.

Uw organisatie zou zich diep moeten schamen.

Alles wat in de rubriek en de verklaringen staat, komt over als pure onzin.
Het historische geweld dat de inheemse volken hebben geleden – genocide, uitmoording, verdrijving uit leef- en woongebieden, afbraak van cultureel en spiritueel voortbestaan, landonteigening, moordpartijen en zelfs levend verbranden – wordt opnieuw genegeerd. De inheemse uitgangspunten worden wéér nauwelijks erkend, terwijl juist de volledige erkenning van dit leed de absolute basis behoort te zijn voor elk herstelproces.

Hoe durft men te spreken van herstel terwijl de kern ervan ontbreekt: volledige erkenning van historisch en voortdurend leed, herstel van onrecht en rechtszekerheid omtrent het zelfbeschikkingsrecht op ons eigen, oorspronkelijke grondgebied?
Zonder eerlijkheid en transparantie over het verleden blijft elk herstelproces een lege huls. Het voelt alsof het oude onrecht opnieuw wordt herhaald, en dat maakt de situatie des te pijnlijker.

Daarbovenop is het noodzakelijk om te benadrukken dat Suriname herhaaldelijk is veroordeeld door internationale mensenrechtenorganen, waaronder het Inter-Amerikaans Hof, vanwege het uitblijven van wettelijke erkenning van de collectieve rechten van inheemse volken. Deze veroordelingen zijn geen voetnoot, maar een cruciaal onderdeel van de realiteit – en juist die realiteit wordt door uw organisatie gemakzuchtig genegeerd in discussies over “herstel” en “heling”.

Echt herstel begint met volledige eerlijkheid, erkenning en inclusie van álle getroffen gemeenschappen. Symboliek en politieke rituelen volstaan niet. Wat nodig is, zijn concrete maatregelen, werkelijke erkenning van historische feiten en daadwerkelijke actie om onrecht te herstellen. Zolang de inheemse volken wederom worden buitengesloten, zal elk zogenaamd herstelproces blijven voelen als een voortzetting van het oude onrecht.

Herstel begint niet bij woorden, afspraken of ceremoniële rituelen, maar bij bewustwording en oprechte empathie. Bewustwording van wat er werkelijk ligt: de verhalen, de pijnen, de onafgemaakte processen en de diepe spirituele lijnen die ons land al generaties lang dragen. Vanuit inheems perspectief is heling géén symbolische handeling, maar een zorgvuldig en respectvol proces dat begint bij de juiste volgorde.

De kustvlakte, de rivieren, het binnenland en de spirituele domeinen van Suriname zijn niet simpelweg geografische gebieden – het zijn levende archieven van trauma, kracht, voortbestaan en geschiedenis. Wanneer op deze plekken handelingen worden verricht die “namens het land” zouden spreken, dan moet dat gebeuren vanuit de ziel van het land zelf, geleid door degenen die deze ziel werkelijk kunnen horen en verstaan: de oorspronkelijke bewoners.

Herstel en heling zijn geen oppervlakkige gebaren of publieke showmomenten. Het zijn processen van verantwoordelijkheid, afstemming en eerbied. Processen die van binnenuit moeten komen, gedragen door het volk van Suriname, en in het bijzonder door de gemeenschappen die het spirituele erfgoed én de spirituele lasten van dit land al eeuwenlang dragen.

In deze context is het essentieel te begrijpen dat elke ceremonie die wordt uitgevoerd zonder deze basis – hoe goed bedoeld ook – niet alleen onvolledig is, maar het risico draagt om oude wonden opnieuw open te scheuren. Heling vraagt om zorgvuldigheid. Herstel vraagt om waarheid. Bewustwording vraagt om moed: de moed om te luisteren naar wat er werkelijk ligt, en de moed om te erkennen wat nog altijd niet is geheeld.

Oliver Courtar, nazaat van het inheemse volk