Na ruim vier maanden van onzekerheid over de waterkwaliteit kunnen gemeenschappen langs de Saramaccarivier het rivierwater weer gebruiken. De Nationale Milieu Autoriteit (NMA) heeft op woensdag 4 november 2026 bekendgemaakt dat recente onderzoeksresultaten een aanzienlijke verbetering van de waterkwaliteit laten zien.
Daarmee komt na 131 dagen een einde aan het dringende voorzorgsadvies om het rivierwater niet te gebruiken. De waarschuwing voor het consumeren van roofvissen blijft echter van kracht vanwege mogelijke ophoping van kwik.
De waterverontreiniging kwam eind juni 2026 onder de aandacht nadat bij de Moeroekreek, ten noorden van het inheemse dorp Pikin Saron, massale vissterfte was geconstateerd. Op 26 juni waarschuwde de NMA de gemeenschappen langs de bovenloop van de Saramaccarivier om voorlopig geen rivierwater te gebruiken voor drinken, voedselbereiding en andere huishoudelijke doeleinden.
Key News berichtte destijds over de waarschuwing van de NMA na de omvangrijke vissterfte bij de Moeroekreek. Bewoners werd ook geadviseerd direct contact met het water zoveel mogelijk te vermijden en geen dode of zieke vissen te consumeren of te verkopen.
Onderzoek bevestigde aanwezigheid schadelijke stoffen
De eerste onderzoeken leverden wisselende resultaten op. Eind juni werden in watermonsters concentraties cyanide en kwik aangetroffen die volgens de NMA onder de gehanteerde normwaarden lagen. Tegelijkertijd werden verhoogde waarden gemeten van onder meer ijzer, aluminium en mangaan.
In een eerder artikel over de onderzoeksresultaten in het Boven-Saramaccagebied berichtte Key News dat aanvullend onderzoek noodzakelijk werd geacht voordat het rivierwater weer veilig kon worden verklaard.
Eind augustus werd de ernst van de situatie duidelijker. De NMA maakte toen bekend dat onderzoek chemische stoffen, waaronder cyanide en zware metalen, in water en vissen uit het gebied had aangetoond.
De autoriteiten onderzochten daarbij een mogelijk verband met goudwinningsactiviteiten. Volgens de regering wezen de onderzoeksbevindingen op het gebied rond de Moeroekreek en mogelijke activiteiten op of nabij een concessie van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco.
De regering kondigde aan het bedrijf formeel aansprakelijk te willen stellen voor de schade. De NMA pleitte daarnaast voor strengere controle op goudwinningsactiviteiten en het tijdelijk stilleggen van bepaalde werkzaamheden in risicogebieden.
Key News berichtte hierover eerder in een artikel over het voorstel van de NMA om goudwinningsactiviteiten tijdelijk stil te leggen vanwege de vervuiling.
Bewoners klaagden over gebrekkige informatie
De vervuiling had gevolgen voor gemeenschappen die voor hun dagelijkse levensonderhoud afhankelijk zijn van de rivier. Naast zorgen over de beschikbaarheid van water ontstond onzekerheid over de veiligheid van vis en andere voedselbronnen.
Ook de communicatie vanuit de overheid leidde tot kritiek. Op 30 september berichtte Key News dat de gemeenschap van Gran Kreek pas maanden na de eerste meldingen officieel was gewaarschuwd voor de vervuiling.
Kapitein Angelique Palmtak uitte destijds haar onvrede over de late informatievoorziening en het afgenomen vertrouwen in de overheid. Zij had bewoners al eerder op eigen initiatief geadviseerd voorzichtig te zijn met zwemmen, vissen en het gebruiken van kreekwater.
In het artikel over de late waarschuwing aan Gran Kreek verklaarde Palmtak dat haar vertrouwen in de overheid aanzienlijk was afgenomen.
Minister Brunings kondigde verbetering al aan
Op 21 oktober liet minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu (OGM) weten dat de vervuiling volgens voorlopige onderzoeksresultaten grotendeels verdwenen leek.
Key News berichtte op 22 oktober dat de minister positieve signalen had ontvangen uit recente waterkwaliteitsmetingen op verschillende locaties langs de rivier. De officiële onderzoeksresultaten moesten toen nog worden bekendgemaakt.
In het artikel waarin minister Brunings aangaf dat de vervuiling van de Saramaccarivier leek te zijn verdwenen werd duidelijk dat de regering rekening hield met een spoedige verbetering van de situatie.
Die positieve ontwikkeling is nu door de NMA bevestigd.
Cyanide niet meer aangetroffen in onderzochte monsters
De nieuwe onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op watermonsters die in september en oktober 2026 door de NMA in samenwerking met de Surinaamse Waterleiding Maatschappij (SWM) zijn genomen.
Volgens de milieuautoriteit zijn de concentraties arseen, cadmium, kwik en lood aanzienlijk lager dan bij eerdere onderzoeken. Daarnaast is in de onderzochte watermonsters geen vrije cyanide gedetecteerd.
Op basis van deze meetgegevens concludeert de NMA dat het rivierwater momenteel weer veilig kan worden gebruikt door de gemeenschappen langs de rivier.
De autoriteit heeft echter geen concrete meetwaarden of een vergelijking met de gehanteerde veiligheidsnormen opgenomen in de bekendmaking. Ook wordt niet afzonderlijk aangegeven of onbehandeld rivierwater geschikt is voor directe consumptie als drinkwater.
Waarschuwing voor roofvissen blijft van kracht
Hoewel het rivierwater weer veilig is verklaard voor gebruik, blijft de NMA waarschuwen voor het eten van roofvissen uit de rivier.
Roofvissen bevinden zich hoog in de voedselketen en kunnen verhoogde concentraties kwik in hun lichaam ophopen. Daardoor kan visconsumptie een gezondheidsrisico blijven vormen, ook wanneer de concentraties schadelijke stoffen in het water zijn afgenomen.
De NMA bereidt daarom een afzonderlijk onderzoek naar de veiligheid van visconsumptie voor. Vanaf de tweede week van november zullen ieder kwartaal vismonsters worden verzameld.
Het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) wordt verantwoordelijk voor de monstername, terwijl het Viskeuringsinstituut (VKI) de laboratoriumanalyses zal uitvoeren.
Nog zes maanden intensieve monitoring
De NMA benadrukt dat de verbeterde waterkwaliteit niet betekent dat het toezicht wordt beëindigd. Een multidisciplinaire werkgroep van overheids- en gezondheidsinstanties zal de situatie gedurende de komende zes maanden intensief blijven volgen.
De betrokken gemeenschappen zullen regelmatig worden geïnformeerd over nieuwe onderzoeksresultaten en eventuele veranderingen in de milieukwaliteit.
Met de bekendmaking van 4 november komt na ruim vier maanden een einde aan het advies om het rivierwater niet te gebruiken. De zorgen over mogelijke vervuilingsbronnen, voedselveiligheid en de gevolgen van langdurige blootstelling aan schadelijke stoffen blijven echter onderwerpen voor verder onderzoek en toezicht.
